اباي وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىلدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قاتىستى بٸرقاتار جٷيەلٸ مەسەلەلەر انىقتالىپ, ولار بويىنشا قر پرەمەر-مينيسترٸنە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz "abaidan.kz"-كە سٸلتەمە جاساپ.
پارلامەنت دەپۋتاتى سەكەن ارۋباەۆتىڭ ايتۋىنشا, سەناتتىڭ اگرارلىق كوميتەتٸ ٶڭٸردە كٶشپەلٸ وتىرىس ٶتكٸزٸپ, جەرگٸلٸكتٸ جاعدايدى جان-جاقتى زەرتتەگەننەن كەيٸن, شەشۋدٸ قاجەت ەتەتٸن نەگٸزگٸ تٶرت باعىت ايقىندالعان.
بٸرٸنشٸدەن قوي شارۋاشىلىعىن دامىتىپ, قولداۋ قاجەت. وعان ٶڭٸردٸڭ ەلەۋەتٸ زور.
اباي وبلىسى – 1,3 ميلليوننان استام ۇساق مالى بار, مال ٶسٸرۋگە ەڭ قولايلى ايماقتاردىڭ بٸرٸ. وبلىستا 3,6 ملن گەكتار پايدالانىلماي جاتقان جايىلىم بار, بۇل قوي شارۋاشىلىعىن قايتا ٶركەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶڭٸر شارۋاشىلىقتارى بۇرىننان قالىپتاسقان تەجٸريبە مەن ينفراقۇرىلىمعا سٷيەنە وتىرىپ, مال سانى مەن ٶنٸم ساپاسىن ارتتىرا الادى. كەلەسٸ جىلى ٸسكە قوسىلۋى جوسپارلانعان «Eurasia Agro Semey» جشس-نىڭ ەت ٶڭدەۋ كەشەنٸ – سالانىڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرەتٸن ماڭىزدى جوبا.
كەشەن تەۋلٸگٸنە: 70 باس ٸرٸ قارا, 700 باس ۇساق مال ٶڭدەۋگە قاۋقارلى,كونسەرۆٸ جەنە شۇجىق تسەحىندا تەۋلٸگٸنە 17 توننا ٶنٸم شىعارىلماق.
جوبانىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸندە 50 مىڭ باستى بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋ جوسپارلانعان. بۇل باستاما مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن تەرەڭ ٶڭدەۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىنا تولىق سەيكەس كەلەدٸ. دەپۋتاتتار قوي شارۋاشىلىعىن قولداۋ ٷشٸن «يگٸلٸك» باعدارلاماسى اياسىندا 50 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قارجى بٶلۋدٸ ۇسىنادى.
ەكٸنشٸدەن سۋارمالى ەگٸنشٸلٸك پەن سۋ شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ مەسەلەسٸ. بۇل رەتتە وبلىس ەكٸمدٸگٸنٸڭ دەرەگٸنشە, سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن قولداناتىن القاپتاردى الداعى 5 جىلدا 19 335 گەكتاردان 88 200 گەكتارعا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بار. الايدا 2026–2028 جىلدارعا ارنالعان سۋبسيدييالاۋ كٶلەمٸ قاجەتتٸ 21,2 ملرد تەڭگەنٸڭ ورنىنا تەك 5,7 ملرد تەڭگە دەڭگەيٸندە بەكٸتٸلگەن.
ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن سۋبسيدييانى:
2026 جىلى – 6,2 ملرد تەڭگەگە,
2027 جىلى – 9 ملرد تەڭگەگە,
2028 جىلى – 6 ملرد تەڭگەگەۇلعايتۋ ۇسىنىلدى.
سونىمەن قاتار ٶڭٸردەگٸ 95 سۋ نىسانىنىڭ:
28-ٸ قاناعاتتانارلىقسىز,
1-ەۋٸ اپاتتىق جاعدايدا تۇر.
بۇل نىسانداردى جٶندەۋ ٷشٸن سمەتالىق قۇجاتتاردى جەدەل دايىنداپ, قارجىلاندىرۋ قاراستىرۋ قاجەت. سۋ مەسەلەسٸ – ٶڭٸردٸڭ ەكولوگييالىق جاعدايى مەن ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن ماڭىزدى باعىت.
ٷشٸنشٸدەن سۋبسيدييا مەن نەسيەگە قولجەتٸمدٸلٸك مەسەلەسٸ ٶڭٸردەگٸ شارۋالاردى الاڭداتىپ وتىر.بٷگٸندە سۋبسيدييالاۋعا 13 ملرد تەڭگە بەرەشەك جينالعان.اباي وبلىسىنىڭ شارۋالارى ٷشٸن سۋبسيدييالاردىڭ ۋاقىتىلى تٶلەنبەۋٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ وتىر. ونىڭ ٸشٸندە:
- ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالار – 3,8 ملرد تگ (503 ٶتٸنٸم);
- سىياقى مٶلشەرلەمەلەرٸن سۋبسيدييالاۋ – 3,2 ملرد تگ (583 ٶتٸنٸم);
- اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىنا ارنالعان سۋبسيدييالار – 2,3 ملرد تگ كٷتۋ پاراعىندا تۇر;
- ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى بويىنشا – 3,7 ملرد تگ (2067 ٶتٸنٸم) تٶلەنبەي وتىر.
قاراجاتتىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ ٶڭٸردەگٸ كەسٸپكەرلەر مەن شارۋالار ٷشٸن ايتارلىقتاي قيىندىق تۋعىزۋدا.
تٶرتٸنشٸدەن, اۋىلدىق جەرلەردە ينتەرنەتتٸڭ بولماۋىدامۋعا ٷلكەن كەدەرگٸ كەلتٸرۋدە. 326 ەلدٸ مەكەنٸ بار اباي وبلىسىندا:
تەك 112 اۋىل (34,7%) – 4G ينتەرنەتپەن قامتىلعان;
87 ەلدٸ مەكەن – 3G/2G دەڭگەيٸندە;
127 ەلدٸ مەكەندە مٷلدە ينتەرنەت جوق.
تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمنىڭ ناشار دامۋى اۋىلداعى ەلەۋمەتتٸك جاعدايعا, بٸلٸم ساپاسىنا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋگە كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىر.
ٶڭٸر حالقى 598 مىڭ ادامدى قۇرايدى, ونىڭ 37,4% اۋىلدا تۇرادى. سوڭعى جىلدارى رەسپۋبليكا بويىنشا 116 اۋىلدىڭ جويىلعانىن ەسكەرسەك, اۋىلدى دامىتۋ – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە ەسەر ەتەتٸن ماڭىزدى فاكتور.
سەنات دەپۋتاتتارى اباي وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن نىعايتۋدا ەرەكشە رٶل اتقاراتىنىن اتاپ ٶتتٸ. ٶڭٸردەگٸ قوي شارۋاشىلىعىن قولداۋ, سۋ شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ, سۋبسيدييا مەسەلەسٸن رەتتەۋ جەنە تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋ مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە شەشۋدٸ قاجەت ەتەدٸ.
دەپۋتاتتار ٷكٸمەت باسشىسىن اتالعان پروبلەمالاردى باقىلاۋعا الىپ, تيٸستٸ شارالار قابىلداۋعا شاقىردى.
