اتالعان تالاپ سونىڭ ٸشٸندە جٷك تاسىمالىنا, ەاەو ەلدەرٸنٸڭ اراسىنداعى ترانزيتكە دە قاتىستى. ناقتىراق ايتساق قازٸردە ٸشكٸ جەنە ەكسپورتتىق جەكە تاريفتەردٸڭ ورنىنا ەۋرازييالىق وداق اياسىندا جٷك تاسىمالداۋعا بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريف بەلگٸلەنگەن.
وداق سوتىنىڭ جوعارى القاسىنىڭ تٷسٸندٸرۋٸنشە بٸرٸزدەندٸرۋدٸڭ مەنٸ مىنادا: مٷشە مەملەكەتتەر كەلٸسٸمگە كەلە وتىرىپ, تەمٸرجول تاسىمالى سالاسىنداعى قولدامپازدىقتان ەرٸكتٸ تٷردە باس تارتتى,
بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتٸ ەربٸر ەل ٶز بەتٸنشە, بٸراق بەلگٸلٸ بٸر شەكتەۋلەردٸڭ شەڭبەرٸندە بەلگٸلەيدٸ.
سول بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريف قتج-نٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىقپاي وتىر.
قتج بىلاي دەيدٸ...
بٸرٸنشٸدەن, «بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتٸڭ شەكتٸ دەڭگەيٸن بەكٸتۋ بويىنشا تابيعي مونوپولييالاردى رەتتەۋ كوميتەتٸنە ارنالعان نەگٸزدەر تٸزبەسٸن كەڭەيتۋدٸ» سۇرادى.
ەكٸنشٸدەن, ەڭ باستىسى — بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتٸ بارلىق باعىتتار بويىنشا ترانزيتتٸك دەڭگەيگە دەيٸن ارتتىرۋ
ترانزيتتٸك تاريف ايتارلىقتاي جوعارى. ونى ٶزبەكستان ەاەو-عا كٸرگەنگە دەيٸن, تەز ارادا جٷرگٸزۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ بٸزدٸڭ اۋماقتان, سونىڭ ٸشٸندە تەمٸرجول ارقىلى كٶپ كٶلەمدە ٶزبەك جٷكتەرٸ تاسىمالدانادى.
تەحنيكالىق تۇرعىدان بۇل ارتتىرۋ/تٶمەندەتۋ كوەففيتسيەنتتەرٸن ەنگٸزۋ سەكٸلدٸ كٶرٸنۋٸ كەرەك.
دەلەل رەتٸندە رەسەيلٸكتەرگە سٸلتەمە جاسايدى. مىسالى, «رەسەي تەمٸرجولدارى» تاريفكە رف پورت ماڭىنداعى ستانتسييالار مەن قۇرلىقتاعى شەكارا ٶتكەلدەرٸ ارقىلى ەكسپورتتىق تاسىمالداردىڭ ٷستەمەسٸن دە قوسقان.
بۇدان باسقا, رتج جٷكتەردٸ تاسىمالداۋعا ارنالعان بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتٸڭ دەڭگەيٸن ٶز بەتٸمەن (بەلگٸلەنگەن باعا شەكتەرٸ شەڭبەرٸندە بولسا دا) ٶزگەرتۋگە قۇقىلى. ولار ٶزدەرٸنٸڭ جٷك جٶنەلتۋشٸلەرٸنٸڭ مٷددەسٸنە قاراي تٷرلٸ كوەففيتسيەنتتەر بەلگٸلەپ, بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتٸ ٶز پايداسىنا اسىرادى.
الايدا, رەسەي كومپانيياسىنىڭ مۇنداي ەرەكەتتەرٸ دوستاستىقتىڭ قۇجاتتارىنا قايشى كەلەدٸ. ەگەر بٸزدٸڭ بيزنەسٸمٸز دە وسىنداي قادامدارعا بارسا, ول دا كەلٸسٸمدٸ بۇزۋشىعا اينالادى.
اتاپ ايتقاندا, تەمٸرجول كٶلٸگٸ قىزمەتتەرٸنە قول جەتكٸزۋدٸ رەتتەۋ تەرتٸبٸنٸڭ 8-تارماعىندا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ اۋماقتارى بويىنشا تەمٸرجول كٶلٸگٸمەن جٷكتەردٸ تاسىمالداۋ كەزٸندە قاتىناس تٷرلەرٸ بويىنشا (ەكسپورتتىق, يمپورتتىق جەنە مەملەكەتٸشٸلٸك تاريفتەر) كەز كەلگەن كوەففيتسيەنتسٸز بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتەر قولدانىلادى دەپ ايتىلعان.
