ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ۇلى ابايدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان ٸس-شارالاردىڭ قورىتىندىسىن تالقىلاۋعا ارنالعان عىلىمي كەڭەس وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جيىنعا قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم ۆيتسە-مينيسترٸ گٷلزات كٶبەنوۆا, وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-مينيسترٸ شىنار اقپاروۆا, قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ سەكتور مەڭگەرۋشٸسٸ عالىمجان ماحان, الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ابزال نٷكەنوۆ, الماتى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى عاني مايلىباەۆ, قازۇۋ باسقارما تٶراعاسى – رەكتور جانسەيٸت تٷيمەباەۆ, سونداي-اق وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ, مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ, ەر ٶڭٸردەن كەلگەن ٸشكٸ ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىلارى, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ مەن عالىمدارقاتىستى. 
جيىندى ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ باسقارما تٶراعاسى – رەكتور جانسەيٸت تٷيمەباەۆ اشىپ, وقۋ ورداسىندا ابايدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي ٶتكەن عىلىمي, مەدەني جەنە اعارتۋشىلىق ٸس-شارالاردىڭ قورىتىندىسى تۋرالى اقپارات بەردٸ.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىزىلوردادا ٶتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا سٶيلەگەن سٶزٸندە: «اباي ٸلٸمٸ بٸزدٸڭ ۇلتتىق بٸرەگەيلٸگٸمٸزدٸڭ, ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ ٶزەگٸ بولۋعا تيٸس. بٸز ابايدىڭ «قارا سٶزدەرٸن» يۋنەسكو-نىڭ «ەلەم جادى» دەرەكتٸ مۇرالار تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋٸمٸز كەرەك», – دەپ اتاپ ٶتتٸ. ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە «ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸ» جەنە «اباي ٸلٸمٸ» وقۋ پەندەرٸ ەزٸرلەنٸپ, بٸلٸم بەرۋ پروتسەسٸنە ەنگٸزٸلدٸ. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ەزٸرلەگەن «ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸ» وقۋ كورپۋستارى مەن جاتاقحانالارعا ٸلٸندٸ. بۇل اۋقىمدى باستامانى باسقا جوو-لار مەن مەكتەپتەردە جٷزەگە اسىرۋدى ۇسىنامىز. «ابايتانۋ. تاڭدامالى ەڭبەكتەر» سەرييالىق باسىلىمىنىڭ 1-50 تومدارى, «ابايتانۋ انتولوگيياسى» سەرييالىق باسىلىمىنىڭ 1-10 تومدارى جارىق كٶردٸ, سونداي-اق «ابايتانۋ انتولوگيياسى» اتتى تسيفرلىق فورماتتاعى ينتەللەكتۋالدىق ەلەكتروندىق رەسۋرستار بازاسى قالىپتاستىرىلدى. اتالعان جۇمىستاردى قازۇۋ بازاسىنداعى اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى جٷزەگە اسىردى», – دەدٸ رەكتور.
عىلىمي كەڭەس وتىرىسىندا قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم ۆيتسە-مينيسترٸ گٷلزات كٶبەنوۆا: «قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدەگٸ 127 جوعارى وقۋ ورنىندا 727 مىڭنان استام ستۋدەنت بٸلٸم الۋدا. ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ەڭ بٸرٸنشٸ ماقساتى – ازاماتتى قالىپتاستىرۋ, ابايدىڭ فيلوسوفيياسىنا سەيكەس, «تولىق ادامدى»تەربيەلەۋ. مەكتەپ قابىرعاسىندا وقۋشىنىڭ بويىندا ادال ازاماتتىڭ پرينتسيپتەرٸ قالىپتاسادى. ال ۋنيۆەرسيتەتكە تٷسٸپ, قولىنا زاڭدى ديپلومىن العان كەزدە تولىق ادام بولىپ, ٷلكەن ٶمٸرگە قادام باسادى. وسى تۇرعىدا ابايدىڭ فيلوسوفيياسى ٶتە ماڭىزدى», – دەدٸ.
ٶز كەزەگٸندە وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-مينيسترٸ شىنار اقپاروۆا اباي شىعارماشىلىعىن قازٸرگٸ زامان تالاپتارىنا ساي زەردەلەۋ, ونىڭ فيلوسوفييالىق, ەتيكالىق جەنە قوعامدىق ويلارىن بٸلٸم بەرۋ ٷدەرٸسٸنە ەنگٸزۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە توقتالدى.
قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ سەكتور مەڭگەرۋشٸسٸ عالىمجان ماحان قازۇۋ بازاسىندا دايىندالعان «ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸندە» ويشىلدىڭ تەرەڭ مازمۇندى سٶزدەرٸ جيناقتالعانىن اتاپ ٶتٸپ, شارانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
«ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸ ستۋدەنت جاستار عانا ەمەس, وقۋشىلاردىڭ دا ساناسىنا ورنىعۋى ماڭىزدى. دەگەنمەن, جاس ۇرپاقتىڭ ابايدى تولىق تٷسٸنۋ ٷشٸن قازاق تٸلٸنٸڭ قولدانىس اياسىنىڭ كەڭ بولۋى شارت. ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, قازٸرگٸ ۋاقىتتا مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ قولدانىس اياسىن تسيفرلىق كەڭٸستٸكتە دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ جانىنان ۋيكيپەدييانى قازاق تٸلٸندەگٸ تانىمدىق ماقالالارمەن تولتىرۋ ٷدەرٸسٸن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا «ٷيلەستٸرۋ كەڭەسٸ» قۇرىلدى. مينيسترلٸكتٸڭ اقپاراتىنا سەيكەس 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۋيكيپەديياعا قازاق تٸلٸندە 3000-نان استام جاڭا ماقالا ورنالاستىرىلعان. بۇل جۇمىسقا ەلٸمٸزدٸڭ بٸرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارى اتسالىسۋدا», - عالىمجان ماحان.
الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ابزال نٷكەنوۆ ابايدىڭ جاۋاپكەرشٸلٸك, ەڭبەك ادامى تۋرالى وي-تولعامدارى ەدٸلەتتٸ قازاقستان تۇجىرىمداماسىمەن تولىق ٷندەسەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە: «اباي مۇراسى – باعاسى ٶلشەۋسٸز رۋحاني قازىنا. ونى ساقتاۋ مەن دامىتۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق مٸندەتٸمٸز», – دەگەن بولاتىن. وسى ماقساتتا اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 180 جىلدىعىن الماتى قالاسىندا لايىقتى دەڭگەيدە اتاپ ٶتۋ ٷشٸن ەكٸمدٸك تاراپىنان فيلوسوفييالىق-رۋحاني, مەدەني-اعارتۋشىلىق, تەربيە باعىتتارىن قامتىعان كەشەندٸ جوسپار ٸسكە اسىرىلدى. تٷرلٸ عىلىمي كونفەرەنتسييالار, فورۋمدار, سەمينارلار ٶتكٸزٸلدٸ», – دەدٸ قالا ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى.
شارادا اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, عالىم جانعارا دەدەباەۆ سٶز سٶيلەپ, ينستيتۋتتىڭ اتقارعان جۇمىس نەتيجەلەرٸن تانىستىردى.
عىلىمي كەڭەس مٷشەلەرٸ مەن ارنايى شاقىرىلعان ٶكٸلدەر اباي مۇراسىن زاماناۋي قوعامدىق سانادا جاڭعىرتۋدىڭ ٶزەكتٸلٸگٸنە توقتالىپ, ناقتى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
كەڭەيتٸلگەن عىلىمي كەڭەس شەشٸمٸمەن ۋنيۆەرسيتەتتە ەزٸرلەنگەن «ابايتانۋ انتولوگيياسى» ەلەكتروندى زيياتكەرلٸك رەسۋرستار بازاسى, «اباي ٸلٸمٸ» وقۋ پەنٸ, ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸ مەن اباي تاكسونوميياسى قازۇۋ-دىڭ زيياتكەرلٸك مەنشٸگٸ رەتٸندە بەكٸتٸلدٸ. «اباي ٸلٸمٸ» وقۋ پەنٸ ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ جوعارى بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنداعى جالپى بٸلٸم بەرەتٸن پەندەر تسيكلى بويىنشا تاڭداۋ كومپونەنتٸ رەتٸندە قابىلداندى.
سونىمەن قاتار ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸ مەن اباي ٸلٸمٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٸشكٸ ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارى مەن قۇندىلىقتارىن ٸسكە اسىرۋدىڭ يننوۆاتسييالىق قۇرالى رەتٸندە ايقىندالىپ, ولاردى بٸلٸم بەرۋدٸڭ بارلىق دەڭگەيٸندە, مەدەني-اعارتۋشىلىق جەنە قوعامدىق كەڭٸستٸكتەردە كەڭٸنەن پايدالانۋ جٶنٸندە ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸككە ۇسىنىستار جولداندى.
