استانادا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك كەڭەسٸ باسپاسٶز كەڭسەسٸ, قىتاي حالىقارالىق باسپا توبى جەنە قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸ بٸرلەسٸپ, قحر تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ «مەملەكەتتٸك باسقارۋ تۋرالى» كٸتابىنىڭ بەسٸنشٸ تومىنىڭ قازاق وقىرماندارىنا ارنالعان تانىستىرىلىمىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ٸس-شاراعا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, ديپلوماتتار, ساراپشىلار قاۋىمداستىعى, عىلىم جەنە مەدەنيەت قايراتكەرلەرٸ, سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
تانىستىرىلىم بارىسىندا ۇيىمداستىرۋشىلار بەسٸنشٸ تومعا قىتاي تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ 2022 جىلدىڭ مامىرىنان 2024 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيٸنگٸ كەزەڭدە جازىلعان 91 ماڭىزدى ەڭبەگٸ ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وندا قىتايدى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كەزەڭدەگٸ تەوريياسى مەن تەجٸريبەسٸ, سونداي-اق ادامزاتتىڭ ورتاق تاعدىرى قاۋىمداستىعىن قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ كٶزقاراستارى جٷيەلەنگەن.
بايانداماشى قازاقستان مەن قىتايدىڭ تاريحي بايلانىسىنا توقتالىپ, ەكٸ ەلدٸڭ بٷگٸندە مودەرنيزاتسييا جولىنداعى سەنٸمدٸ سەرٸكتەسكە اينالعانىن ايتتى.
«قىتاي مەن قازاقستاندى ورتاق تاۋلار مەن ٶزەندەر بايلانىستىرادى. ەكٸ ەل ەجەلدەن تاتۋ كٶرشٸ ەرٸ سەنٸمدٸ دوس. بٷگٸندە قىتاي مەن قازاقستان دامۋ مەن جاڭعىرۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭٸندە تۇر جەنە مودەرنيزاتسييا جولىنداعى سەرٸكتەس ەلدەر بولىپ سانالادى», - دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار قىتايدىڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋ تەجٸريبەسٸندە حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ باستى قاعيدا ەكەنٸ ەرەكشە اتاپ ٶتٸلدٸ.
«قىتاي مودەرنيزاتسيياسىنىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرۋٸندە. دامۋ حالىق ٷشٸن جەنە حالىقتىڭ قاتىسۋىمەن جٷزەگە اسىرىلادى. ونىڭ نەتيجەسٸن دە حالىق كٶرۋٸ تيٸس. “حالىق بەرٸنەن بيٸك” قاعيداسى قىتاي مودەرنيزاتسيياسىنىڭ ٶزەگٸنە اينالدى», - دەپ مەلٸمدەدٸ بايانداماشى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىققا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ايتىلعانداي, قازاقستان باستاما جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان ەڭ بەلسەندٸ مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸنە اينالدى.
«جۋىردا اياقتالعان استاناداعى جەڭٸل رەلستٸ كٶلٸك جوباسى قىتاي مەن قازاقستاننىڭ “بٸر بەلدەۋ, بٸر جول” اياسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ماڭىزدى نەتيجەسٸ عانا ەمەس, قالا تۇرعىندارىنىڭ ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتاتىن ەرٸ ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرەتٸن جوبا بولدى», - دەدٸ سپيكەر.
بايانداماشى الداعى ۋاقىتتا ەكٸ ەلدٸڭ جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلىق ەكونوميكا جەنە اقىلدى قالالار باعىتىنداعى سەرٸكتەستٸگٸ كٷشەيەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
ەكولوگييالىق ىنتىماقتاستىق مەسەلەسٸنە دە توقتالعان ول قازاقستاندا قىتايدىڭ قاتىسۋىمەن جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ جوبالارىن مىسالعا كەلتٸردٸ.
«قازاقستاندا تٷركٸستان وبلىسىنداعى 300 مەگاۆاتتىق كٷن ەلەكتر ستانتسيياسى مەن قاراعاندى وبلىسىنداعى 500 مەگاۆاتتىق جەل ەلەكتر ستانتسيياسى سيياقتى ٸرٸ جوبالار ٸسكە قوسىلدى. قازاقستان قالالارىنىڭ كٶشەلەرٸندە قىتايلىق ەلەكتر كٶلٸكتەرٸ دە كٶبەيٸپ كەلەدٸ. بۇل بٸزدٸڭ جاسىل دامۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ ناقتى نەتيجەسٸ», - دەدٸ ول.
سونداي-اق مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردىڭ دا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانى ايتىلدى. سپيكەر بەيجٸڭ مەن استاناداعى مەدەني ورتالىقتاردىڭ, كونفۋتسيي ينستيتۋتتارىنىڭ جەنە «لۋ بان شەبەرحانالارىنىڭ» ەكٸ حالىق اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸكتٸ نىعايتۋعا ٷلەس قوسىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ٸس-شارا سوڭىندا بەسٸنشٸ تومنىڭ جارىق كٶرۋٸ قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى مەملەكەتتٸك باسقارۋ تەجٸريبەسٸمەن الماسۋدى تەرەڭدەتۋگە, مەدەني بايلانىستاردى نىعايتۋعا جەنە ەكٸ ەل دوستىعىنىڭ جاڭا كەزەڭٸنە جول اشاتىنى ايتىلدى.
