«اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى الاڭىندا اۆتوكٶلٸك قۇرالدارىن ەكەلۋ جەنە رەسٸمدەۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ساراپتامالىق كەزدەسۋ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
جيىنعا «اتامەكەن» ۇكپ, قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ, كٶلٸك, ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس, ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا, ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸكتەرٸ جەنە سالالىق قاۋىمداستىقتار ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا نارىق قاتىسۋشىلارىنا اۆتوكٶلٸكتەردٸ جەكە تۇلعالاردىڭ جەكە پايدالانۋ ٷشٸن, كەسٸپكەرلەردٸڭ ولاردى كەيٸننەن ٶتكٸزۋ ماقساتىندا ەكەلۋ تەرتٸبٸ, سونداي-اق كەدەندٸك رەسٸمدەۋ, كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ ەلەكتروندىق پاسپورتتارى, كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸ, تەحنيكالىق رەتتەۋ جەنە مەملەكەتتٸك تٸركەۋ تالاپتارى تٷسٸندٸرٸلدٸ.
اۆتوكٶلٸكتەر ەكەلۋگە قويىلاتىن نەگٸزگٸ تالاپتاردىڭ بۇعان دەيٸن دە قولدانىستا بولعانى اتاپ ٶتٸلدٸ. جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىس رەسٸمدەردٸ رەتكە كەلتٸرۋمەن جەنە ٶزارا بايلانىستى نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ بٸر-بٸرٸنە سەيكەستەندٸرۋگە باعىتتالعان.
جەكە جەنە كوممەرتسييالىق ماقساتتا ەكەلۋ
قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ اۆتوموكٶلٸكتەردٸ كەدەندٸك رەسٸمدەۋ تەرتٸبٸن تٷسٸندٸردٸ.
كٶلٸك قۇرالىن جەكە تۇلعا جەكە پايدالانۋ ٷشٸن ەكەلگەن كەزدە جولاۋشىلاردىڭ كەدەندٸك دەكلاراتسيياسى قولدانىلادى. كەدەندٸك تٶلەمدەر ەاەو زاڭناماسىندا بەلگٸلەنگەن بٸرىڭعاي مٶلشەرلەمەلەر بويىنشا تٶلەنەدٸ.
ٷش جىلدان اسپايتىن اۆتوموبيلدەر ٷشٸن تاريفتەر كٶلٸك قۇرالىنىڭ قۇنىنا, ٷش جىلدان اسقان اۆتوكٶلٸكتەر ٷشٸن قوزعالتقىشتىڭ جۇمىس كٶلەمٸ مەن اۆتوموبيلدٸڭ شىعارىلعان جىلىنا بايلانىستى بەلگٸلەنەدٸ.
ەگەر كٶلٸك قۇرالى كەسٸپكەرلٸك قىزمەت اياسىندا جەكە كەسٸپكەر نەمەسە زاڭدى تۇلعا تاراپىنان ەكەلٸنسە, تاۋارلارعا ارنالعان دەكلاراتسييا قولدانىلادى. بۇل جاعدايدا كەدەندٸك الىم, ەكەلۋ كەدەندٸك باجى, ققس, سونداي-اق جەكەلەگەن ساناتتاعى اۆتوكٶلٸكتەر ٷشٸن اكتسيز (قوزعالتقىش كٶلەمٸ 3 000 سم³-تەن اساتىن جەڭٸل اۆتوموبيلدەر ٷشٸن) تٶلەنەدٸ.
وسىلايشا, كٶلٸكتەردٸ رەسٸمدەۋ تەرتٸبٸ ونى ەكەلۋ ماقساتىنا, ياعني جەكە پايدالانۋ ٷشٸن نەمەسە كوممەرتسييالىق قىزمەت ٷشٸن ەكەلٸنۋٸنە قاراي ايقىندالادى.
ەكولوگييالىق سىنىپقا قويىلاتىن تالاپتار
كٶلٸك مينيسترلٸگٸ جەكە تۇلعالار جەكە پايدالانۋ ٷشٸن ەكەلەتٸن جەكەلەگەن كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ ەكولوگييالىق سىنىبىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ۇسىندى.
قازاقستان اۋماعىندا العاش رەت اينالىمعا شىعارىلاتىن اۆتوموبيلدەردٸڭ زاۋىتتان شىعارىلعانىنا بەس جىلدان اسپاۋى جەنە ەۋرو-5 نەمەسە ودان جوعارى ەكولوگييالىق سىنىپقا سەيكەس كەلۋٸ تيٸس ەكەندٸگٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
بۇل رەتتە اتالعان تالاپتى يمپورتتالاتىن كٶلٸك قۇرالدارىن قازاقستاندا پايدالانۋعا باستاپقى رۇقسات بەرۋ كەزٸندە عانا قولدانۋ كٶزدەلەدٸ. بۇرىن ەلدە تٸركەلگەن اۆتوموبيلدەرگە ول قولدانىلمايدى.
