اقش پەن يران اراسىندا ەسكەري قاقتىعىس تۋىنداسا, ەلەمدٸك مۇناي باعاسى جوعارى ىقتيمالدىقپەن قىمباتتايدى. سەبەبٸ نارىق تەك ساياسي مەلٸمدەمەلەردٸ ەمەس, ناقتى جەتكٸزٸلٸمنٸڭ ٷزٸلۋ قاۋپٸن ەسەپكە الا باستايدى. بۇل پٸكٸردٸ ەكونوميست باۋىرجان شۋرمانوۆ بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, يران ەلٸ دە مۇناي نارىعىنداعى ماڭىزدى ويىنشى بولىپ قالا بەرەدٸ. ەل تەۋلٸگٸنە شامامەن 3,3 ملن باررەل مۇناي ٶندٸرەدٸ, بۇل ەلەمدٸك ٶندٸرٸستٸڭ 4 پايىزىنا جۋىق. الايدا باستى مەسەلە – ەكسپورت كٶلەمٸ. تەڭٸز ارقىلى تاسىمالداناتىن 1–1,5 ملن باررەل مۇنايدىڭ باسىم بٶلٸگٸ قىتايعا باعىتتالادى. ەسكەري شيەلەنٸس جاعدايىندا دەل وسى كٶلەمدەر ساقتاندىرۋ, فراحت جەنە تەڭٸز قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸنە بايلانىستى بٸرٸنشٸ بولىپ نارىقتان تٷسٸپ قالۋى مٷمكٸن.
نەگٸزگٸ تەۋەكەل ورمۋز بۇعازىمەن بايلانىستى. بۇل باعىت ارقىلى تەۋلٸگٸنە شامامەن 20 ملن باررەل مۇناي مەن مۇناي ٶنٸمدەرٸ ٶتەدٸ. بۇل – ەلەمدٸك تۇتىنۋدىڭ بەستەن بٸر بٶلٸگٸ. بۇعاز تولىق جابىلماسا دا, ەسكەري قاتەردٸڭ ارتۋى ساقتاندىرۋ قۇنىن كٷرت ٶسٸرٸپ, تانكەرلەر قوزعالىسىن باياۋلاتۋى مٷمكٸن. نەتيجەسٸندە نارىقتاعى قولجەتٸمدٸ ۇسىنىس قىسقارادى.
شۋرمانوۆتىڭ باعالاۋىنشا, ٶتەمدٸك تەتٸكتەر شەكتەۋلٸ. وپەك-تٸڭ بوس ٶندٸرٸستٸك قۋاتى 4–4,5 ملن باررەل دەڭگەيٸندە, بٸراق ولاردىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ دەل وسى پارسى شىعاناعى ايماعىندا ورنالاسقان. بۇل ولاردى قاقتىعىستىڭ العاشقى كەزەڭٸندە تۇراقتاندىرۋشى فاكتور رەتٸندە پايدالانۋدى قيىنداتادى.
قوسىمشا فاكتور رەتٸندە يراننىڭ تەڭٸزدەگٸ «قالقىمالى» مۇناي قورلارى اتالادى. ولار شامامەن 170 ملن باررەلگە باعالانادى. بۇل قورلار قىسقا مەرزٸمدٸ تاپشىلىقتى جۇمسارتۋى مٷمكٸن, بٸراق ول ٷشٸن لوگيستيكا تۇراقتى بولۋى قاجەت. ەسكەري جاعداي كەزٸندە بۇل كەپٸلدەندٸرٸلمەيدٸ.
«مۇناي نارىعى ٷشٸن قاقتىعىستىڭ ۇزاقتىعى ەمەس, ەڭ الدىمەن جەتكٸزٸلٸم مەن ترانزيت قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتىستى العاشقى بەلگٸلەر ماڭىزدى. يران ەكسپورتى مەن ورمۋز بۇعازى تٶڭٸرەگٸندەگٸ بەلگٸسٸزدٸك ساقتالعان سايىن, باعالار جوعارىلاي بەرەدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ بولجامىنشا, بازالىق ستسەنارييدە نارىقتا قۇبىلمالىلىق ارتىپ, مۇناي باعاسىنا گەوساياسي ٷستەمە قوسىلادى. ال جەتكٸزٸلٸم تۇراقتى تٷردە بۇزىلىپ, لوگيستيكاعا قاۋٸپ تٶنسە, باعا كٷرت ٶسۋٸ مٷمكٸن, ٶيتكەنٸ قاتەر استىندا تۇرعان كٶلەمدەر ەلەمدٸك تۇتىنۋدىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸنە تەڭ.
