الماتى وبلىسى ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىنا قاراستى ازات اۋىلىنداعى مەكتەپ بٸرنەشە جىلدان بەرٸ قوعام نازارىنانان تٷسپەي كەلەدٸ. سەبەبٸ بٸر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن بالشىقتان تۇرعىزىلعان عيماراتتىڭ قازٸرگٸ جاعدايى مٷشكٸل. ۇستاز ەرٸ قوعام بەلسەندٸسٸ سۇلتان سٷلەەۆتٸڭ ايتۋىنشا, جاڭا مەكتەپ سالۋ جٶنٸندەگٸ بيلٸك ۋەدەسٸ جىلدار بويى ورىندالماي كەلەدٸ. بۇل تۋرالى ول Dalanews.kz رەداكتسيياسىنا مەلٸمدەدٸ.
مۇعالٸمنٸڭ ۋەجٸ
سۇلتان سٷلەەۆ بۇل مەسەلەنٸ 2023 جىلدان بەرٸ تۇراقتى تٷردە كٶتەرٸپ كەلە جاتقانىن العا تارتتى. الايدا وسى ۋاقىت ٸشٸندە تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ باسشىلار تاراپىنان ۋەدە كٶپ بولعانىمەن, ناقتى نەتيجە بولماعان.
قازٸرگٸ تاڭدا مەكتەپ كارانتينگە جابىلىپ, وقۋشىلار ونلاين وقۋعا كٶشٸرٸلگەن.
“كەزدەسكەن باستىقتاردىڭ بارلىعى قاتىرامىز, سوعامىز دەپ انت-سۋ ٸشەدٸ. ٷش جىل بولدى, ساۋساقتارىن قيمىلداتپادى سابازدار. مەنەن قۇتىلۋ ٷشٸن ۋەدە بەرە سالۋ وڭاي ولارعان”, — دەيدٸ ول.
ۇستازدىڭ ايتۋىنشا, سول كەزدەگٸ وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ عاني بەيسەمباەۆ تا مەكتەپ مەسەلەسٸن جەكە باقىلاۋىنا الاتىنىن ايتقان. ونىڭ ايتۋىنشا, سول كەزەڭدە مينيسترلٸكتٸڭ قولىندا جەمقورلاردان قايتارىلعان قاراجات بولعان. مينيستر ازات اۋىلىنا مەكتەپ سالۋدى جەكە باقىلاۋىنا الاتىنىن ايتىپ, قاراجات بٶلٸنەتٸنٸنە ۋەدە بەرگەن. الايدا بۇل دا ورىندالماعان.
“مينيسترلٸكتٸڭ, وبلىستىڭ, اۋداننىڭ قۇرىلىس باسقارمالارى ٸستٸ بٸر-بٸرٸنە سٸلتەپ, سوزباققا سالدى. مەكتەپ ديرەكتورى دا, ۇستازى دا مينيسترگە باردى. اتا-انالار وبلىس ەكٸمٸنە دەيٸن كٸردٸ. بٸراق بەرٸنە “نە پولوجەنو” دەگەن جالتارما جاۋاپ قايتارىلدى”, – دەيدٸ ول.
سونداي-اق الماتى وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنىڭ قازٸرگٸ باسشىسى ارايلىم تٶلەۋبەكوۆا دا مەكتەپ مەسەلەسٸنە قاتىستى ۋەدە بەرگەن.
“2025 جىلى قۇرىلىس باستالادى دەدٸ. بٸراق مۇنداي ۋەدەنٸ بيلٸك ون جىل بويى بەرٸپ كەلەدٸ. سوندىقتان سەنۋ قيىن”, – دەيدٸ سۇلتان سٷلەەۆ.
ول مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەردٸڭ انت بەرۋ رەسٸمٸنە دە كٷمەنمەن قارايتىنىن جاسىرمايدى.
“مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرمٸز دەپ انت بەرگەن دە شىعار. بٸراق ول انت كرەسلوعا وتىرار الدىنداعى پايداسىز ريتۋال ما دەپ ويلايمىن. ەلدٸڭ تٸلەگٸنە قۇلاق اسپاسا, انتتىڭ نە كەرەگٸ بار?” – دەيدٸ ول.
قازٸر سۇلتان سٷلەەۆ بار ٷمٸتٸن جاڭا مينيستر جۇلدىز سٷلەيمەنوۆاعا ارتىپ وتىر.
“سٸز الماتىعا كەلٸپ, مەنٸمەن كەزدەسەمٸن دەپسٸز. مەنٸڭ كەرەگٸم جوق. وسى مەكتەپكە بارىپ كٶرەيٸك. كٷن سۋىقتا بارايىق. وبلىستىق جەنە اۋداندىق بٸلٸم باسقارماسىنىڭ باسشىلارى دا كەلسٸن. ٶز كٶزدەرٸمەن كٶرسٸن”, - دەپ اتاپ ٶتتٸ ول.
اتا-انالاردىڭ ۇجىمدىق ٷندەۋٸ
2023 جىلدىڭ سوڭىندا وقۋشىلاردىڭ اتا-انالارى وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸنە, وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنا, وبلىس ەكٸمٸنە جەنە كەسٸپوداق باسشىلىعىنا دا ۇجىمدىق حات جولداعان.
حاتتا اتا-انالار مەكتەپتٸڭ ٶتە اۋىر جاعدايدا ەكەنٸن اشىق جازعان.
“مەكتەپ 1923 جىلى سالىنعان. 2023 جىلى 100 جىلدىعىن اتاپ ٶتتٸ. قازٸرگٸ تاڭدا مەكتەپ 140 وقۋشىعا ەسەپتەلگەن, ال ٸس جٷزٸندە 427 بالا وقىپ جاتىر”, – دەلٸنگەن حاتتا.
