باعالاۋ تەرتٸبٸنەن جاڭا پەندەرگە دەيٸن: جاڭا وقۋ جىلىندا قانداي ٶزگەرٸستەر بولادى?

2026-2027 وقۋ جىلىندا قازاقستان مەكتەپتەرٸندە بٸرقاتار ٶزگەرٸس بولادى. 2-4 سىنىپتاردا توقساندىق باعانى ەسەپتەۋ تەرتٸبٸ جاڭارىپ, كٷندەلٸكتٸ ساباقتا قويىلاتىن فورماتيۆتٸك باعالاردىڭ ٷلەسٸ 25 پايىزدان 50 پايىزعا دەيٸن ارتادى. توقساندىق جيىنتىق باعالاۋ الىنىپ تاستالىپ, ونىڭ ورنىنا ارالىق باعالاۋ ەنگٸزٸلەدٸ. سونىمەن قاتار مەكتەپ باعدارلاماسىندا جاساندى ينتەللەكت, قۇقىقتىق ساۋاتتىلىق جەنە جەكە قاۋٸپسٸزدٸك باعىتتارىنا باسىمدىق بەرٸلەدٸ.

Dalanews.kz رەداكتسيياسى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ كەيٸنگٸ دەرەكتەرٸنە سٷيەنٸپ, جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپتەردە بولاتىن نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەردٸ سارالادى.

باستاۋىش سىنىپتارداعى باعالاۋ تەرتٸبٸ ٶزگەرەدٸ

2026 جىلعى 1 قىركٷيەكتەن باستاپ 2-4 سىنىپ وقۋشىلارىن باعالاۋدىڭ جاڭا تەرتٸبٸ ەنگٸزٸلەدٸ. بۇل تۋرالى وقۋ-اعارتۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ شىنار اقپاروۆا ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە ٶتكەن بريفينگتە ايتتى.

كريتەريالدى باعالاۋ جٷيەسٸ ساقتالادى. ٶزگەرٸس توقساندىق قورىتىندى باعانى ەسەپتەۋ تەسٸلٸنە قاتىستى بولادى. ال بٸرٸنشٸ سىنىپ وقۋشىلارىنا بۇرىنعىداي باعا قويىلمايدى.

قازٸر وقۋشىنىڭ توقساندىق باعاسى كٷندەلٸكتٸ ساباقتا قويىلاتىن فورماتيۆتٸك بالدار, بٶلٸم بويىنشا جيىنتىق باعالاۋ جەنە توقساندىق جيىنتىق باعالاۋ نەتيجەسٸ نەگٸزٸندە شىعارىلادى. جاڭا تەرتٸپ بويىنشا كٷندەلٸكتٸ باعالاردىڭ ماڭىزى ارتادى.

بۇعان دەيٸن فورماتيۆتٸك باعالاۋ توقساندىق قورىتىندىنىڭ 25 پايىزىن قۇراسا, ەندٸ ونىڭ ٷلەسٸ 50 پايىزعا دەيٸن كٶبەيەدٸ. ياعني توقساندىق باعانىڭ جارتىسى وقۋشىنىڭ توقسان بويىنداعى كٷندەلٸكتٸ جۇمىسىنا قاراي قويىلادى. مۇعالٸم ونىڭ ساباقتاعى بەلسەندٸلٸگٸن, تاپسىرمالاردى ورىنداۋىن جەنە تاقىرىپتاردى قانشالىقتى مەڭگەرگەنٸن ەسكەرەدٸ.

فورماتيۆتٸك باعالاۋ بۇرىنعىداي 1-دەن 10 بالعا دەيٸنگٸ شكالامەن جٷرگٸزٸلەدٸ. دەمەك, بالدىق جٷيە ٶزگەرمەيدٸ, تەك كٷندەلٸكتٸ جينالعان بالداردىڭ توقساندىق باعاعا ەسەرٸ كٷشەيەدٸ.

توقساندىق جيىنتىق باعالاۋ الىنىپ تاستالادى

جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ 2-4 سىنىپتاردا توقسان سوڭىندا ٶتكٸزٸلەتٸن توقساندىق جيىنتىق باعالاۋ, ياعني تجب بولمايدى. ونىڭ ورنىنا ارالىق باعالاۋ ەنگٸزٸلەدٸ.

ارالىق باعالاۋ وقۋ باعدارلاماسىنداعى بەلگٸلٸ بٸر بٶلٸم نەمەسە ٶزارا بايلانىستى بٸرنەشە بٶلٸم اياقتالعاننان كەيٸن ٶتكٸزٸلەدٸ. وسىلايشا, وقۋشىنىڭ ەر تاقىرىپتى قانشالىقتى مەڭگەرگەنٸ وقۋ بارىسىندا تەكسەرٸلەدٸ.

