الماتى ەكٸمدٸگٸ جانىنداعى ٷەۇ-مەن ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ وتىرىسىندا مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ تەسٸلدەرٸ تالقىلاندى. جيىندا جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ ەرەجەلەرٸن تٷسٸندٸرۋ, سونداي-اق «تازا قازاقستان», «زاڭ مەن تەرتٸپ» جەنە «ادال ازامات» يدەولوگييالىق باستامالارىن ٸلگەرٸلەتۋ مەسەلەسٸنە ايرىقشا نازار اۋدارىلدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
كەزدەسۋ بارىسىندا ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ قوعامدىق تىڭداۋلارعا قاتىسۋى, ەلەۋمەتتٸك يننوۆاتسييالاردى دامىتۋ جەنە جۇمىستىڭ جاڭا فورماتتارىن ەنگٸزۋ مەسەلەلەرٸ قارالدى. ٷەۇ-نىڭ كونستيتۋتسييالىق رەفورمالاردىڭ مەنٸن حالىققا تٷسٸندٸرۋدە جەنە ازاماتتىق جاۋاپكەرشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنى اتاپ ٶتٸلدٸ.
وتىرىستى اشقان الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ابزال نٷكەنوۆ ازاماتتىق سەكتوردىڭ ستراتەگييالىق ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ.
– الماتىنىڭ ازاماتتىق سەكتورى قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى ماڭىزدى بايلانىستىرۋشى بۋىن. مەملەكەت ٷشٸن بۇل – ورتاق مٸندەتتەردٸ شەشۋدەگٸ لايىقتى ەرٸ تەڭ سەرٸكتەس, – دەدٸ ول.
سونداي-اق ول بىلتىر مەملەكەت باسشىسى ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ, ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ جەنە مەملەكەتتٸڭ حالىقپەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن نىعايتۋ باعىتتارىن ايقىندايتىن ٸشكٸ ساياسات تۇجىرىمداماسىن بەكٸتكەنٸن ەسكە سالدى. اتالعان قۇجاتقا نەگٸزگٸ يدەولوگييالىق باعدارلار ەنگٸزٸلگەن.
اتاپ ايتقاندا, «تازا قازاقستان» باستاماسى ەكولوگييالىق جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٸلگەرٸلەتٸپ, ازاماتتاردىڭ اباتتاندىرۋ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىسۋىنىڭ جاڭا مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرادى. بۇل باستاما ەر ادامنىڭ جەكە تەرتٸبٸنە, ٷەۇ مەن ازاماتتىق سەكتوردىڭ بەلسەندٸ ارالاسۋىنا مەن بەرەدٸ جەنە ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار باعدارلامالارمەن ساباقتاسىپ جاتىر.
«زاڭ مەن تەرتٸپ» يدەولوگەماسى زاڭ ٷستەمدٸگٸ مەن قوعامدىق تەرتٸپ قاعيداتىن ورنىقتىرىپ, ازاماتتار مەن مەملەكەتتٸك ورگاندار اراسىندا قۇقىقتىق مەدەنيەت, تەرتٸپ پەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قالىپتاستىرادى. ونى ٸسكە اسىرۋداعى ماڭىزدى تەتٸك – ٷەۇ باستامالارى, ۆولونتەرلٸك باعدارلامالار مەن ازاماتتىق سەكتور جوبالارى ارقىلى قوعامنىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋى. بۇل زاڭعا باعىنۋ مەدەنيەتٸن نىعايتۋعا, حالىققا قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸن تٷسٸندٸرۋگە, سونداي-اق قوعامدىق نورمالار مەن ەرەجەلەردٸ قۇرمەتتەۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
ٸشكٸ ساياساتتىڭ كەلەسٸ قاعيداتى – «ادال ازامات». بۇل باستاما ازاماتتاردىڭ بويىندا ادالدىق, ۇقىپتىلىق جەنە جەكە جاۋاپكەرشٸلٸك قاعيداتتارىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. ونى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ٷەۇ باستامالارى, بٸلٸم بەرۋ جەنە اعارتۋشىلىق باعدارلامالار ارقىلى قوعامدى كەڭٸنەن تارتۋ قاجەت.
وسىلايشا, اتالعان باستامالار مەن قاعيداتتاردىڭ توعىسۋى مەملەكەت, قوعام جەنە ەربٸر ازامات ەدٸل, ورنىقتى ەرٸ ٷيلەسٸمدٸ دامۋ جولىندا بٸرلەسە ەرەكەت ەتەتٸن «ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى» قۇرۋدىڭ بەرٸك نەگٸزٸن قالايدى.