بۇل شارالار اۆتوموبيل پاركٸن كەززەڭ-كەزەڭٸمەن جاڭارتۋعا جەنە ەسكٸرگەن كٶلٸك قۇرالدارىن ەلگە ەكەلۋدٸ شەكتەۋگە باعىتتالعان.
كقەپ-نى رەسٸمدەۋ تەرتٸبٸ
ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸ جەكە تۇلعالاردىڭ كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ ەلەكتروندىق پاسپورتتارىن رەسٸمدەۋ تەرتٸبٸن تٷسٸندٸردٸ.
كقەپ-نى رەسٸمدەۋ كەزٸندە اۆتوموبيلدٸڭ مەنشٸك يەسٸ تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ جولاۋشىلاردىڭ كەدەندٸك دەكلاراتسيياسىندا كٶرسەتٸلگەن دەكلارانت تۋرالى دەرەكتەرمەن سالىستىرۋ كٶزدەلگەن.
جەكە تۇلعالارعا ارنالعان كقەپ شىعارىلعان جىلىنان باستاپ بەس جىلدان اسپايتىن كٶلٸك قۇرالدارىنا رەسٸمدەلەدٸ. سونداي-اق ەلەكتروندىق پاسپورتتار جٷيەسٸندە شەكتەۋ كٶزدەلگەن, وعان سەيكەس بٸر جەكە تۇلعا بٸر جىل ٸشٸندە بٸر عانا كٶلٸك قۇرالىن ەكەلۋگە قۇقىلى.
جەكە پايدالانۋعا ارنالعان اۆتوكٶلٸكتٸ ەكەلۋ كەزٸندە جەكە تۇلعا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپكە سەيكەس كقەپ رەسٸمدەۋ ٷشٸن سىناق زەرتحاناسىنا جٷگٸنەدٸ.
ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتىنا سەيكەس, رەسٸمدەردٸڭ رەتٸ كەلەسٸدەي: كٶلٸك قۇرالىنىڭ كونسترۋكتسيياسىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۋرالى كۋەلٸكتٸ رەسٸمدەۋ, سودان كەيٸن كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸن جاساۋ جەنە العاشقى تٸركەۋگە اقى تٶلەۋ, كەدەندٸك رەسٸمدەۋ جەنە ودان كەيٸن اۆتوكٶلٸكتٸ مەملەكەتتٸك تٸركەۋ.
كقەپ رەسٸمدەۋ تەرتٸبٸن جەتٸلدٸرۋ اۆتوموبيلدەردٸ ەكەلۋدٸڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا, تەحنيكالىق رەتتەۋ تالاپتارىن ساقتاۋعا جەنە اۆتوكٶلٸك پاركٸن جاڭارتۋعا باعىتتالعان.
كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸ
ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ ٶندٸرۋشٸلەر مەن يمپورتتاۋشىلاردىڭ كەڭەيتٸلگەن مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ تەرتٸبٸن تٷسٸندٸردٸ.
كەزدەسۋ بارىسىندا اتاپ ٶتٸلگەندەي, كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸن ەنگٸزۋ تەتٸگٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەن جوق. يمپورتتاۋشى وپەراتورعا ٶتٸنٸم بەرەدٸ, قۇجاتتار قارالعاننان كەيٸن تٶلەم مٶلشەرٸ ەسەپتەلەدٸ, شوت-فاكتۋرا جاسالادى, ال تٶلەم جاسالعاننان كەيٸن تيٸستٸ سەرتيفيكات بەرٸلەدٸ.
كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸنٸڭ مٶلشەرٸ دە ٶزگەرگەن جوق.
بۇل رەتتە 2026 جىلعى 22 قىركٷيەكتەن باستاپ جەكە تۇلعالار ٷشٸن اۆتوكٶلٸكتٸ ەركٸن اينالىمعا شىعارار الدىندا, ياعني كەدەندٸك رەسٸمدەۋ اياقتالعانعا دەيٸن كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸنٸڭ ەنگٸزٸلگەنٸ تۋرالى سەرتيفيكات الۋ تالابى بەلگٸلەندٸ.
زاڭدى تۇلعالار مەن جەكە كەسٸپكەرلەر ٷشٸن بۇل مٸندەتتەمەنٸ ورىنداۋ مەرزٸمٸ دە ٶزگەرگەن جوق: سەرتيفيكاتتى كٶلٸك قۇرالىن العاشقى تٸركەۋگە دەيٸن, ال اۆتوموبيل ودان بۇرىن ساتىلعان جاعدايدا — ونى ساتقانعا دەيٸن الۋ قاجەت.
وسىلايشا, جەكە تۇلعالار ٷشٸن بۇل, ەڭ الدىمەن, رەسٸمدەردەن ٶتۋ رەتتٸلٸگٸن رەتكە كەلتٸرۋگە قاتىستى.
