2026-2027 oqý jylynda Qazaqstan mektepterinde birqatar ózgeris bolady. 2-4 synyptarda toqsandyq baǵany esepteý tártibi jańaryp, kúndelikti sabaqta qoiylatyn formativtik baǵalardyń úlesi 25 paiyzdan 50 paiyzǵa deiin artady. Toqsandyq jiyntyq baǵalaý alynyp tastalyp, onyń ornyna aralyq baǵalaý engiziledi. Sonymen qatar mektep baǵdarlamasynda jasandy intellekt, quqyqtyq saýattylyq jáne jeke qaýipsizdik baǵyttaryna basymdyq beriledi.
Dalanews.kz redaktsiiasy Oqý-aǵartý ministrliginiń keiingi derekterine súienip, jańa oqý jylynda mektepterde bolatyn negizgi ózgeristerdi saralady.
Bastaýysh synyptardaǵy baǵalaý tártibi ózgeredi
2026 jylǵy 1 qyrkúiekten bastap 2-4 synyp oqýshylaryn baǵalaýdyń jańa tártibi engiziledi. Bul týraly Oqý-aǵartý birinshi vitse-ministri Shynar Aqparova Ortalyq kommýnikatsiialar qyzmetinde ótken brifingte aitty.
Kriterialdy baǵalaý júiesi saqtalady. Ózgeris toqsandyq qorytyndy baǵany esepteý tásiline qatysty bolady. Al birinshi synyp oqýshylaryna burynǵydai baǵa qoiylmaidy.
Qazir oqýshynyń toqsandyq baǵasy kúndelikti sabaqta qoiylatyn formativtik baldar, bólim boiynsha jiyntyq baǵalaý jáne toqsandyq jiyntyq baǵalaý nátijesi negizinde shyǵarylady. Jańa tártip boiynsha kúndelikti baǵalardyń mańyzy artady.
Buǵan deiin formativtik baǵalaý toqsandyq qorytyndynyń 25 paiyzyn qurasa, endi onyń úlesi 50 paiyzǵa deiin kóbeiedi. Iaǵni toqsandyq baǵanyń jartysy oqýshynyń toqsan boiyndaǵy kúndelikti jumysyna qarai qoiylady. Muǵalim onyń sabaqtaǵy belsendiligin, tapsyrmalardy oryndaýyn jáne taqyryptardy qanshalyqty meńgergenin eskeredi.
Formativtik baǵalaý burynǵydai 1-den 10 balǵa deiingi shkalamen júrgiziledi. Demek, baldyq júie ózgermeidi, tek kúndelikti jinalǵan baldardyń toqsandyq baǵaǵa áseri kúsheiedi.
Toqsandyq jiyntyq baǵalaý alynyp tastalady
Jańa oqý jylynan bastap 2-4 synyptarda toqsan sońynda ótkiziletin toqsandyq jiyntyq baǵalaý, iaǵni TJB bolmaidy. Onyń ornyna aralyq baǵalaý engiziledi.
Aralyq baǵalaý oqý baǵdarlamasyndaǵy belgili bir bólim nemese ózara bailanysty birneshe bólim aiaqtalǵannan keiin ótkiziledi. Osylaisha, oqýshynyń ár taqyrypty qanshalyqty meńgergeni oqý barysynda tekseriledi.
Sondyqtan toqsan sońynda buǵan deiin baǵalanǵan barlyq taqyrypty qaita qamtityn bólek baqylaý jumysyn jazýdyń qajeti bolmaidy. Shynar Aqparovanyń aitýynsha, bul ózgeris toqsan ishindegi baǵalaý jumystaryn bir jumysqa azaityp, bastaýysh synyp oqýshylaryna túsetin júktemeni jeńildetedi.
Ár oqýshyǵa jetkilikti mólsherde formativtik ball qoiylady
Jańa tártip boiynsha muǵalim toqsan ishinde ár oqýshyny pán boiynsha ótkizilgen sabaqtardyń keminde 30 paiyzynda baǵalaýy kerek.
Mysaly, toqsan ishinde bir pánnen 30 sabaq ótse, ár oqýshy keminde toǵyz sabaqta formativtik ball alýǵa tiis. Muǵalim oqýshynyń bilimi men sabaqtaǵy jumysyn qajet bolǵan jaǵdaida budan da jii baǵalai alady.
Bul talap toqsandyq baǵanyń bir nemese eki sabaqtaǵy nátijege súienip qoiylmaýy úshin engizilip otyr. Formativtik baldar toqsan boiy júieli túrde jinalady. Sonyń arqasynda qorytyndy baǵa oqýshynyń kúndelikti eńbegi men bilimindegi ilgerileýin naqtyraq kórsetedi.
Ministrliktiń málimetinshe, baǵalaý tártibin jańartý kezinde ata-analar men muǵalimderdiń usynystary, mektepterdegi tájiribe, oqýshylardyń bilim nátijelerine júrgizilgen monitoring jáne zertteý qorytyndylary eskerilgen.
Jasandy intellekt mektep baǵdarlamasyna engiziledi
2026-2027 oqý jylynan bastap jasandy intellekt negizderi 1-11 synyptardyń oqý baǵdarlamasyna engiziledi.
