مەجٸلٸس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ 3,5 ميلليون قازاقستاندىق ونكولوگييانى ەرتە انىقتايتىن سكرينينگتەن ٶتە الماي وتىرعانىن جەتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
“3,5 ميلليون ازاماتىمىز ونكولوگييانى ەرتە انىقتايتىن سكرينينگتەن ٶتە الماي وتىر, سەبەبٸ ولار مەمس-كە جارنا تٶلەمەيدٸ. بۇل — بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ شىندىعى. بٸراق قاتەرلٸ ٸسٸك — ۇزاق ۋاقىت بويى ەش بەلگٸ بەرمەيتٸن قاۋٸپتٸ اۋرۋ. ال العاشقى بەلگٸلەرٸ پايدا بولعاندا, كٶپ جاعدايدا تىم كەش بولىپ جاتادى: مەتاستازدار, اۋىرسىنۋ, جوعالعان ٶمٸرلەر”, - دەپ جازدى دەپۋتات ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا.
اسحات ايماعامبەتوۆ مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن بٸر جىلدان استام ۋاقىت بويى جۇمىس ٸستەلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
“بۇل تەك ستاتيستيكا ەمەس — بۇل مىڭداعان وتباسىنىڭ تراگەديياسىنا اينالۋى مٷمكٸن. بۇل بٸزدٸڭ دوستارىمىز, كٶرشٸلەرٸمٸز, تۋىستارىمىز. بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن بٸر جىلدان استام ۋاقىت بويى جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸز. جاقىندا بارلىق ازامات ٷشٸن, ونىڭ ٸشٸندە مەمس-كە جارنا تٶلەمەگەندەر ٷشٸن دە, ونكولوگييالىق سكرينينگتٸ قولجەتٸمدٸ ەتۋدٸ قاراستىراتىن تٷزەتۋ ەنگٸزدٸك. يە, بۇل قوسىمشا قارجى تالاپ ەتەدٸ, بٸراق بۇل كٶپتەگەن ادامنىڭ ٶمٸرٸن قۇتقارادى”, - دەدٸ ايماعامبەتوۆ.
ول قاتەرلٸ ٸسٸكتٸ ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ مەملەكەتكە كەش انىقتالعان جاعدايلاردى ەمدەۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردى ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن ايتتى.
“ادامگەرشٸلٸك تۇرعىسىنان بۇل — دۇرىس شەشٸم. ال ەكونوميكالىق تۇرعىدان بۇل — پراگماتيكالىق قادام. سەبەبٸ قاتەرلٸ ٸسٸكتٸ ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ مەملەكەتكە كەش انىقتالعان جاعدايلاردى ەمدەۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردى ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ بٸزدٸڭ وسى باستامامىزعا بەلسەندٸ تٷردە قولداۋ كٶرسەتٸپ جاتقانى قۋانتادى. ٷكٸمەت تە ٶز قورىتىندىسىن بەرٸپ , بۇل باستامامىزدى قولدادى. كەلەسٸ جىلى بۇل زاڭدى قابىلداپ, مىڭداعان ادامنىڭ ٶمٸرٸن قۇتقارا الامىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل جاي عانا ساندار ەمەس. بۇل — بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىزدىڭ ٶمٸرٸ”, - دەپ قوستى ول.
ايتا كەتەيٸك, مەجٸلٸس دەپۋتاتى, “AMANAT” پارتيياسى فراكتسيياسىنىڭ مٷشەسٸ اسحات ايماعامبەتوۆ ەلدەگٸ ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ جيٸ كٶتەرٸپ كەلەدٸ. جاقىندا ول جۇمىس ورىندارىنداعى ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸنە نازار اۋدارعان ەدٸ.
قازاقستاندا 2024 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ 1 232 ٶندٸرٸستٸك جاراقات الۋ جاعدايى تٸركەلٸپ, ونىڭ 251-ٸ ادام ٶلٸمٸمەن اياقتالعان. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, وقيعالاردىڭ 24%-ى ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ ەرەجەلەرٸنٸڭ ساقتالماۋىنان تۋىنداعان.
“بۇل جاي عانا ستاتيستيكا ەمەس. ەر ساننىڭ ارتىندا ادام ٶمٸرٸ تۇر. ەكەلەرٸنەن, انالارى مەن ۇلدارىنان ايىرىلعان وتباسىلار بار. مۇنداي جاعدايلار كەزدەيسوقتىق ەمەس. بۇل – قاۋٸپسٸزدٸك ەرەجەلەرٸن ەلەمەۋدٸڭ تٸكەلەي سالدارى. ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ, ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ تالاپتارىن بۇزعانداردىڭ جارتىسىنا جۋىعى تەك ەسكەرتۋ الۋمەن شەكتەلەدٸ. بٸراق مۇنداي ەرەجەبۇزۋشىلىق ادام ٶلٸمٸنە ەكەلسە شە? كٸم جاۋاپ بەرەدٸ?“, – دەدٸ ايماعامبەتوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسى جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلگەن. ەندٸ ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ ەرەجەلەرٸن بۇزعاندارعا ناقتى ەرٸ ەدٸل جازا قاراستىرىلادى.
نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەر:
– ەسكەرتۋلەر تولىق الىنىپ تاستالدى;
– ايىپپۇل كٶلەمٸ ٶستٸ:
• العاش رەت بۇزعاندارعا – 20-دان 120 اەك-كە دەيٸن;
• قايتالانعان جاعدايدا – 40-تان 240 اەك-كە دەيٸن.
“بۇل ايىپپۇلمەن اقشا جيناۋ ەمەس. بۇل – ەدٸلدٸك ورناتۋ جەنە جۇمىسشىلاردىڭ ٶمٸرٸن قورعاۋ جولى. ادال جۇمىس بەرۋشٸلەر ٷشٸن الاڭداۋعا نەگٸز جوق. جاڭا تالاپتار تەك ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن ەلەمەيتٸندەرگە قاتىستى”, – دەپ اتاپ ٶتتٸ دەپۋتات.