سوندىقتان توقسان سوڭىندا بۇعان دەيٸن باعالانعان بارلىق تاقىرىپتى قايتا قامتيتىن بٶلەك باقىلاۋ جۇمىسىن جازۋدىڭ قاجەتٸ بولمايدى. شىنار اقپاروۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ٶزگەرٸس توقسان ٸشٸندەگٸ باعالاۋ جۇمىستارىن بٸر جۇمىسقا ازايتىپ, باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ جەڭٸلدەتەدٸ.

ەر وقۋشىعا جەتكٸلٸكتٸ مٶلشەردە فورماتيۆتٸك بالل قويىلادى

جاڭا تەرتٸپ بويىنشا مۇعالٸم توقسان ٸشٸندە ەر وقۋشىنى پەن بويىنشا ٶتكٸزٸلگەن ساباقتاردىڭ كەمٸندە 30 پايىزىندا باعالاۋى كەرەك.

مىسالى, توقسان ٸشٸندە بٸر پەننەن 30 ساباق ٶتسە, ەر وقۋشى كەمٸندە توعىز ساباقتا فورماتيۆتٸك بالل الۋعا تيٸس. مۇعالٸم وقۋشىنىڭ بٸلٸمٸ مەن ساباقتاعى جۇمىسىن قاجەت بولعان جاعدايدا بۇدان دا جيٸ باعالاي الادى.

بۇل تالاپ توقساندىق باعانىڭ بٸر نەمەسە ەكٸ ساباقتاعى نەتيجەگە سٷيەنٸپ قويىلماۋى ٷشٸن ەنگٸزٸلٸپ وتىر. فورماتيۆتٸك بالدار توقسان بويى جٷيەلٸ تٷردە جينالادى. سونىڭ ارقاسىندا قورىتىندى باعا وقۋشىنىڭ كٷندەلٸكتٸ ەڭبەگٸ مەن بٸلٸمٸندەگٸ ٸلگەرٸلەۋٸن ناقتىراق كٶرسەتەدٸ.

مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, باعالاۋ تەرتٸبٸن جاڭارتۋ كەزٸندە اتا-انالار مەن مۇعالٸمدەردٸڭ ۇسىنىستارى, مەكتەپتەردەگٸ تەجٸريبە, وقۋشىلاردىڭ بٸلٸم نەتيجەلەرٸنە جٷرگٸزٸلگەن مونيتورينگ جەنە زەرتتەۋ قورىتىندىلارى ەسكەرٸلگەن.

جاساندى ينتەللەكت مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگٸزٸلەدٸ

2026-2027 وقۋ جىلىنان باستاپ جاساندى ينتەللەكت نەگٸزدەرٸ 1-11 سىنىپتاردىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگٸزٸلەدٸ.

وسىعان بايلانىستى پەندەردٸڭ اتاۋى دا ٶزگەرەدٸ. 1- 4 سىنىپتارداعى "تسيفرلىق ساۋاتتىلىق" پەنٸ "تسيفرلىق ساۋاتتىلىق جەنە جاساندى ينتەللەكت" دەپ اتالادى. ال 5–11-سىنىپتارداعى "ينفورماتيكا" پەنٸ "ينفورماتيكا جەنە جاساندى ينتەللەكت" بولىپ ٶزگەرەدٸ.

دەگەنمەن جاساندى ينتەللەكت جەكە پەن رەتٸندە وقىتىلمايدى. وعان قاتىستى تاقىرىپتار تسيفرلىق ساۋاتتىلىق پەن ينفورماتيكا ساباقتارىنا قوسىلادى. جاڭارتىلعان باعدارلامالارعا وسى باعىت بويىنشا بارلىعى 43 وقۋ ماقساتى ەنگٸزٸلگەن.

وقۋ مازمۇنى وقۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸنە قاراي كٷردەلەنە بەرەدٸ. باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى جاساندى ينتەللەكتٸمەن قاراپايىم مىسالدار ارقىلى تانىسادى. ولار ينتەرنەتتە قاۋٸپسٸز ەرەكەت ەتۋ, جەكە مەلٸمەتتەرٸن قورعاۋ جەنە تسيفرلىق اقپاراتتى دۇرىس قابىلداۋ نەگٸزدەرٸن ٷيرەنەدٸ.

5–9 سىنىپتاردا وقۋشىلار جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ساباقتا تيٸمدٸ قولدانۋدى, ساۋاتتى سۇرانىس قۇراستىرۋدى جەنە الىنعان جاۋاپتىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرۋدٸ مەڭگەرەدٸ. سونىمەن قاتار كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك پەن اكادەمييالىق ادالدىق تالاپتارىنا مەن بەرٸلەدٸ.

10–11 سىنىپتاردىڭ باعدارلاماسىنا ماشينالىق وقىتۋ, نەيروندىق جەلٸلەر, دەرەكتەردٸ تالداۋ جەنە قولدانبالى كريپتوگرافييا نەگٸزدەرٸ ەنگٸزٸلەدٸ.

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ 10 تامىزداعى مەلٸمەتٸنشە, جاڭارتىلعان باعدارلامالار سىناقتان ٶتٸپ, ساراپشىلاردىڭ وڭ قورىتىندىسىن العان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ولاردى رەسمي بەكٸتۋ رەسٸمٸ جٷرٸپ جاتىر.

