الماتى وبلىسىندا گەنەتيكالىق موديفيكاتسييالانباعان سويا ٶسٸرٸلمەك
جۇمىس ساپارى كەزٸندە قانات بوزىمباەۆ الدىمەن سويانى تەرەڭ ٶڭدەۋمەن اينالىساتىن «اgritech» جشس-دا بولىپ, ٶندٸرٸس پروتسەسٸمەن جەنە زاۋىتتىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸمەن تانىستى.
بەلگٸلٸ بولعانىنداي, زاۋىتتىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 6,5 مىڭ توننا سويا ٷگٸندٸسٸن شىعارۋعا جەتەدٸ. بۇل ٶنٸم تاماق ٶنەركەسٸبٸندە كەڭٸنەن پايدالانىلادى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەكسپورتقا باعىتتالعان كەسٸپورىن ٶز قۋاتتىلىعىنىڭ 70 پايىزىنا شىققان. جوبانىڭ جالپى قۇنى - 3,7 ملرد. تەڭگە. ٶنٸم جەرگٸلٸكتٸ نارىققا شىعارىلادى, شۇجىق ٶنٸمدەرٸن دايىنداۋدا پايدالانىلادى. قازٸرگٸ كەزدە نانوتەحنولوگييانى قولدانا وتىرىپ, فەرمەنتتەلگەن سويا بەلوگىن ٶندٸرەتٸن جەلٸ ٸسكە قوسىلدى. سونىڭ ارقاسىندا ونىڭ اعزاعا سٸڭٸرٸلۋٸ جاقسارتىلدى, ياعني ونى بالالارعا ارنالعان جەنە سپورتتىق تاعامدارعا پايدالانۋعا بولادى. ٶندٸرٸس كەزٸندە تەك گمو-سىز, ساپاسى جوعارى سويا عانا قولدانىلاتىنىن اتاپ ٶتۋ كەرەك. ٶزٸمٸزدە ٶسٸرٸلەتٸن سويا تەك مال ازىعىنا ارنالعاندىقتان, ەزٸرگە سويانىڭ ازىق-تٷلٸككە پايدالانىلاتىن تۇقىمى رەسەيدەن ەكەلٸنۋدە.
– بٸزدٸڭ ٶڭٸردٸڭ سويا ٶسٸرۋدەگٸ تەجٸريبەسٸ مول. سوندىقتان سٸزدەردٸ جەرگٸلٸكتٸ شارۋاشىلىقتارمەن بايلانىستىرۋ كەرەك, ەگەر ولاردى ساپالى تۇقىممەن قامتاماسىز ەتسەڭٸزدەر, گمو-سىز سويا ٶسٸرۋ ٸسٸن وسى ايماقتا دا قولعا الۋعا بولادى. سوندا شيكٸزاتتى سىرتتان ەكەلۋدٸڭ قاجەتٸ بولمايدى. سونداي-اق يرريگاتسييالىق جٷيەلەردٸ جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى جوسپارلارىمىز اۋقىمدى. سوندىقتان بۇل جاعىنان مٷمكٸندٸكتەرٸمٸز مول, – دەدٸ قانات بوزىمباەۆ كەسٸپورىنعا بارعان كەزٸندە.
سول سيياقتى قانات بوزىمباەۆ زاۋىتتىڭ الداعى دامۋ جوسپارلارى تۋرالى سۇراپ بٸلدٸ. كەسٸپورىن باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, زاۋىت جۇمىسىن ٸلگەرٸلەتۋدە ساتىلاس ينتەگراتسيياعا باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىر. وبلىس ەكٸمٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ ٷزٸلٸسپەن بەرٸلۋ مەسەلەسٸن شەشۋگە, ٶندٸرٸستەگٸ بۋعا قاجەتتٸ ەكٸنشٸ رەزەرۆتٸك قازاندىق ساتىپ الۋعا قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸنٸن ايتتى.
اۋدانعا ٸسساپارى بارىسىندا قانات بوزىمباەۆ Gate city سەرٸكتەس قالاسىن دامىتۋدىڭ جوبالارىمەن تانىستى.
سەرٸكتەس قالانى دامىتۋ جوسپارى, اتقارىلعان ٸستەر, جٷرگٸزٸلگەن ينفراقۇرىلىم جەنە تۋىنداعان پروبلەمالار تۋرالى «الاتاۋ» اق باسشىسى اسقار تۇتۇباەۆ باياندادى.
