اقش پەن يران اراسىندا اسكەري قاقتىعىس تۋىنداسا، الەمدىك مۇناي باعاسى جوعارى ىقتيمالدىقپەن قىمباتتايدى. سەبەبى نارىق تەك ساياسي مالىمدەمەلەردى ەمەس، ناقتى جەتكىزىلىمنىڭ ءۇزىلۋ ءقاۋپىن ەسەپكە الا باستايدى. بۇل پىكىردى ەكونوميست باۋىرجان شۋرمانوۆ ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، يران ءالى دە مۇناي نارىعىنداعى ماڭىزدى ويىنشى بولىپ قالا بەرەدى. ەل تاۋلىگىنە شامامەن 3،3 ملن باررەل مۇناي وندىرەدى، بۇل الەمدىك ءوندىرىستىڭ 4 پايىزىنا جۋىق. الايدا باستى ماسەلە – ەكسپورت كولەمى. تەڭىز ارقىلى تاسىمالداناتىن 1–1،5 ملن باررەل مۇنايدىڭ باسىم بولىگى قىتايعا باعىتتالادى. اسكەري شيەلەنىس جاعدايىندا ءدال وسى كولەمدەر ساقتاندىرۋ، فراحت جانە تەڭىز قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىنە بايلانىستى ءبىرىنشى بولىپ نارىقتان ءتۇسىپ قالۋى مۇمكىن.
نەگىزگى تاۋەكەل ورمۋز بۇعازىمەن بايلانىستى. بۇل باعىت ارقىلى تاۋلىگىنە شامامەن 20 ملن باررەل مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرى وتەدى. بۇل – الەمدىك تۇتىنۋدىڭ بەستەن ءبىر بولىگى. بۇعاز تولىق جابىلماسا دا، اسكەري قاتەردىڭ ارتۋى ساقتاندىرۋ قۇنىن كۇرت ءوسىرىپ، تانكەرلەر قوزعالىسىن باياۋلاتۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە نارىقتاعى قولجەتىمدى ۇسىنىس قىسقارادى.
شۋرمانوۆتىڭ باعالاۋىنشا، وتەمدىك تەتىكتەر شەكتەۋلى. وپەك-تىڭ بوس وندىرىستىك قۋاتى 4–4،5 ملن باررەل دەڭگەيىندە، ءبىراق ولاردىڭ نەگىزگى بولىگى ءدال وسى پارسى شىعاناعى ايماعىندا ورنالاسقان. بۇل ولاردى قاقتىعىستىڭ العاشقى كەزەڭىندە تۇراقتاندىرۋشى فاكتور رەتىندە پايدالانۋدى قيىنداتادى.
قوسىمشا فاكتور رەتىندە يراننىڭ تەڭىزدەگى «قالقىمالى» مۇناي قورلارى اتالادى. ولار شامامەن 170 ملن باررەلگە باعالانادى. بۇل قورلار قىسقا مەرزىمدى تاپشىلىقتى جۇمسارتۋى مۇمكىن، ءبىراق ول ءۇشىن لوگيستيكا تۇراقتى بولۋى قاجەت. اسكەري جاعداي كەزىندە بۇل كەپىلدەندىرىلمەيدى.
«مۇناي نارىعى ءۇشىن قاقتىعىستىڭ ۇزاقتىعى ەمەس، ەڭ الدىمەن جەتكىزىلىم مەن ترانزيت قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى العاشقى بەلگىلەر ماڭىزدى. يران ەكسپورتى مەن ورمۋز بۇعازى توڭىرەگىندەگى بەلگىسىزدىك ساقتالعان سايىن، باعالار جوعارىلاي بەرەدى»، – دەيدى ساراپشى.
ونىڭ بولجامىنشا، بازالىق سەنارييدە نارىقتا قۇبىلمالىلىق ارتىپ، مۇناي باعاسىنا گەوساياسي ۇستەمە قوسىلادى. ال جەتكىزىلىم تۇراقتى تۇردە بۇزىلىپ، لوگيستيكاعا ءقاۋىپ تونسە، باعا كۇرت ءوسۋى مۇمكىن، ويتكەنى قاتەر استىندا تۇرعان كولەمدەر الەمدىك تۇتىنۋدىڭ ەلەۋلى بولىگىنە تەڭ.