اشىق يمپورت – ساتىپ الۋشىنى قورعاۋ
قازاقستاندىق اۆتوموبيل وداعىنىڭ ٶكٸلدەرٸ اشىق ەمەس سحەمالار ارقىلى ەكەلٸنگەن اۆتوموبيلدەردٸ ساتىپ الۋشىلاردىڭ الدىندا تۇرعان تەۋەكەلدەرگە نازار اۋداردى. قاو-نىڭ اقپاراتىنا سەيكەس, ازاماتتار اۆتوكٶلٸكتٸ ساتىپ العاننان كەيٸن ونىڭ بۇعان دەيٸن ٸزدەۋدە بولعانىن نەمەسە كٷمەندٸ تاريحى بار ەكەنٸن انىقتاعان جاعدايلار دا كەزدەسەدٸ. نەتيجەسٸندە كٶلٸك يەسٸ اۆتوكٶلٸككە تولىق كٶلەمدە پايدالانىپ, بيلٸك ەتە المايدى, ونىڭ ٸشٸندە نەسيەنٸ ٶتەۋ ٷشٸن ونى ساتا المايدى.
ساتىپ الۋشى ٷشٸن باعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كٶلٸكتٸڭ شىعۋ تەگٸن, تاريحىن جەنە زاڭدىق تۇرعىدان تازالىعىن الدىن الا تەكسەرۋ مٷمكٸندٸگٸ دە ماڭىزدى. مۇنداي تەكسەرۋدٸڭ قولجەتٸمدٸ قۇرالدارىن ادام قانداي كٶلٸك قۇرالىن الاتىنىن جەنە قانداي تەۋەكەلدەردٸ قابىلدايتىنىن تٷسٸنۋٸ ٷشٸن دامىتۋ قاجەت.
قاو ٶكٸلدەرٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, ەلدەگٸ اۆتوموبيل پاركٸن جاڭارتۋ ماڭىزدى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. بٷگٸندە جالپى سانى شامامەن 5,6 ملن اۆتوموبيلدٸڭ 44%-عا جۋىعى 20 جىلدان استام ۋاقىت پايدالانىلىپ كەلەدٸ. قازاقستاننىڭ اۆتوموبيل وداعى ازاماتتاردىڭ جاڭا, قاۋٸپسٸز ەرٸ ەكولوگييالىق تازا اۆتوكٶلٸكتەرگە اۋىسۋىن جەڭٸلدەتەتٸن جاعدايلار جاساۋ قاجەت دەپ سانايدى.
بۇل رەتتە وتاندىق اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ دامۋى دا نارىقتاعى ۇسىنىستىڭ كەڭەيۋٸنە ىقپال ەتۋدە: جەڭٸل اۆتوموبيلدەر, اۆتوبۋستار مەن ارنايى تەحنيكالار ٶندٸرٸسٸ ارتىپ, مودەلدەر قاتارى كٶبەيٸپ, ٶندٸرٸستٸ لوكاليزاتسييالاۋ جەنە اۆتوكومپونەنتتەر شىعارۋ باعىتتارى دامىپ كەلەدٸ.
قولدانىستاعى رەسٸمدەردٸ رەتكە كەلتٸرۋ
تالقىلاۋ بارىسىندا اۆتوكٶلٸكتەردٸ ەكەلۋ مەسەلەلەرٸ ٶزارا بايلانىستى بٸرنەشە رەسٸمدٸ قامتيتىنى اتاپ ٶتٸلدٸ: كٶلٸك قۇرالىنىڭ تەحنيكالىق تالاپتارعا سەيكەستٸگٸ, كەدەگە جاراتۋ تٶلەمٸن تٶلەۋ, كەدەندٸك رەسٸمدەۋ, كٶلٸك قۇرالىنىڭ ەلەكتروندىق پاسپورتىن (كقەپ) الۋ جەنە مەملەكەتتٸك تٸركەۋ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا تيٸستٸ نورمالار بٸرىڭعاي ەرٸ بٸرٸزدٸ جٷيەگە كەلتٸرٸلۋدە. بۇل جۇمىس ٶنەركەسٸپ, ەكولوگييا, تەحنيكالىق رەتتەۋ, كٶلٸك جەنە كٶلٸك قۇرالدارىن مەملەكەتتٸك تٸركەۋ سالالارىنداعى نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ قامتيدى.
بۇل رەتتە بازالىق سارالاۋ ساقتالادى: جەكە تۇلعالار بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن جەكە پايدالانۋعا ارنالعان اۆتوموبيلدەردٸ ەكەلۋگە قۇقىلى, ال كٶلٸك قۇرالدارىن كوممەرتسييالىق ەكەلۋ جەنە كەيٸننەن ٶتكٸزۋ كەسٸپكەرلٸك قىزمەت ٷشٸن كٶزدەلگەن تالاپتار شەڭبەرٸندە جٷزەگە اسىرىلادى.
