دەرەكتٸ فيلم 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىسۋشى – بەلسەندٸلەردٸڭ تاعدىرى جەنە الماتىنىڭ باستى ماڭىزى تۋرالى باياندايدى. كٶرەرمەنگە بٸرەگەي ارحيۆتٸك كادرلار, قىزىقتى ادامدارمەن ەكسكليۋزيۆتٸ سۇحباتتار ۇسىنىلعان, ەلدٸڭ ساياسي جاڭارۋ پروتسەسٸ قاراپايىم ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ تٸلدە سيپاتتالعان.
مەملەكەت باسشىسى ق.ج. توقاەۆ ٶزٸنٸڭ «تەۋەلسٸزدٸك بەرٸنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا: «1986 جىلى قازاق حالقىنىڭ ۇلدارى مەن قىزدارى كەڭەس ٶكٸمەتٸنٸڭ قاھارىنان قورىقپاي, ۇلت نامىسىن قورعاۋ ٷشٸن كٶشەگە شىقتى. بەس 5 جىلدان كەيٸن بٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸز جارييالاندى. بٸز جەلتوقسان باتىرلارىنىڭ ەرلٸگٸ مەن قاھارماندىعىن لايىقتى باعالاپ, جان-جاقتى دەرٸپتەۋٸمٸز كەرەك».
«جەلتوقسان – ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ باستاۋى» دەرەكتٸ فيلمٸندە كٷردەلٸ تاريحي كەزەڭگە وبەكتيۆتٸ باعا بەرٸلٸپ, ۇلى ماقسات – تەۋەلسٸزدٸككە جەتۋدٸڭ كٷردەلٸ جولى تۋرالى باياندالادى. ەرٸك بوستاندىعىن جاقتاعان جاستار رۋحتىڭ وسى كٶتەرٸلٸسٸن باسقان توتاليتارلىق جٷيەنٸڭ قابىرعاسىنا تاپ بولدى.
جازۋشى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى مەرەكە قۇلكەنوۆ سول جىلدارداعى وقيعالار تۋرالى وبەكتيۆتٸ باياندايتىن مۇنداي جۇمىستىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
«فيلم ٶتە جاقسى, شىن مەنٸندە دەرەكتٸ بولىپ شىقتى. مۇراعاتتىق قۇجاتتار, حرونيكا, جەلتوقسان وقيعاسىنا كۋەگەرلەر مەن قاتىسۋشىلاردىڭ ەڭگٸمەلەرٸ پايدالانىلدى. الماتى ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا جەلتوقسانشىلاردىڭ تاريحى مەن رٶلٸن وبەكتيۆتٸ باعالاۋ ٷشٸن تاعى بٸر ماڭىزدى قادام جاسالدى, - دەدٸ م. قۇلكەنوۆ.
فيلمنٸڭ پرەمەرالىق كٶرسەتٸلٸمٸنە بارلىق جەلتوقسان ۇيىمىنىڭ ٶكٸلدەرٸ شاقىرىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا نۇرلىبەك قۋانباەۆ, گٷلباھرام جٷنٸس, مىرزاعۇل تەجٸعۇلۇلى, ٷمٸت بوسمانوۆا, تالعات رىسقۇلبەك, گٷلميرا باياتقىزى بار.
دەرەكتٸ فيلمدٸ «الماتى» تەلەارناسىنىڭ شىعارماشىلىق توبى تٷسٸرگەن, قۇرامىندا رەجيسسەر اتلان بۇلىباەۆ, رەداكتور ايدانا شالقاروۆا جەنە پروديۋسەر ەيگەرٸم اسقارباي بار. تٷسٸرٸلٸم پروتسەسٸ شامامەن 5 ايعا سوزىلدى, نەتيجەسٸندە كٶرەرمەندەرگە 60 مينۋتتىق دەرەكتٸ تەلەديدارلىق جوبا ۇسىنىلدى.
«الماتى» تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى نۇرجان مۇحامەدجانوۆا فيلمنٸڭ تۇساۋكەسەرٸندە جەلتوقسان وقيعاسى ۇلتتىق تاريحتا ەرەكشە ورىن الاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«جەلتوقسان قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردى بوستاندىق پەن تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى قارلىعاشى دەپ اتاعان تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سٶزٸن تاريحي ەدٸل باعا دەپ ساناۋعا بولادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جىل باسىندا جارييالانعان «تەۋەلسٸزدٸك – ەڭ قىمبات» ماقالاسىندا دا سول وقيعالاردىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعىن, قاتىسۋشىلاردىڭ, ۇلت باتىرلارىنىڭ باتىل رۋحىن اتاپ ٶتتٸ», - دەپ بٶلٸستٸ ن. مۇحامەدجانوۆا.
ەسكە سالساق, تاريحتى, سونىڭ ٸشٸندە 1986 جىلعى وقيعالاردى ساقتاۋ شارالارى اياسىندا الماتىداعى كٶشە «جەلتوقسان» دەپ اتالادى, ونىڭ رەسپۋبليكا الاڭىمەن قيىلىسىندا «تەۋەلسٸزدٸك تاڭى» مونۋمەنتٸ ورنالاسقان. ول تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان. الماتى كٶشەلەرٸنە قايرات رىسقۇلبەكوۆ, لەززات اسانوۆا, ەربول سىپاتاەۆ سىندى باتىرلاردىڭ ەسٸمدەرٸ بەرٸلدٸ.
