قوناەۆ قالاسىنىڭ مەدەنيەت ٷيٸندە جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسى مەن 15 ناۋرىزعا جوسپارلانعان رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا ارنالعان «ەدٸلەتتٸ جەنە پروگرەسسيۆتٸ قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسيياسى ٷشٸن!» جالپىۇلتتىق كواليتسيياسى مٷشەلەرٸنٸڭ كەزدەسۋٸ ٶتتٸ. ٸس-شاراعا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى – مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆا تٶراعالىق ەتتٸ. جيىنعا مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى ماقسات تولىقباي, جاناربەك ەشٸمجانوۆ, سەرگەي پونومارەۆ جەنە قوعامدىق ينستيتۋتتار, ەلەۋمەتتٸك قولداۋ سالاسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, بٸلٸم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى, جاستار ۇيىمدارى مەن ٶڭٸر بەلسەندٸلەرٸ قاتىستى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
وتىرىس بارىسىندا ايدا بالاەۆا ۇسىنىلعان جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىنىڭ باستى ٶزەگٸ – ازاماتتاردىڭ مٷددەسٸن قورعاۋ جەنە ەلدٸڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ تۇراقتى دامۋى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قۇجاتتا مەملەكەتتٸڭ باعىتى, قوعامنىڭ قانداي قۇندىلىقتارعا سٷيەنٸپ داميتىنى جەنە بيلٸك پەن حالىق اراسىنداعى قاتىناستىڭ جاڭا دەڭگەيٸ ايقىن كٶرٸنٸس تاپقان.
«ەڭ الدىمەن, جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ پرەامبۋلاسىنا توقتالعىم كەلەدٸ. وندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى العاش رەت مەملەكەتتٸڭ ەڭ جوعارى باسىمدىعى رەتٸندە ايقىن بەلگٸلەنٸپ وتىر. بۇل – مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ فيلوسوفيياسىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەتٸن قاعيدات. ياعني مەملەكەت ەندٸ ازامات ٷشٸن, ازاماتتىڭ قادٸر-قاسيەتٸ ٷشٸن قىزمەت ەتۋٸ تيٸس دەگەن ۇستانىم زاڭنىڭ ٶزەگٸنە اينالىپ وتىر. سونىمەن قاتار بٸرلٸك پەن ىنتىماقتاستىق, ۇلتارالىق جەنە دٸنارالىق كەلٸسٸم قازاقستان مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ بەرٸك ٸرگەتاسى رەتٸندە بەكٸتٸلگەن. الماتى وبلىسى سەكٸلدٸ كٶپەتنوستى, كٶپكونفەسسييالى ٶڭٸر ٷشٸن بۇل نورمالاردىڭ ماڭىزى ايرىقشا», – دەدٸ ول.
جوبانى دايىنداۋ بارىسى مەن نەگٸزگٸ ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەر تۋرالى تولىق اقپاراتتى مەجٸلٸس دەپۋتاتى سەرگەي پونومارەۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جەنە اشىق فورماتتا جٷرگٸزٸلدٸ, ال ۇسىنىلعان تٷزەتۋلەر جٷيەنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ساياسي جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا باعىتتالادى.
«ۋاقىت ٶزگەرٸپ جاتىر, سوندىقتان جاڭا كونستيتۋتسييا دا قاجەت بولدى. جۇمىس ٶتكەن جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە باستالىپ كەتتٸ. بۇل پروتسەسس «اسىعىس ەرٸ جابىق تٷردە ٶتتٸ» دەۋ شىندىققا جاناسپايدى. قاراشادان باستاپ پارلامەنتتٸك كوميسسييا جۇمىس ٸستەدٸ, كەيٸن كونستيتۋتسييالىق رەفورما جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ 12 وتىرىسى ٶتتٸ. جالپى 130 ادام – بەلگٸلٸ زاڭگەر-عالىمدار, دەپۋتاتتار, فراكتسييا جەتەكشٸلەرٸ مەن ساراپشىلار قاتىستى. بارلىعى اشىق تٷردە ٶتتٸ», – دەدٸ دەپۋتات.
اتا زاڭدى جاڭارتۋدا ادامي كاپيتال مەن جاستار ساياساتىنىڭ ماڭىزىن مەجٸلٸس دەپۋتاتى ماقسات تولىقباي ايقىنداپ بەردٸ. ول كونستيتۋتسييا ازاماتتاردىڭ ٶمٸر ساپاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸنٸن جەنە زامان تالابىنا ساي بولۋى تيٸس ەكەنٸن ايتتى.
«كونستيتۋتسييا – ەرقايسىمىزدىڭ ٶمٸرٸمٸزگە تٸكەلەي ىقپال ەتەتٸن باستى قۇجات. ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ حالىق رەفەرەندۋم ارقىلى شەشۋٸ قاجەت. 1995 جىلعى كونستيتۋتسيياداعى كەيبٸر نورمالار بٷگٸنگٸ تالاپتارعا ساي ەمەس. بٸلٸم, عىلىم جەنە يننوۆاتسييالار پرەامبۋلادا نەگٸزگٸ قۇندىلىق رەتٸندە بەلگٸلەنۋٸ بەكەر ەمەس. بٸزگە جاستاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق ەلەۋەتٸن اشۋ ماڭىزدى», – دەدٸ ماقسات تولىقباي.
كەزدەسۋ بارىسىندا مەجٸلٸس دەپۋتاتى جاناربەك ەشٸمجانوۆ سٶز سٶيلەپ, جوبانى مۇقييات زەردەلەۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما تٶراعاسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا جاڭا قۇجاتتاعى وتباسى قۇندىلىقتارىنا توقتالدى. «قازاقستان حالقىنا» قق تٶراعاسى لەززات شىڭعىسباەۆا قۇجاتتىڭ ەلەۋمەتتٸك باعىتىن سٶز ەتتٸ. اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى بولات تٸلەپوۆ بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ رٶلٸنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاتىسۋشىلار رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا بەلسەندٸ قاتىسۋ – ەلدٸ جاڭعىرتۋ مەن ينتەللەكتۋالدىق ەلەۋەتتٸ نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى قادامى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
