تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ەتنوگراف, پروفەسسور جامبىل ارتىقباەۆ تاريح نازارباەۆ كەزەڭٸنە قانداي باعا بەرەتٸنٸن ايتتى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جامبىل ارتىقباەۆ تەۋەلسٸزدٸك – دەكلاراتسييا قابىلدانعان ۋاقىتتان باستالاتىنىن ايتتى.
"1991 جىلى جاڭا زاڭ قابىلداندى. سودان باستاپ ساناساق, بولاشاقتا 30 جىلدىقتى ٶتپەلٸ كەزەڭ دەپ اتايدى-اۋ. ونى تٸكەلەي نازارباەۆپەن بايلانىستىرا ما, جوق ەلدە ٶتپەلٸ كەزەڭ دەپ اتاي ما – ەيتەۋٸر بۇل كەزەڭدە بٸر ٶتپەلٸلٸك بار. 30 جىل ٶتپەلٸلٸككە كٶپ تە ەمەس, از دا ەمەس. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستان, جاڭا قازاقستان دەگەندٸ كٶپ ايتامىز. بٸراق قۇلدىقتى كٶرگەندەر ٶلٸپ بٸتپەي, جاڭا قازاقستان بولمايدى-اۋ", - دەيدٸ جامبىل ارتىقباەۆ Adal Adam YouTube-ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
سونىمەن قاتار, پروفەسسور "نازارباەۆ تاريحتى ٶزٸنە بەيٸمدەپ جازدىرۋدى باستادى" دەگەن پٸكٸرگە قاتىستى ويىن ايتتى.
"جوعارعى بيلٸك (نازارباەۆ) ٶزٸنە ىڭعايلاعاندى دۇرىس كٶرگەن بولۋى كەرەك. سوسىن 7 تومدىق تا (قازاقستان تاريحىنا قاتىستى 7 تومدىق باسىلىم.) سولاي باستالعان. ول كەزدە جازۋ وڭاي ەدٸ, قازٸر قيىنداپ كەتتٸ. بٸز الاشقا ەلٸ دۇرىس باعا بەرە الماي وتىرمىز. سەبەبٸ قۇلدىق دەپ ايتۋعا قورقىپ وتىرمىز.
سوسىن 30 جىلدىققا دۇرىس باعا بەرۋ كەرەك. سەبەبٸ ونىڭ كونتۋرى ەلٸ تٷسٸنٸكسٸز. بٸز جاڭا قازاقستان دەپ ايتقانىمىزبەن ەسكٸ قازاقستاننان ەلٸ شىققان جوقپىز عوي. نازارباەۆ "ال ەندٸ جازىپ تاستايىن" دەگەن ۋاقىتىندا ەندٸ جٷر "تاياق جەپ", - دەيدٸ تاريحشى.
جامبىل ارتىقباەۆ ەلييا نازارباەۆانىڭ "توميريس" فيلمٸنە قاتىسى تۋرالى دا ويىن ايتتى. ايتا كەتەيٸك, ەكس-پرەزيدەنتتٸڭ كەنجە قىزى ەلييا نازارباەۆا توميريس ارقىلى ٶزٸن سوعان تەڭەستٸرگٸسٸ كەلدٸ دەگەن پٸكٸرلەر بولعان ەدٸ.
"قازاق حالقى – قىزىق حالىق. زييالى قاۋىمىمىز دا قىزىق. موريس سەماشكو جازدى ەكەن دەپ بەيبارىس دەپ مىسىرعا شاپقىلاپ, مىسىردى قارجىلاندىرىپ بولدىق يە? مەشٸتٸن دە جٶندەپ قويدىق, اقشانى دا سالىپ جاتىرمىز. مىسىرداعىلار قازاقستاندى قازاق دەپ بٸلمەيدٸ عوي. بٸز ٷشٸن بٸر نەرسە ايتا سالادى, ودان باسقا تٷك جوق. سولاردى قارجىلاندىرىپ جاتىرمىز. موريس سەماشكو دەگەن ەۆرەي اقساقالى بار, جاقسى جازۋشى. بٸز قازاق جازۋشىسى ەمەس, شەتەلدە جازىپ قالسا "ٶلٸپ" قالامىز عوي. مىسالى مەنٸڭ جازعانىمدى قارامايدى. "توميريس" تە سولاي تانىمال بولىپ كەتكەن. نەگٸزٸنەن گەرماندىق ول, نەگٸزٸنەن نەمٸستەردٸڭ "اپايى".
ال ەلييا مۇنى ەدەيٸ ٸستەۋٸ دە مٷمكٸن, داريعادا دا پرەزيدەنت بولامىن دەگەن ٷمٸت بولدى دەيدٸ. ساياسات جاعىنان ماقۇرىممىن. نەگٸزٸ قارجىنى سالعاندا دا تەككە سالمايدى عوي. بٸر ەسەپپەن سالادى. سونداي جوسپارلارى بولسا كەرەك.
مەن تاريحي فيلمدەردٸ كٶرە المايمىن. مەن بٸلەتٸن تاريحي فيلمدەردە تاريحي شىندىقتىڭ اۋىلى الىس. "قازاق حاندىعى" فيلمٸندە دە تاريحتى شاپىراشتىلار جاساعان سيياقتى بولىپ تۇرادى. ەر رۋدىڭ تاريحتا قالاتىن ورنى بار", - دەيدٸ پروفەسسور.
