نازارباەۆ جٷيەسٸنە قارسى بەلگٸلٸ ساياساتكەر عالىمجان جاقييانوۆ ميلليونەر ەدۋارد وگايدى نيۋ-يوركتىڭ سوتىنا بەردٸ. جاقييانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2002 جىلى ساياسي سەبەپپەن قامالعان سوڭ نازارباەۆتىڭ ىقپالىنداعى "قازاقمىس" كومپانيياسىنىڭ باسشىلارى سەمەيدەگٸ "قاراجىرا" كەنٸشٸن تارتىپ العان, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بۇل مەسەلەگە قاتىستى Ara Media ارناسى اۋقىمدى زەرتتەۋ جٷرگٸزگەن. ارنا مەلٸمەتٸنشە, وگاي - قازاقتىڭ مىسى مەن التىنىنا, كٶمٸرٸنە يە بولعان ميلليونەر. ول - 800 ميلليون دوللارى بار, فوربستە تٸزٸمٸنە كٸرەتٸن كەسٸپكەر. فوربس مەلٸمەتٸنشە, وگاي جاي عانا ميلليونەر ەمەس, ىقپالى كەسٸپكەرلەردٸڭ قاتارىندا بار. 54 جاستاعى وگاي 2001 جىلعا دەيٸن كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسقان. 32 جاسىندا "قازاقمىستىڭ" اتقارۋشى ديرەكتورى بولعان, ال 2005-2006 جىلدارى شقو ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى قىزمەتٸن اتقارعان. ول كەزدە شقو ەكٸمٸ - حراپۋنوۆ. كەيٸن وگاي تاعى "قازاقمىسقا" كەلگەن. قازٸر ول - "قازاقمىستى" يەلەنٸپ وتىرعان ەكٸ ادامنىڭ بٸرٸ.
"ەدۋارد وگاي كەيٸن كٶمٸرگە دە اۋىز سالعان. سەمەيدەگٸ "قاراجىرا" كٶمٸر كەنٸشٸنە كٸرەتٸن "قاراجىرانىڭ" 70 پايىز اكتسيياسى وگايعا تيەسٸلٸ. ەيەلٸ, ٶزٸ, باۋىرى بٶلٸپ العان. جاقييانوۆ دەل وسى "قاراجىرا" كەنٸشٸنە بايلانىستى وگايدى سوتقا بەردٸ. ول "وگاي قاراجىرانى زاڭسىز يەلەندٸ. 2002 جىلى نازارباەۆتىڭ قىسىمىمەن سوتتالعاندا, ٶزٸنٸڭ مەنشٸگٸندەگٸ سەمەي كٶمٸر كومپانيياسىنان تارتىپ الدى" دەپ سانايدى", - دەلٸنەدٸ ارنا مەلٸمەتٸندە.
ال قاراجىرا - قۇرامىندا 1000-نان اسا ادام جۇمىس ٸستەيتٸن, جىلىنا 7-8 ميلليون توننا كٶمٸر ٶندٸرەتٸن اسا ٸرٸ كەن ورنى. بٷگٸندە وسى بايلىققا يە بولىپ وتىرعان وگايدىڭ كومپانيياسىنىڭ ەسەبٸنشە, كەنٸشتەگٸ كٶمٸر قورى 1 ملرد 231 ملن تونناعا جەتەدٸ.
ارنا Daily Beast گازەتٸنٸڭ دە دەرەكتەرٸن كەلتٸرگەن. وعان سٷيەنسەك, وگاي - قازاقستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتٸ نازارباەۆپەن تىعىز بايلانىسى بار ادامداردىڭ بٸرٸ.