Osyǵan bailanysty pánderdiń ataýy da ózgeredi. 1- 4 synyptardaǵy "Tsifrlyq saýattylyq" páni "Tsifrlyq saýattylyq jáne jasandy intellekt" dep atalady. Al 5–11-synyptardaǵy "Informatika" páni "Informatika jáne jasandy intellekt" bolyp ózgeredi.
Degenmen jasandy intellekt jeke pán retinde oqytylmaidy. Oǵan qatysty taqyryptar tsifrlyq saýattylyq pen informatika sabaqtaryna qosylady. Jańartylǵan baǵdarlamalarǵa osy baǵyt boiynsha barlyǵy 43 oqý maqsaty engizilgen.
Oqý mazmuny oqýshylardyń jas ereksheligine qarai kúrdelene beredi. Bastaýysh synyp oqýshylary jasandy intellektimen qarapaiym mysaldar arqyly tanysady. Olar internette qaýipsiz áreket etý, jeke málimetterin qorǵaý jáne tsifrlyq aqparatty durys qabyldaý negizderin úirenedi.
5–9 synyptarda oqýshylar jasandy intellekt quraldaryn sabaqta tiimdi qoldanýdy, saýatty suranys qurastyrýdy jáne alynǵan jaýaptyń durystyǵyn tekserýdi meńgeredi. Sonymen qatar kiberqaýipsizdik pen akademiialyq adaldyq talaptaryna mán beriledi.
10–11 synyptardyń baǵdarlamasyna mashinalyq oqytý, neirondyq jeliler, derekterdi taldaý jáne qoldanbaly kriptografiia negizderi engiziledi.
Oqý-aǵartý ministrliginiń 10 tamyzdaǵy málimetinshe, jańartylǵan baǵdarlamalar synaqtan ótip, sarapshylardyń oń qorytyndysyn alǵan. Qazirgi ýaqytta olardy resmi bekitý rásimi júrip jatyr.
Quqyq pen qaýipsizdikke arnalǵan jańa kýrstar paida bolady
2026-2027 oqý jylynan bastap mektepterde quqyqtyq saýattylyq pen qaýipsizdikke arnalǵan úsh mindetti kýrs engiziledi.
5–7 synyp oqýshylary “Konstitýtsiia negizderi” kýrsyn oqidy. 8-11 synyptarǵa “Zań jáne tártip”, al 5-11 synyptarǵa “Jeke qaýipsizdik” kýrsy engiziledi.
Sonymen birge “Quqyq negizderi” pániniń mazmuny Konstitýtsiia talaptaryna sáikes jańartylady.
Jańa kýrstar balalarǵa óz quqyqtary men mindetterin túsindirýge, zańǵa qurmetpen qaraýǵa jáne ártúrli qaýip jaǵdaiynda durys áreket etýge úiretýge baǵyttalǵan. “Jeke qaýipsizdik” aiasynda kóshedegi, úidegi jáne tsifrlyq ortadaǵy qaýipsizdik máseleleri qamtylady.
Bastaýysh synyptardyń oqý baǵdarlamasy jeńildetiledi
Jańa oqý jylynda bastaýysh synyptardyń bilim mazmuny da qaita qaralady. Oqý baǵdarlamasyndaǵy artyq júktemeni azaityp, tapsyrmalar men taqyryptardy balalardyń jas ereksheligine sáikestendirý kózdelgen.
Matematika pániniń oqý maqsattary jańartylyp, bastaýysh synyp oqýshylaryna tym kúrdeli dep tanylǵan keibir taqyryptar baǵdarlamadan alynady.
Birinshi synyp oqýshylary úshin mektepke beiimdelý kezeńi qarastyrylady. Bul ýaqytta balalarǵa jańa ortaǵa, sabaq kestesine jáne oqý tártibine birtindep úirenýge múmkindik beriledi.
Sonymen qatar "Álippe" men "Ana tili" pánderine bólinetin saǵat sany kóbeiedi. Qosymsha ýaqyt balalardyń áripterdi durys meńgerýine, saýatty oqyp, jazý daǵdylaryn qalyptastyrýyna jumsalady.
Jańa oqýlyqtar qoldanysqa engiziledi
2026–2027 oqý jylyna arnalǵan birneshe oqýlyq jańartylyp jatyr. Tórtinshi synypta qazaq tili, orys tili, matematika, dúnietaný jáne ádebiettik oqý pánderiniń oqýlyqtary qaita qaralǵan.
7–10 synyptar úshin dúniejúzi tarihy, algebra, qazaq tili, himiia, biologiia, fizika, geografiia, quqyq negizderi jáne shetel tilderine arnalǵan oqýlyqtar ázirlendi.
Oqýlyq jobalary bes satyly saraptamadan ótedi. Oǵan ǵylymi-pedagogikalyq saraptama, avtorlardyń pysyqtaýy, pilottyq mektepterdegi aprobatsiia, qoǵamdyq talqylaý jáne pándik komissiianyń qorytyndysy kiredi.
Jobalar elimizdegi 34 pilottyq mektepte synaldy. Degenmen talqylaýǵa usynylǵan ár oqýlyq mindetti túrde qoldanysqa enbeidi. Mektepterge tek barlyq saraptama kezeńinen ótken jáne ministrliktiń resmi tizimine engizilgen oqýlyqtar jetkiziledi.
