اقتٶبەدەگٸ تراگەدييا جەنە تۋعان كٷن
قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ سپيكەرٸ باقتىقوجا ٸزمۇحامبەتوۆ: «جۇمىسىمىزدى باستاۋ ٷشٸن قاجەتتٸ كۆورۋم بار. مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىن اشىق دەپ جارييالايمىن. قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر! 6 ماۋسىمدا دەپۋتات قارەكەن قۇرالاي ەنۋارقىزىنىڭ تۋعان كٷنٸ بولدى!», – دەپ ەل قارا جامىلىپ وتىرعاندا تۋعان كٷن يەسٸن قۇتتىقتاۋدان باستاعان.
اقتٶبەدەگٸ جاعداي تۋرالى تٸس جارماي, 1 مينۋت ٷنسٸزدٸكتٸ قيماعان دەپۋتاتتار وتىرىس بارىسىن جانتٷرشٸگەرلٸك وقيعا جايىندا لەم-ليم دەپ اۋىز اشپاعان. ولار تۋعان كٷندەرٸمەن قۇتتىقتاپ, مەرە-سەرە بولعان سوڭ كٷن تەرتٸبٸ بويىنشا جۇمىستارىن باستاپ كەتتٸ. 2015 جىلعى بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى مەسەلەسٸ قارالىپ بٸتكەن سوڭ ٷكٸمەت ٶكٸلدەرٸ مەن دەپۋتاتتاردىڭ پٸكٸرٸن 31 ارنا تٸلشٸلەرٸ دەلٸزدە عانا بٸلگەن.
قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى بەكبولات تٸلەۋحان:
– جالپى مۇنداي جەردە مەملەكەت تاراپىنان مۇنداي تەنتەك, قانقۇيلى, تەررورشىلارعا قاتتى جازا كەرەك دەپ ويلايمىن, – دەدٸ. دٸن اتىن جامىلعانداردىڭ قاسكٶيلٸگٸن سىناعان بەكبولات تٸلەۋحاننان وتىرىستا اقتٶبەدەگٸ جاعدايدىڭ ەلەۋسٸز قالعانى جايلى دا ساۋال قويىلعان.
– بٷگٸن مەجٸلٸستە قۇتتىقتاۋمەن باستالدى. بٸراق اقتٶبە جايلى 1 اۋىز ايتىلعان جوق...
– ەندٸ قوعام بۇعان تيٸستٸ رەاكتسييا بەرٸپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرسىزدار عوي, – دەگەن.
ال دەپۋتات مەۋلەن ەشٸمباەۆ بارلىق ەرٸپتەستەرٸ جەكەلەي كٶڭٸل ايتىپ جاتىر دەپ اقتالدى. سودان سوڭ, 2011 جىلى ەلدٸ دٷرلٸكتٸرگەن وبلىستا لاڭكەستٸكتٸڭ قايتالانۋى جاڭا شارالار قابىلداۋعا يتەرمەلەيتٸنٸن العا تارتقان.
– تاياۋ شىعىستان كونترتەرروريستٸك وپەراتسييانىڭ نەگٸزٸندە بٸراز تەرروريستٸك توپتاردىڭ ٶكٸلدەرٸ كەتٸپ جاتىر. ولار باسقا ەلدەردە ٶزدەرٸنٸڭ قىلمىستىق ەرەكەتتەرٸن اۋىستىرۋعا ەرەكەتتەنۋدە. وسىعان بايلانىستى بٸز وسى سالاداعى زاڭداردى تاعى دا بٸر ساراپتايمىز دەگەن جوسپارىمىز بار, – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
دەپۋتات ايتقان زاڭ 2011 جىلعى بٸرنەشە تەراكتٸدەن سوڭ قولعا الىنعان بولاتىن. سول كەزدەگٸ ٶزگەرتۋلەر نەگٸزٸندە دٸني بٸرلەستٸكتەردٸ رەتتەۋ جٷزەگە اسىرىلعان بولاتىن. سونداي-اق, كٷشتٸك قۇرىلىمداردىڭ لاڭكەستٸكپەن كٷرەسۋ قۇزىرەتٸ دە كەڭەيتٸلگەن-دٸ. الايدا تەولوگ دوساي كەنجەتاي ەڭ الدىمەن يدەولوگييالىق تۇرعىدان الدىن الىپ, جات اعىمدارعا شەكتەۋ قويۋ كەرەك ەكەنٸن العا تارتۋدا.
– سەلافيزم, ۆاحابيزمنٸڭ تٷبٸنە قۇقىقتىق تۇرعىدان بالتا شابۋ كەرەك. بٸرٸنشٸ مىنا جەردە جٷرە المايتىندىعىن ەگەر ساناسىنا سٸڭسە ولاردىڭ, تىيىم سالىنعان بولسا, پسيحولوگييالىق تۇرعىدان اپتىعى باسىلادى. قالعانىن ٶزٸ رەتتەپ الادى قازاق, – دەيدٸ ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ دٸنتانۋ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى دوساي كەنجەتاي. عالىم مۇنداي باتىل قادامدارعا بارماساق, اقتٶبەدەگٸ جاعداي جالعاسىن تابۋى مٷمكٸن دەپ پايىمدايدى. جەنە سىرتتاعى لاڭكەستٸك ۇيىمداردىڭ ەسەرٸ از دەپ ەسەپتەيدٸ. ٶيتكەنٸ, وسىدان 10-15 جىل بۇرىن قازاقستانعا ەنگەن جات اعىمدار, قازٸر ٶزٸندٸك تۇجىرىمداماسى بار كٷشكە اينالىپ ٷلگەرگەن.
باقىتنۇر ەلٸباي, باۋىرجان نارىمبەتوۆ