"2002 جىلى اكتسيونەرلەردٸڭ قولدان جاسالعان حاتتاماسى نەگٸزٸندە وگايدىڭ ادامدارى كومپانيياعا باسىپ كٸرگەن. سودان سوڭ ٶزٸنٸڭ مەنەدجەرلەرٸن كومپانيياعا كٸرگٸزگەن. سەمەي كٶمٸردٸڭ اكتيۆتەرٸن بٸرتٸندەپ تارتىپ العان. وسى سحەما بارىسىندا "سەمەي كٶمٸر" بانكروت دەپ تانىلعان. جاساندى اۋكتسيون ٶتكٸزٸپ, وعان وگايدىڭ باۋىرىنىڭ كومپانيياسى مەن ٶزٸنٸڭ كومپانيياسى قاتىسقان. سوندا اۋكتسيون ٶز ارالارىندا ٶتكٸزٸلگەن", - دەلٸنەدٸ ارنا مەلٸمەتٸندە.
وگاي كەيٸن ساۋد ارابيياسى سۇلتانىنىڭ ٷيٸن, ترامپتىڭ اقش-تاعى عيماراتىنان زەۋلٸم ساراي ساتىپ العان. وگايدىڭ تاعى بٸر سارايلارىنىڭ قۇنى 100 ميلليون دوللاردان اسادى ەكەن.
حالىقارالىق باسىلىمدار وسىنشا بايلىقتىڭ يەسٸ وگايدىڭ نازارباەۆپەن تىعىز قارىم-قاتىناسى بارىنا سەنٸمدٸ.
"قازاقمىستىڭ نازارباەۆپەن بايلانىسى بار ەكەنٸ بۇل كٷندە ەش قۇپييا ەمەس. قازاقمىس كومپانيياسىنىڭ 30 پايىز اكتسيياسى وگايعا تيەسٸلٸ بولسا, قالعان 70 پايىزى ميللياردەر ۆلاديمير كيمگە تيەسٸلٸ. ال نازارباەۆتىڭ كٶپ جىلعى سەنٸمدٸ سەرٸگٸ ۆلاديمير نيدٸڭ ۆلاديمير كيممەن بايلانىسى بار ەكەنٸ اقپارات قۇرالدارىندا جيٸ جازىلادى. ۆلاديمير ني "قازاقمىستا" 1999-2010 جىلدار ارالىعىندا ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ, تٶراعاسى بولعان. ...ال قاراجىرا كومپانيياسى اكتسيياسىنىڭ 10 پايىزى ەرلان نىعماتۋلليننٸڭ مەنشٸگٸندە. ەرلان نىعماتۋللين - كٶپ جىل نازارباەۆتىڭ اينالاسىندا جٷرگەن نۇرلان نىعماتۋلليننٸڭ ەگٸزٸ. ال ۆلاديمير نيدٸڭ "قازاقمىستىڭ" باسشىسى ۆلاديمير كيممەن دە, نۇرلان نىعماتۋللينمەن دە قوجايىن اتىنان, ياعني نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىنان سٶيلەسكەن ەڭگٸمەسٸ دەيتٸن اۋديولار YouTube-تا كٶپ", - دەلٸنەدٸ ارنا مەلٸمەتٸندە.
سونىمەن قاتار, Ara media دەرەگٸنشە, "قازاقمىس" نازارباەۆتىڭ قورلارىنا كەيٸنگٸ 4 جىلدا 79,4 ملرد تەڭگە بەرگەن.
"كيم مەن وگايدىڭ نازارباەۆپەن الىس-بەرٸسٸ ايتا بەرسەك كٶپ, تاۋسىلمايدى. ياعني جاقييانوۆتىڭ "سەمەي كٶمٸر" كومپانيياسىن بانكروت دەپ تانىپ, قاراجىرا كەنٸشٸن وگايدىڭ يەلەگٸنە ٶتكٸزۋ پروتسەسٸنە قازاقستاننىڭ بۇرىنعى بيلٸگٸنٸڭ ىقپالى بار ەكەنٸن ايقىن اڭعارۋعا بولادى", - دەلٸنەدٸ ارنا اقپاراتىندا.
