ساياساتكەر ەمٸرجان قوسان رەسەي مەن ەزٸربايجان اراسىنداعى شيەلەنٸسكە بايلانىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, باكۋدٸڭ باتىل قادامدارى پوستسوۆەتتٸك كەڭٸستٸكتە جاڭا ساياسي دەۋٸردٸڭ باستاۋى بولۋى مٷمكٸن. سونىمەن قاتار ول كەيٸنگٸ ۋاقىتتا مەسكەۋدٸڭ بۇرىنعى ٷستەمدٸگٸنە كٶنبەيتٸن جاڭا ۇستانىم قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن العا تارتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"وسى كٷندەرٸ ورىن العان ەزٸربايجان مەن رەسەي اراسىنداعى قاقتىعىستىڭ تاريحي تٷبٸ تەرەڭدە جاتىر. كەزٸندە 15 ۇلتتىق رەسپۋبليكانىڭ (ٸشٸندە قازاقستان دا بار) باسىن بٸرٸكتٸرگەن سوۆەت وداعىنىڭ ٶزٸندٸك يدەولوگيياسى بولدى. ونىڭ نەگٸزٸندە تاپتىق, كوممۋنيستٸك تۇعىرناما جاتسا, ۇلتتىق ساياساتتى "بٸرتۇتاس سوۆەت ۇلتىن قۇرۋ" يدەولوگيياسى قۇرادى. ميلليوننان استام تۇرعىنى بولعان الماتىدا بٸر عانا قازاق مەكتەبٸنٸڭ بولۋى – سونىڭ ايعاعى. ونداي تەپەرٸشتٸ باسقا دا ۇلتتىق رەسپۋبليكالار كٶردٸ.
مەملەكەتتٸك, تٸپتٸ تۇرمىستىق دەڭگەيدە مەسكەۋ تاراپىنان شوۆينيستٸك كٶزقاراس بولعانى دا راس. مەسەلەن, مەسكەۋدە ەسكەري قىزمەت قاتارىندا بولعان 19 جاستاعى بٸزدەر سلاۆيان ۇلتى ٶكٸلدەرٸنٸڭ ورتالىق ازييا مەن كاۆكاز رەسپۋبليكالارىنان كەلگەن سولداتتاردى "چۋركا", "چۋربان" دەپ مازاق ەتكەنٸن دە كٶرگەنبٸز", - دەيدٸ ول.
ساياساتكەر رەسەيدە "ۇلىرەسەيلٸك شوۆينيزم" ەلٸ دە بار ەكەنٸن جەنە بۇل ٷردٸس ەكاتەرينبۋرگتەگٸ قاقتىعىستا دا بايقالعانىن ايتادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ۇلتارالىق قاقتىعىستىڭ ارتىندا مٸندەتتٸ تٷردە مەملەكەتارالىق استار جاتادى.
"ەرينە, ناقتى قىلمىستىق ٸس بولسا, ونى ەدٸلەتتٸ تٷردە تەرگەپ, كٸنەلٸ ادامداردى ۇلتىنا قاراماستان جازالاۋ كەرەك: مەيلٸ ول ەزٸربايجان بولسىن, مەيلٸ ول ورىس بولسىن.
الايدا كەز كەلگەن ۇلتارالىق قاقتىعىستىڭ مٸندەتتٸ تٷردە مەملەكەتارالىق استارى بولادى.
وسى تۇرعىدان العاندا رەسمي باكۋدٸڭ ٷنسٸز قالماي, ٶز قانداستارىن كەشەگٸ مەتروپولييا – مەسكەۋدٸڭ قاباعىنا قاراماي, اشىقتان-اشىق قورعاۋعا كٶشكەنٸ پوستسوۆەتتٸك كەڭٸستٸكتەگٸ باتىل قادام دەپ سانايمىن.
ەليەۆتٸڭ مۇنداي مٸنەز تانىتۋى, ەرينە, پوستسوۆەتتٸك كەڭٸستٸكتە "اق دەگەنٸ العىس, قارا دەگەنٸ قارعىس" سانالىپ, ٶز ەمٸرٸن جٷرگٸزۋگە ەتٸ ٷيرەنگەن پۋتينگە ۇناماعانى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. ەيتپەسە بۇعان دەيٸن دە رەسەي بيلٸگٸ تاراپىنان باسقا دا ۇلتتارعا قارسى نەشە تٷرلٸ كسەنوفوبييالىق, شوۆينيستٸك اكتسييالار بولىپ تۇردى عوي. ولارعا قاتىستى كەشەگٸ سوۆەت رەسپۋبليكالارى, بٷگٸندە تەۋەلسٸز ەلدەر باسشىلارى قاتتى داۋىس شىعارا المادى: ونىڭ ٶزٸندٸك گەوساياسي, ەكونوميكالىق جەنە تاعى باسقا سەبەپتەرٸ بولدى, ەلٸ دە بار", – دەيدٸ ول.
ساياساتكەر باكۋدٸڭ رەسەيگە قاتىستى قاتاڭ شارالارىن دا مىسالعا كەلتٸردٸ.
"ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا Azerbaijan Airlines (AZAL) ۇشاعىنىڭ اپاتىنان سوڭ ەزٸربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆتٸڭ رەسەيدٸ ايىپتاپ, پۋتيننٸڭ ٶزٸ كەشٸرٸم سۇراعانىنان كەيٸن, سٶز جوق, پوستسوۆەتتٸك كەڭٸستٸكتە مەسكەۋمەن ديالوگ جٷرگٸزۋ ستيلٸ ٶزگەردٸ. ونى دا رەسەي جاعى مويىنداۋى كەرەك.
بٷگٸندە ەكٸ ەل اراسىنداعى جاعداي تٸپتٸ ۋشىعىپ بارادى. باكۋدەگٸ "رۋسسكيي دوم" جابىلدى, كرەملدٸك پروپاگاندوس "Sputnik"-تٸڭ شىنايى بەت-پەردەسٸ اشىلىپ, ەزٸربايجان جاعى ول اگەنتتٸككە ٷلكەن ايىپتار تاعىپ جاتىر. ەكٸ ەل اراسىندا بۇرىن جوسپارلانعان رەسمي كەزدەسۋلەر مەن جيىندار بولمايتىن بولدى", - دەپ قوستى ول.
قوسان ەليەۆتٸڭ وسىنداي شەشٸمدەرٸنٸڭ ارتىندا ٸشكٸ جەنە سىرتقى فاكتورلار تۇرعانىن جەتكٸزدٸ.
"ٸشكٸ سەبەپتەرٸنە كەلسەك, ەليەۆ, سٶزسٸز, اۆتوكرات (بيلٸككە ديناستييالىق نەگٸزدە كەلٸپ, كەتپەي وتىر). دەسەك تە ول ۇلتتىق مٷددە يدەياسىن باسشىلىققا الىپ (قاراباقتى ارمەنييادان قايتارىپ الۋى, رەسەيدەگٸ قانداستارىن اشىق-اشىق قولداۋ), ٶز ەلەكتوراتىنىڭ كٶڭلٸن تاۋىپ وتىرعانىن مويىنداۋ كەرەك.
سىرتقى سەبەپتەرگە كەلسەك, ەزٸربايجاننىڭ تٷركييا سەكٸلدٸ دەرجاۆامەن تىعىز بايلانىسى, ونىڭ سىرتقى الاڭداعى قيمىل-ەرەكەتٸنە ٶز ەسەرٸن تيگٸزبەي قويمايدى دەپ سانايمىن", - دەيدٸ ول.
ساياساتكەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, قاقتىعىس ۋشىقسا دا, تاراپتار اراسىنداعى ستراتەگييالىق مٷددەلەر ات قۇيرىعىن كەسٸسۋگە جول بەرمەيدٸ.
"ەزٸربايجان رەسەيگە كەرەك. ٶيتكەنٸ باتىس سانكتسييالارى تۇسىندا قينالىپ قالعان ول ەزٸربايجان ارقىلى كەلەتٸن ەكٸجاقتى تاعايىنداۋى بار (ەسكەري-ٶنەركەسٸپ كەشەنٸنە قاجەت) تاۋارلارعا مۇقتاج. وعان قوسا, رەسەيدٸڭ يران مەن پارسى شىعاناعى ەلدەرٸمەن لوگيستيكا جولىندا ەزٸربايجاننىڭ ماڭىزى زور.
رەسەي ەزٸربايجانعا كەرەك, ٶيتكەنٸ گازىن ەۋروپاعا جٶنەلتٸپ جاتقان ەزٸربايجان ٶز نارىعىن تولىقتىرۋ ٷشٸن گازدى رەسەيدەن الادى. ونىڭ ٷستٸنە, ەزٸربايجاننىڭ رەسەيمەن 340 شاقىرىم ورتاق شەكاراسى بار, ول جاعىن دا ەسكەرگەن ابزال", - دەدٸ ول.
ول مۇنداي جاعداي باسقا دا پوستسوۆەتتٸك ەلدەر ٷشٸن ٷلكەن ساباق بولۋى تيٸس ەكەنٸن ايتادى.
"نە بولسا دا, باكۋ مٸنەز تانىتتى, ال مەسكەۋ ونىمەن ساناسۋعا مەجبٷر. بۇل دەگەنٸڭٸز مەسكەۋدٸڭ اۋزىنا قاراپ قالعان باسقا دا پوستسوۆەتتٸك ەلدەرگە ٷلكەن وي سالاتىن جاڭا ترەند, جاڭا تەندەنتسييا", - دەپ قوستى ول.
سونداي-اق قوسان رەسەيدٸڭ پوستسوۆەتتٸك كەڭٸستٸكتەگٸ ىقپالىنىڭ ەلسٸرەۋٸن ۋكرايناعا قارسى سوعىسىمەن بايلانىستىرادى.
"ٶيتكەنٸ رەسەيمەن كٶرشٸلەسٸ كەز كەلگەن مەملەكەت ٶزٸن ۋكراينانىڭ ورنىنا قويىپ, بولجام جاساي الادى. رەسەي بولسا, سوعىستى توقتاتۋدان باس تارتىپ وتىر. ولاي بولسا, بۇل ٷدەرٸس ٶز جالعاسىن تابا بەرەدٸ دەپ سانايمىن", - دەپ تٷيٸندەدٸ ول.