قۇقىق پەن قاۋٸپسٸزدٸككە ارنالعان جاڭا كۋرستار پايدا بولادى

2026-2027 وقۋ جىلىنان باستاپ مەكتەپتەردە قۇقىقتىق ساۋاتتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸككە ارنالعان ٷش مٸندەتتٸ كۋرس ەنگٸزٸلەدٸ.

5–7 سىنىپ وقۋشىلارى “كونستيتۋتسييا نەگٸزدەرٸ” كۋرسىن وقيدى. 8-11 سىنىپتارعا “زاڭ جەنە تەرتٸپ”, ال 5-11 سىنىپتارعا “جەكە قاۋٸپسٸزدٸك” كۋرسى ەنگٸزٸلەدٸ.

سونىمەن بٸرگە “قۇقىق نەگٸزدەرٸ” پەنٸنٸڭ مازمۇنى كونستيتۋتسييا تالاپتارىنا سەيكەس جاڭارتىلادى.

جاڭا كۋرستار بالالارعا ٶز قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸن تٷسٸندٸرۋگە, زاڭعا قۇرمەتپەن قاراۋعا جەنە ەرتٷرلٸ قاۋٸپ جاعدايىندا دۇرىس ەرەكەت ەتۋگە ٷيرەتۋگە باعىتتالعان. “جەكە قاۋٸپسٸزدٸك” اياسىندا كٶشەدەگٸ, ٷيدەگٸ جەنە تسيفرلىق ورتاداعى قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ قامتىلادى.

باستاۋىش سىنىپتاردىڭ وقۋ باعدارلاماسى جەڭٸلدەتٸلەدٸ

جاڭا وقۋ جىلىندا باستاۋىش سىنىپتاردىڭ بٸلٸم مازمۇنى دا قايتا قارالادى. وقۋ باعدارلاماسىنداعى ارتىق جٷكتەمەنٸ ازايتىپ, تاپسىرمالار مەن تاقىرىپتاردى بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸنە سەيكەستەندٸرۋ كٶزدەلگەن.

ماتەماتيكا پەنٸنٸڭ وقۋ ماقساتتارى جاڭارتىلىپ, باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا تىم كٷردەلٸ دەپ تانىلعان كەيبٸر تاقىرىپتار باعدارلامادان الىنادى.

بٸرٸنشٸ سىنىپ وقۋشىلارى ٷشٸن مەكتەپكە بەيٸمدەلۋ كەزەڭٸ قاراستىرىلادى. بۇل ۋاقىتتا بالالارعا جاڭا ورتاعا, ساباق كەستەسٸنە جەنە وقۋ تەرتٸبٸنە بٸرتٸندەپ ٷيرەنۋگە مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ.

سونىمەن قاتار "ەلٸپپە" مەن "انا تٸلٸ" پەندەرٸنە بٶلٸنەتٸن ساعات سانى كٶبەيەدٸ. قوسىمشا ۋاقىت بالالاردىڭ ەرٸپتەردٸ دۇرىس مەڭگەرۋٸنە, ساۋاتتى وقىپ, جازۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرۋىنا جۇمسالادى.

جاڭا وقۋلىقتار قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ

2026–2027 وقۋ جىلىنا ارنالعان بٸرنەشە وقۋلىق جاڭارتىلىپ جاتىر. تٶرتٸنشٸ سىنىپتا قازاق تٸلٸ, ورىس تٸلٸ, ماتەماتيكا, دٷنيەتانۋ جەنە ەدەبيەتتٸك وقۋ پەندەرٸنٸڭ وقۋلىقتارى قايتا قارالعان.

7–10 سىنىپتار ٷشٸن دٷنيەجٷزٸ تاريحى, الگەبرا, قازاق تٸلٸ, حيمييا, بيولوگييا, فيزيكا, گەوگرافييا, قۇقىق نەگٸزدەرٸ جەنە شەتەل تٸلدەرٸنە ارنالعان وقۋلىقتار ەزٸرلەندٸ.

وقۋلىق جوبالارى بەس ساتىلى ساراپتامادان ٶتەدٸ. وعان عىلىمي-پەداگوگيكالىق ساراپتاما, اۆتورلاردىڭ پىسىقتاۋى, پيلوتتىق مەكتەپتەردەگٸ اپروباتسييا, قوعامدىق تالقىلاۋ جەنە پەندٸك كوميسسييانىڭ قورىتىندىسى كٸرەدٸ.

جوبالار ەلٸمٸزدەگٸ 34 پيلوتتىق مەكتەپتە سىنالدى. دەگەنمەن تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان ەر وقۋلىق مٸندەتتٸ تٷردە قولدانىسقا ەنبەيدٸ. مەكتەپتەرگە تەك بارلىق ساراپتاما كەزەڭٸنەن ٶتكەن جەنە مينيسترلٸكتٸڭ رەسمي تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن وقۋلىقتار جەتكٸزٸلەدٸ.