تاريف ەكٸ ەسە كٶتەرٸلۋٸ مٷمكٸن
ٶز كوەففيتسيەنتتەرٸن ەنگٸزۋ كەزٸندە رەسەيلٸكتەر جٷك جٶنەلتۋشٸلەردٸڭ مٷددەلەرٸن باسشىلىققا العانىن تٷسٸنۋ كەرەك.
مىسالى, رەسەيٸڭ كەمەروۆو وبلىسىنداعى كۋزباسس كٶمٸرٸن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ جٷگٸن تاسىمالداۋ كەزٸندە تٶمەندەتٸلگەن كوەففيتسيەنت قولدانىلادى, ال قازاقستاننان كٶمٸرٸنە مۇنداي جەڭٸلدٸك جاسالمايدى.
ال ٶز اۋماعىندا باسقالارىنا زييان كەلتٸرە وتىرىپ, بٸر قاتىسۋشىنى قولداۋ ەاەو تۋرالى شارتتىڭ ەرەجەلەرٸنە قايشى كەلەدٸ.
ياعني قازاقستاندا وسىنداي تەجٸريبەنٸ قايتالاۋ تۋرالى ٶتٸنٸش وداقتىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – تاۋارلاردىڭ, قىزمەتتەردٸڭ, كاپيتالدىڭ جەنە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بٸرىڭعاي نارىعىن قالىپتاستىرۋ تالابىنا قايشى كەلەدٸ.
ەگەر كٶلٸك قىزمەتتەرٸن الاتىن بولساق, ورتاق نارىقتى قالىپتاستىرۋعا بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتەر نەگٸز بولدى.
بۇل قاعيدانى بۇزۋ قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸگە قالاي ەسەر ەتەدٸ?
بٸرٸنشٸدەن بارلىق باعىت بويىنشا تاسىمالداۋ شىعىنى ٶسەدٸ. تٸپتٸ بٸرنەشە ەسەگە ٶسەدٸ. مىسالى, الدىن الا جاسالعان باعالاۋ بويىنشا كٶمٸر مەن تەمٸر كەنٸ شيكٸزاتىن تاسىمالداۋدىڭ تاريفتەرٸ 1,7-2 ەسەگە (تٸپتٸ ەلەۋەتتٸ جەڭٸلدٸكتٸ ەسكەرە وتىرىپ) كٶتەرٸلۋٸ مٷمكٸن.
ەگەر رەسەيلٸك تاراپ كوەففيتسيەنتتٸ كٶتەرسە, بۇل بٸزدٸڭ ەكسپورتتىق ٶنٸمنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸنە ٷلكەن سوققى بولادى.
رتج قازاقستاندا بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتەر ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيدە دەگەن تاعى بٸر دەلەل كەلتٸرەدٸ. بٸراق بۇل قاتە پٸكٸر. ورتاشا ەسەپپەن بٸزدٸڭ ەلٸمٸز بەن رەسەيدەگٸ بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتەر سەيكەس دەڭگەيدە.
مٸندەتتەردٸ ورىنداۋدان باس تارتۋعا بولمايدى
جوعارى ايتىلعانداردان كەلەسٸدەي قورىتىندى شىعارۋعا بولادى.
- ەاەو تۋرالى شارتقا سەيكەس جٷك تاسىمالى كەزٸندە تەمٸرجول قاتىناسى تٷرلەرٸ بويىنشا بٸرٸزدەندٸرٸلگەن تاريفتەردٸ قولدانۋ — مەملەكەتتەردٸڭ مٸندەتٸ.
- سارالانعان (جوعارى) تاريفتەردٸ ەنگٸزۋ ەاەو تۋرالى شارتتىڭ تەمٸرجول كٶلٸگٸ سالاسىنداعى مٸندەتتەمەلەرٸنە قايشى كەلەدٸ.
- قازاقستاندا جٷك تاسىمالداۋ تاريفتەرٸن رەتتەۋ رف-مەن سالىستىرعاندا يكەمدٸرەك دەۋگە بولادى.
- تۇتىنۋشىنىڭ (تۇتىنۋشىلار توبىنىڭ) وداققا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ كەز كەلگەنٸنە تيەسٸلٸگٸ قاعيداتى بويىنشا سارالاۋعا تىيىم سالىنادى.
رتج ۇسىنعان تاريفتٸك ساياسات ەاەو تۋرالى شارتقا تٸكەلەي قايشى كەلەدٸ. سونداي-اق بۇل بٸرقاتار وتاندىق كەسٸپورىندارعا ايتارلىقتاي سوققى بولادى.
رتج سوڭىنان نورمالار مەن كەلٸسٸمدەردٸڭ بۇزۋدىڭ ورنىنا, وسىنداي كەلٸسٸمدٸ بۇزۋ ەرەكەتتەرٸن بولدىرماۋعا جەنە ولاردىڭ قولدانىلماۋىنا قول جەتكٸزۋ كەرەك.
روللان مۇقامەتقالي
