Qazyǵurt taýynyń bókterinde ornalasqan eldi mekenderdegi qurylysqa tas, qum qazyp alatyn karerlerdegi jarylystardyń zaqym keltirý yqtimaldylyǵy joǵary.
Karerlerdegi jumystardyń saldarynan irgeles aýyldarda aýyz sý men aǵyn sý azaiyp, taýdaǵy bulaqtar tartylýda. Ázirge Túrkistan oblysy ákimdiginiń kúsh salýymen jarylystar ýaqytsha toqtatyldy.
– El tilegi eskerilip, seń qozǵalyp otyr. Kóterilgen másele boiynsha «Shymkent Tsement» AQ zaýytyna anyqtalǵan kemshilikterdi joiý jóninde hat joldandy. Atalmysh hattyń resmi jaýabyn kútip otyrmyz. Eger tabiǵatqa, ekologiiaǵa, mańaiynda oryn tepken mádeni muralarǵa ziian týdyratyn bolsa, onda biz ony májbúrli túrde toqtatý protsesin aldaǵy ýaqytta zań júzinde júrgizetin bolamyz, – dedi Túrkistan oblysy investitsiia jáne eksport basqarmasynyń basshysy Qairat Ázimov.
– Tólebi aýdanyna qarasty Aqbastaý eldi mekeninde Shymkent qalasyndaǵy tsement zaýytyna tiesili tas alatyn 2 karer ornalasqan. «Severnyi» karer jumysyn 1957 jyldan bastaǵan. Jalpy 105 gektar aýmaqty alyp jatyr.
Al «Iýjnyi» karerleri jalpy 119 gektardy qurap otyr, 2009 jyldan beri jumys isteidi. Qazirgi tańda «Severnyi» karerin paidalaný tereńdigi +877 metrge jetti. Turǵyndardyń narazylyǵy – karerlerdi qazǵan kezdegi jarylystar eldi mekenderdegi turǵyn úilerge zaqym keltirýde, aýylda aýyz sý men aǵyn sý azaiý qaýipi bar.
«ShymkentTsement» basshalyǵyna kóterilip otyrǵan másele naqty sheshimin tapqanǵa deiin jarylys jumystaryn toqtatý jóninde talap qoiyldy. Aqbastaý eldimekeninde 3 bulaq bar. Olar – Qotyrbulaq, Ajarbulaq, Jamanbulaq. Qazirgi tańda sý kóziniń debeti óte tómen. Búginde turǵyndar tek qana Qotyrbulaqtyń sýyn paidalanýda. Qalǵan eki bulaqtyń sýyn kúz aiynan bastap paidalanady. Bizdiń tarapymyzdan tiisti hattar joldandy, – dedi Tólebi aýdanynyń ákimi Tólegen Telǵaraev.
Bul másele boiynsha jarylystardyń ziiandyǵyn anyqtaý úshin Túrkistan oblysy boiynsha ekologiia departamentine, QR TJM ónerkásiptik qaýipsizdik komitetiniń Túrkistan oblysy boiynsha departamentine, QR AShM SÝ resýrstary komitetiniń sý resýrstaryn paidalanýdy retteý jáne qorǵaý jónindegi Aral – Syrdariia basseindik inspektsiiaǵa, Ońtústik Qazaqstan Gidrogeologiialyq meliorativtik ekspeditsiiaǵa tiisti hattar joldanǵan.
Tólebi aýdanyna qarasty Aqbastaý eldi mekeni aýyzsýdy úsh bulaq kózinen tutynady. Eldi meken aýmaǵynan «Shymkent Tsement» zaýyty óz óndirisine qajetti ónerkásiptik shikizatty (tas alý) jarylys jasaý arqyly alady.
Qazirgi tańda tas óndirilip jatqan «karerdiń» tereńdigi 850 metrge deiin tómenge túsip ketkendikten, bulaq kózderinen qashqan sý karerdegi shuńqyrǵa quiylady.
Sala mamandarynyń aitýynsha, ony shikizat óndirýshi mekeme tehnikalyq sý retinde nasos arqyly syrtqa toqtaýsyz aǵyzýda. Tehnikalyq sý dep atalý sebebi – jarylys arqyly óndiristik shikizat alǵandyqtan, bulaq kózinen qashqan sýlar halyq tutynýǵa jaramsyz dep eseptelinedi. Qazirgi tańda Qotyrbulaq sý kóziniń debeti 40-50 paiyzǵa azaiǵan. Ajarbulaq sý kózi debeti 60-70 paiyzǵa, al Jamanbulaq sý kóziniń debeti 70-80 paiyzǵa azaiyp otyr.
Jalpy, eldimekenge táýligine 24 saǵat boiy sý berilýde. Alaida sý debetiniń azdyǵyna bailanysty keibir kóshelerge sý túngi kezeńde kóterilýde. Eldi mekende aǵyn sýdyń bolmaýyna bailanysty turǵyndar baý-baqshalaryn qubyr sýymen sýarady.
