الماتىنىڭ ناۋرىزباي اۋدانىنداعى ساق دەۋٸرٸنە جاتاتىن قاراعايلى قورىمىنان التىن ايۋ مٷسٸنشەسٸ مەن بٸرنەشە ادامنىڭ سٷيەگٸ تابىلدى. الدىن الا زەرتتەۋ بويىنشا, قورعان ب.ز.د. IV–III عاسىرلارعا جاتادى. بۇل تۋرالى الماتى قالاسى مۋزەيلەر بٸرلەستٸگٸ مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
2026 جىلى قالا ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن قاراعايلى قورىمىنداعى ەرتە تەمٸر دەۋٸرٸنە جاتاتىن قورعانعا ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن. قورعاننىڭ ديامەترٸ 25–26 مەتر, بيٸكتٸگٸ شامامەن 2,5 مەتر. مامانداردىڭ مەلٸمەتٸنشە, ەسكەرتكٸش ەجەلگٸ زاماندا تونالعان. قازبا كەزٸندە تەرەڭدٸگٸ ٷش مەتر بولاتىن توناۋشىلار شۇڭقىرى انىقتالعان.
ارحەولوگتار ادام سٷيەكتەرٸنٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸن تاپقان. الدىن الا بولجام بويىنشا, قورعاندا تٶرت ەرەسەك ادام مەن ٷش بالا جەرلەنۋٸ مٷمكٸن. الايدا جەرلەنگەندەردٸڭ ناقتى سانى ەزٸرگە انىقتالعان جوق.
سونداي-اق قازبا بارىسىندا ساق دەۋٸرٸنە تەن قىش ىدىستاردىڭ سىنىقتارى تابىلعان. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ارتەفاكتٸلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ كٶنە زامانداعى توناۋدان كەيٸن رەتسٸز شاشىلىپ قالعان.
تابىلعان زاتتاردىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ قۇندىسى – ايۋ بەينەسٸندەگٸ شاعىن قۇيما التىن مٷسٸنشە. مامانداردىڭ بولجامىنشا, ول باس كيٸمدٸ بەزەندٸرۋگە ارنالعان. بۇيىمداعى تەسٸكتەر ونىڭ كيٸمگە تٸگٸپ بەكٸتٸلگەنٸن كٶرسەتەدٸ.
الماتى قالاسى مۋزەيلەر بٸرلەستٸگٸنٸڭ ديرەكتورى لەززات ساعىندىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي التىن ايۋ مٷسٸنشەسٸ قازاقستاندا بۇرىن كەزدەسپەگەن. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ولجا قارا تەڭٸز ماڭىنان التايعا دەيٸنگٸ ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندەگٸ مەدەني بايلانىستاردى زەرتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
مۋزەيلەر بٸرلەستٸگٸنٸڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ مارات نۇرپەيٸسوۆتٸڭ ايتۋىنشا, بٸر قورعاننان تابىلعان ادام سٷيەكتەرٸنٸڭ كٶپتٸگٸ ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر. ٶيتكەنٸ قازاقستاندا كٶلەمٸ وسىنداي قورعاندارعا, ەدەتتە, بٸر نەمەسە ەكٸ ادام جەرلەنگەن. سوندىقتان جەرلەنگەندەردٸڭ ناقتى سانىن انىقتاۋ ٷشٸن انتروپولوگ مامانداردى تارتا وتىرىپ, قوسىمشا زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ جوسپارلانعان.
ارحەولوگييالىق زەرتتەۋلەر تولىق اياقتالىپ, تابىلعان ماتەريالدار عىلىمي ٶڭدەۋدەن ٶتكەن سوڭ, ەڭ قۇندى جەدٸگەرلەردٸ الماتى مۋزەيٸنٸڭ ەكسپوزيتسيياسىنا ەنگٸزۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
ايتا كەتەيٸك, الماتى قالاسى مۋزەيلەر بٸرلەستٸگٸ 2022 جىلى ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە ارنايى ليتسەنزييا العان. سول جىلى الاتاۋ اۋدانىنداعى ەرتە تەمٸر دەۋٸرٸنە جاتاتىن قورعاننان ب.ز.د. V–II عاسىرلارعا تيەسٸلٸ ساق جاۋىنگەرٸنٸڭ بۇزىلماعان جەرلەۋ ورنى تابىلعان. قازبا كەزٸندە التىنمەن ەشەكەيلەنگەن قىلىش سىنىقتارى, اڭ ستيلٸندەگٸ التىن بۇيىمدار, كٷمٸس زاتتار مەن ادام سٷيەكتەرٸ انىقتالعان.
2024 جىلى الاتاۋ اۋدانىنداعى تاعى بٸر قورعاندى زەرتتەۋ كەزٸندە ادام سٷيەكتەرٸنٸڭ فراگمەنتتەرٸ, قولادان جاسالعان بەكٸتكٸشتەر مەن شەگەلەر تابىلدى. ال 2025 جىلى ەرتە تەمٸر دەۋٸرٸنە جاتاتىن قورعانداردىڭ بٸرٸنەن ەجەلگٸ توناۋشىلار قازعان جەراستى جولى انىقتالعان.
بۇدان بٶلەك, «بورالداي ساق قورعاندارى» ارحەولوگييالىق پاركٸندە يتالييا مەن فرانتسييا ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن گەوفيزيكالىق زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلگەن. زاماناۋي ەدٸستەر ارقىلى تاريحي ەسكەرتكٸشتەردٸڭ جەر استىنداعى قۇرىلىمى زەرتتەلگەن.