اتا-انالاردىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتە ەشقاشان كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزٸلمەگەن, تەك جىل سايىن كوسمەتيكالىق جٶندەۋمەن شەكتەلگەن.
“تەمپەراتۋرالىق رەجيم ٶتە ناشار – سىنىپتاردا 15–17 گرادۋس, كەيدە 18–20 گرادۋسقا ەرەڭ جەتەدٸ. سوندىقتان كٶپتەگەن سىنىپتا ەلەكتر جىلىتقىشتارىن قولدانۋعا مەجبٷرمٸز”, – دەپ جازعان ولار.
سونىمەن قاتار حاتتا عيماراتتىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٸكەلەي قاتەر بار ەكەنٸ دە ايتىلعان.
“مەكتەپ قابىرعالارى شارۋاشىلىق تەسٸلمەن, بالشىق نەگٸزٸندە سالىنعان. تٶبەنٸڭ سىلاعى كەيدە قۇلاپ, بالالار مەن قىزمەتكەرلەردٸڭ ٶمٸرٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. عيمارات سەيسميكالىق تالاپتارعا ساي ەمەس”, – دەپ كٶرسەتٸلگەن.
اتا-انالار حاتىندا اۋىلدىڭ دەل جانىندا 2016 جىلى سالىنعان جاڭا مەكتەپتٸڭ جاعدايىمەن سالىستىرۋ دا بار.
“2016 جىلى 300 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىندى. قازٸر وندا 500-گە جۋىق وقۋشى وقىپ جاتىر. كابينەتتەرٸ كەڭ, جارىق, جىلى, اسحاناسى بار. بٸر اۋىلدا تۇرىپ, بالالارىمىزدىڭ وسىنداي تەڭسٸز جاعدايدا بٸلٸم الۋى ەدٸلەتسٸز”, – دەيدٸ اتا-انالار.
سوعان قاراماستان, اتا-انالار ەسكٸ مەكتەپتەن كەتۋدٸ ەمەس, جاڭا مەكتەپ سالىنۋىن تالاپ ەتٸپ وتىرعانىن ايتادى.
“بٸز 100 جىلدىق مەكتەپتەن كەتكٸمٸز كەلمەيدٸ. مۇندا مۇعالٸمدەر مىقتى, بالالارىمىز جىل سايىن تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ وليمپيادالاردىڭ جٷلدەگەرٸ اتانىپ جٷر”, – دەپ جازىلعان حاتتا.
اتا-انالار 2022 جىلى راحات اۋىلدىق وكرۋگٸ جاڭا مەكتەپ سالۋ ٷشٸن 2 گەكتار جەر بٶلگەنٸن دە اتاپ ٶتكەن.
مينيسترلٸك نە دەدٸ?
اتا-انالاردىڭ جەنە ۇستازداردىڭ ٷندەۋٸنە 2024 جىلعى قاڭتاردا قر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ رەسمي جاۋاپ بەرگەن. قۇجاتتا ازات اۋىلىندا جاڭا مەكتەپ سالۋ ۇلتتىق جوبا اياسىندا قاراستىرىلماعانى ايتىلعان.
"ۇلتتىق جوباعا سەيكەس, 2024–2025 جىلدارى ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىندا 16 800 ورىندىق 10 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ. الايدا بۇل تٸزٸمدە ازات اۋىلى جوق”, – دەلٸنگەن مينيسترلٸك جاۋابىندا.
سونىمەن قاتار مينيسترلٸك “قولايلى مەكتەپ” ۇلتتىق جوباسى مەن ينفراقۇرىلىمدى قولداۋ قورى ارقىلى قارجىلاندىرۋ مٷمكٸن ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن.
“الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ قاجەت قۇجاتتاردى ۇسىنعان جاعدايدا, ازات اۋىلىندا مەكتەپ سالۋدى قور ەسەبٸنەن قاراستىرۋعا بولادى”, – دەپ كٶرسەتٸلگەن.
ياعني جاۋاپتا ناقتى مەرزٸم دە, ناقتى شەشٸم دە جوق.
اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ جاۋابى
ەڭبەكشٸقازاق اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمٸ دە اتا-انالارعا جاۋاپ بەرگەن. بۇل جاۋاپتا مەكتەپتٸڭ جاعدايى “قاناعاتتانارلىق” دەپ باعالانعان.
“ازات نەگٸزگٸ ورتا مەكتەبٸ اپاتتى دەپ تانىلماعان, جاعدايى قاناعاتتانارلىق”, – دەلٸنگەن رەسمي حاتتا.
سونىمەن بٸرگە اتا-انالارعا بالالارىن باسقا مەكتەپكە اۋىستىرۋ قۇقىعى بار ەكەنٸ ەسكەرتٸلگەن.
“زاڭعا سەيكەس, اتا-انالار بالانى باسقا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمىنا اۋىستىرۋ تۋرالى شەشٸمدٸ ٶزدەرٸ قابىلداي الادى”, – دەپ جازىلعان.
الايدا بۇل جاۋاپ تا اتا-انالار كٶتەرگەن نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ – سۋىق, ەسكٸ جەنە قاۋٸپتٸ عيماراتتا وقۋ پروبلەماسىن شەشپەيدٸ.
اتا-انالاردىڭ ۇجىمدىق حاتى, مينيسترلٸك پەن اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ جاۋاپتارى بۇل مەسەلەنٸڭ جىلدار بويى سوزىلىپ كەلە جاتقانىن جەنە ناقتى شەشٸم قابىلدانباعانىن انىق كٶرسەتەدٸ.