بۇل مەسەلەگە جاقييانوۆتىڭ ٶزٸ دە پٸكٸر بٸلدٸرگەن.
"بٸز, سەمەي كومپانيياسىنىڭ اكتسيونەرلەرٸ اقىلداسىپ, ەدۋارد پەن مارينا وگايدى سوتقا بەرٸپ وتىرمىز. ال نەگە امەريكا قۇراما شتاتتارى دەسەڭدەر, وگايلار جەنە باسقا دا جاۋاپكەرلەر امەريكادا تۇرىپ جاتىر, سول جاقتا ٷيلەرٸ بار, شارۋا-جۇمىستارىن سول جاقتا بٸتٸرٸپ جاتىر. بىلايشا ايتقاندا, وسى جاقتان الىپ كەتكەن اقشالارىن سول جاقتا جۋىپ-شايىپ جاتىر. سول سەبەپتەن دەل وسى امەريكادا ٶتۋگە تيٸستٸ. ەكٸنشٸ جاعىنان قازاقستانداعى سوتتىڭ جاعدايىن ٶزدەرٸڭٸز جاقسى بٸلەسٸزدەر.
كٶپ جىل بويى بيلٸك باسىندا نازارباەۆ بولدى عوي, وگايلار بولسا نازارباەۆتىڭ ەڭ جانىندا جٷرگەن ادامدار. كٸم بٸلەدٸ?! نازارباەۆپەن بٸرلەسٸپ ٸستەگەن دٷنيە شىعار?! سول سەبەپتٸ نازارباەۆ 2022 جىلى بيلٸكتەن تٷگەلٸمەن كەتكەنشە بۇل شارۋانى قوزعاۋعا كەلمەدٸ. ... جالعىز عانا ەمەسپٸن, بٸرنەشە اكتسيونەر بار. بەرٸنٸڭ قولىندا وسىنداي قۇجاتتار (اكتسيونەر ەكەنٸ تۋرالى - ەسك.) بار. ...بۇل وقيعا 2001 جىلى باستالدى. 2001 جىلى نازارباەۆتىڭ كٷيەۋ بالاسى راحات ەليەۆپەن ٷلكەن بٸر ەڭگٸمە بولدى. ارتىنان قازاقستان دەموكراتييالىق تاڭداۋى قوزعالىسى ۇيىمداستىرىلدى. ودان كەيٸن ٷكٸمەت ورنىندا, مەملەكەتتٸك قىزمەتتە جٷرگەندەر وتستاۆكاعا كەتكەن بولاتىنبىز. 2002-گە اۋىسقان كەزدە نازارباەۆتىڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىمەن قالىڭ تەكسەرۋ كەلدٸ. اياعىنان ٷلكەن كٶلەمدەگٸ ايىپپۇل سالدى. ول كەزدە ٶزٸمدٸ تٷرمەگە جاپتى. سوت ٶتٸپ جاتتى. ارتىنان كومپانييانى (قاراجىرانى - ەسك.) بٸر ادامدار كەلٸپ باسىپ الدى. كومپانييا باسشىسىز قالدى, كومپانييانىڭ ٸشٸندەگٸ كٶپ ادام قۋدالاۋعا ۇشىرادى. مەن بۇل ەڭگٸمەنٸ ارتىنان ەستٸدٸم. ول كەزدە قۇسمۇرىندا اباقتىدا جاتتىم. ارتىنان وگاي دەگەندەردٸ بٸلدٸك. ...توناپ كەتتٸ دەسە دە بولادى. زاڭ تٸلٸمەن ايتساق توناۋ عوي. قارادان قاراپ وتىرىپ تەگٸن قولدارىنا الىپ كەتٸپ وتىر. بۇل رەيدەرلٸك قانا ەمەس, شىن مەنٸندە توناۋشىلار. ونىڭ ارتىندا نازارباەۆ بار ما, ني بار ما, قازاقمىس بار ما, ونى سوت شەشەدٸ", - دەيدٸ جاقييانوۆ.