بەلگٸلٸ بولعانداي, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسى قابىلداندى. قالانىڭ ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارى بۇل ماڭىزدى وقيعاعا بەلسەندٸ قاتىسىپ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ زاماناۋي باسىمدىقتارىن ايقىندايتىن جاڭارتىلعان قۇقىقتىق نەگٸزدٸ قولدادى. جاڭا كونستيتۋتسييا ەلدٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنا, دەموكراتييالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋعا, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋعا, سونداي-اق مەملەكەتتٸك ورگاندار جۇمىسىنىڭ اشىقتىعى مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋعا كەڭ مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ابزال نٷكەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, بۇل – تەك قاتاڭ ساقتالۋى تيٸس نەگٸزگٸ قۇجات قانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە ونى حالىق اراسىندا جان-جاقتى تٷسٸندٸرۋ دە اسا ماڭىزدى.
– تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ ٶتە ماڭىزدى. حالىق ٶز قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸن, مەملەكەتتٸڭ باسىمدىقتارىن, سونداي-اق قوعام ٶمٸرٸنە ارالاسۋدىڭ ماڭىزىن تٷسٸنۋٸ كەرەك. كونستيتۋتسييادا مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى, سونىڭ ٸشٸندە قۇقىقتىق مەملەكەتتٸ دامىتۋ, ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ, ازاماتتىق بەلسەندٸلٸكتٸ ىنتالاندىرۋ جەنە ەل ٶمٸرٸنە ىقپال ەتەتٸن شەشٸمدەردٸ قابىلداۋعا حالىقتى تارتۋ مەسەلەلەرٸ بەكٸتٸلگەن, – دەپ قوستى ول.
وسىلايشا, جاڭا كونستيتۋتسييا قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋدىڭ, ازاماتتاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ جەنە مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنٸمدٸ نىعايتۋدىڭ ٸرگەتاسىنا اينالىپ وتىر. ەربٸر ازامات ونىڭ قاعيداتتارىنىڭ قوعامنىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالۋىنا جەنە مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ ناقتى ٸس-ەرەكەتتەرٸنەن كٶرٸنٸس تابۋىنا ٷلەس قوسۋى تيٸس.
الماتى قالاسى ٸشكٸ ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدار ەسەنبەكوۆ ناقتى شەشٸمدەر قابىلداۋ ٷدەرٸسٸنە ٷەۇ قاتىسۋىن كەڭەيتۋدٸڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ.
– الماتى – كٷردەلٸ ەرٸ كٶپقاباتتى قالا. ەر اۋداننىڭ ٶز ەرەكشەلٸگٸ, ٶز مەسەلەسٸ بار. سوندىقتان تۇرعىندارمەن تٸكەلەي جۇمىس ٸستەيتٸن ٷەۇ مەن ساراپشىلاردىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ بٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى, – دەدٸ ول.
باسىم باعىتتاردىڭ قاتارىندا رەسٸمدەردٸڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ, ٶزارا ٸس-قيمىلدى تسيفرلاندىرۋ, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك جوبالاۋعا جەنە تيٸمدٸلٸكتٸ باعالاۋعا قاتىستى ٷەۇ-عا ارنالعان بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ اتالدى.
الماتى مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى التىناي كٶبەەۆا ازاماتتىق سەكتوردىڭ ساپالىق تۇرعىدان كٷشەيۋٸنە نازار اۋداردى.
– ازاماتتىق سەكتور – تەك ەلەۋمەتتٸك جوبالاردى ورىنداۋشىلار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار يدەيا ۇسىناتىن جەنە كەسٸبي ساراپتاما قالىپتاستىراتىن ورتا, – دەدٸ ول.
«Almaty Azamattyq Alliance» زتب تٶراعاسى نۇرجان جاقىپوۆ باستامالاردى ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ.
– ازاماتتىق سەكتور جۇمىسىنىڭ نەگٸزٸ – حالىقپەن تۇراقتى بايلانىس ارقىلى قالىپتاساتىن سەنٸم, – دەدٸ ول.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا ٷەۇ-نىڭ قوعامدىق تىڭداۋلار مەن ەلەۋمەتتٸك جوبالارعا قاتىسۋىن كٷشەيتۋ, سونداي-اق جاڭا كونستيتۋتسييا مەن مەملەكەتتٸك يدەولوگييالىق باستامالار بويىنشا جٷيەلٸ اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
كەزدەسۋ سوڭىندا وتىرىس بارىسىندا ايتىلعان نەگٸزگٸ باستامالار مەن ۇسىنىستاردى جيناقتاپ, الداعى جۇمىستىڭ ناقتى باعىتتارى مەن ولاردى ٸسكە اسىرۋ تەتٸكتەرٸن ايقىنداۋ ماڭىزدى ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