سپيكەردٸڭ سٶزٸنە سٷيەنسەك, قازٸرگٸ كەزدە جالپى الاڭى 2370 گا بولاتىن Gate city بٸرٸنشٸ سەرٸكتەس قالاسىنىڭ جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. جوباداعى قالا حالقىنىڭ سانى – 90 مىڭ ادام. مامىر ايىندا جالپى الاڭى 43 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 10 ٷيدٸڭ قۇرىلىسى باستالدى. بارلىق ماگيسترالدىق جەلٸلەرٸ بار, نەگٸزٸنەن ٶمٸر سٷرۋگە قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمنىڭ بەرٸ جٷرگٸزٸلگەن. دەگەنمەن گاز بەن سۋ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ تۋىنداۋى مٷمكٸن, تۇرمىستىق جەنە ٶنەركەسٸپتٸك نىسانداردا كەرٸز جٷيەسٸنٸڭ دە مەسەلەسٸ بار.
وسىعان بايلانىستى بارلىق نىسانداردىڭ تەحنيكالىق تەكسەرٸسٸن جٷرگٸزۋ كەرەك. قاجەت بولسا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزٸپ, ٸسكە قوسىپ تەكسەرٸپ كٶرۋ كەرەك.
باياندامانى تىڭداپ بولعان سوڭ قانات بوزىمباەۆ جەر ۋچاسكەلەرٸ بويىنشا ەسەپ بەرۋدٸ تاپسىردى:
- بٸرٸنشٸ كەزەكتە باس جوسپاردى تاعى بٸر رەت ەگجەي-تەگجەيلٸ قاراۋ كەرەك. ول ٷشٸن وبلىستىق كوميسسييا قۇرىلىپ, بارلىق جەر ۋچاسكەلەرٸ يەلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن جەر مەسەلەسٸ كەڭٸنەن تالقىلانۋى تيٸس. ولاردىڭ جەر ۋچاسكەلەرٸن دامىتۋعا مٷمكٸندٸكتەرٸ بار ما, جوق پا, انىقتاۋىمىز كەرەك. سودان كەيٸن بارىپ تيٸستٸ شارالار قابىلدايمىز, - دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ.
مۇنان سوڭ قانات بوزىمباەۆ «دامۋ» يندۋستريالدى-لوگيستيكالىق ورتالىعىندا جەنە ونىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان سورعى قۇرالدارىن شىعاراتىن «Wilo» زاۋىتىنا باردى. «Wilo» زاۋىتى - الماتى وبلىسىندا ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان 9 ترانسۇلتتىق كومپانييا جوبالارىنىڭ بٸرٸ. بۇل جوعارى تەحنولوگييالى, ەكسپورتقا باعىتتالعان كەسٸپورىننىڭ سورعى ستاساسىن جيناقتاۋدا جوعارى دەڭگەيلٸ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸ بار. مۇندا شىعارىلاتىن ٶنٸمنٸڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ەڭ وزىق تەحنولوگييانى قولداناتىندىعى, ەلەكتر ەنەرگيياسىن پايدالانۋداعى ٷنەمدٸلٸگٸ. مەسەلەن, قازٸردٸڭ ٶزٸندە كەسٸپورىندا سۇيىق ماگنيتتٸ سورعىلار قولدانىلادى. ٶنٸم قىرعىزستان, ٶزبەكستان, مونعوليياعا ەكسپورتتالادى. جىلىنا 500 بٸرلٸككە دەيٸن ٶنٸم شىعارىلادى. كومپانييا كەڭسەسٸ نۇر-سۇلتان, ٶسكەمەن, اتىراۋ قالالارىندا بار.
ٶنەركەسٸپ تسەحىندا جەنە دايىن ٶنٸمدەر قويماسىندا بولعان قانات بوزىمباەۆ ٶنٸم اسسورتيمەنتتەرٸمەن تانىسىپ, سورعى ستانساسىن جيناقتاپ قانا قويماي, ٶندٸرۋدٸ دە قولعا الۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ايتتى. بۇل رەتتە كەسٸپورىنعا بارلىق قاجەتتٸ قولداۋلار كٶرسەتٸلەتٸن بولادى.
