2024 jyldyń qazanynan osy jyldyń qańtaryna deiin Soltústik Aral teńizine 1 mlrd tekshe metr sý jiberildi. Bul josparlanǵan kólemnen 100 mln tekshee metrge artyq. Ortalyq Aziia elderimen qol jetkizgen kelisimderiniń nátijesinde 2025 jylǵy naýryz aiynyń sońyna deiin Soltústik Aralǵa jiberilgen sýdyń jalpy kólemi 1,6 mlrd tekshe metrge jetedi, – dep habarlaidy Dalanews.kz habarlaidy QR Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligine silteme jasap.
Búgingi tańda Soltústik Aral teńizindegi sýdyń jalpy kólemi 22,1 mlrd tekshe metr. 2022 jyldyń basynda 18,9 mlrd tekshe metr boldy. 2025 jyldyń sońyna qarai teńizdegi sý kólemi 23,4 mlrd tekshee metrge deiin jetedi dep kútilýde.
Soltústik Aral teńiziniń aýdany da ulǵaiyp keledi. Búgingi tańda ol 3065 sharshy shaqyrymǵa jetti. Bul 2022 jyldyń basyndaǵy kórsetkishten 111 sharshy shaqyrymǵa kóp.
Soltústik Aral teńiziniń aýdany men kóleminiń ulǵaiýy sýdyń mineraldanýyń azaitýǵa jáne balyqtyń 22 túriniń popýliatsiiasyn qalpyna keltirýge múmkindik berdi. Jyl saiynǵy balyq aýlaý kólemi 8 myń tonnaǵa jetti.
«Kókaral bógetin saqtaý jáne Syrdariia ózeni saǵalaryn qalpyna keltirý» jobasy aiaqtalýǵa jaqyn. Búgingi tańda «Táýir» qorǵanys bógetin salý, Qarashalankóli men Syrdariia ózeni arasyndaǵy eki ýchaskedegi bógetter men «Qarashalan-1» kanalyn jáne onyń bas qurylysyn rekonstrýktsiialaý jumysy aiaqtaldy. Jyl sońyna deiin Soltústik Aral teńizin Úlken Araldan bóletin Kókaral bógetin qaita jańartý jumysyn aiaqtaý josparlanyp otyr. Jobany iske asyrý Soltústik Araldyń saqtalýyna jáne sýdyń tuzdylyǵyn tómendetýge yqpal etedi.
Qyzylorda oblysynyń kúrish alqaptaryn lazerlik josparlaýshymen tegisteý jáne sý únemdeý tehnologiialaryn paidalaný shamamen 200 mln tekshe metr sý únemdep, ony Soltústik Aralǵa jiberýge múmkindik berdi. 55 myń gektar kúrish alqaby lazerlik josparlaýshynyń kómegimen tegisteldi, bul ortasha ónimdilikti gektarynan 40-55 tsentnerden 70-80 tsentnerge deiin arttyrýǵa septigin tigizdi.
Sý únemdeý tehnologiialaryn engizýdi yntalandyrý úshin sharýalardyń infraqurylym júrgizý, sý únemdeý júielerin satyp alý jáne ornatý shyǵyndaryn sýbsidiialaý mólsheri 50%-dan 80%-ǵa deiin ulǵaityldy. Sý únemdeý júielerin paidalanatyn dihandar úshin sý armalysýǵa sýbsidiia mólsheri tarifke bailanysty 85%-ǵa deiin ulǵaityldy.
Aral teńizi basseinindegi aimaqty ońaltý maqsatynda kógaldandyrý jumysy jalǵasyp jatyr. Búginde Úlken Aral teńiziniń tartylǵan aýmaǵynda 4,4 mln kóshet otyrǵyzyldy.
2021-2024 jyldar aralyǵynda 475 myń gektar jerge tuqym men kóshet otyrǵyzyldy. Biyl 428 myń gektarda kógaldandyrý jumystaryn júrgizý josparlanǵan. Osynyń nátijesinde 2025 jyldyń sońyna qarai Aral teńizi tabanyn kógaldandyrýdyń jalpy kólemi 1,1 mln gektarǵa jetýge tiis.
2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna tóraǵalyq etý kezegi Qazaqstan Respýblikasyna ótti. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldyń sońyna deiin HAQQ Prezidenti bolyp sailandy. Qazaqstannyń 2024-2026 jyldar aralyǵyndaǵy tóraǵalyǵy kezeńinde HAQQ Atqarý komitetiniń jumys jospary bekitildi. Qujat 10 túrli baǵyt boiynsha 40-qa jýyq is-sharany qamtidy.
Prezidenttiń tapsyrmalaryn iske asyrý 2000 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Soltústik Aral teńiziniń sý kólemi men aýdanynyń ulǵaiýy sýdyń mineraldanýyn azaitady, bul onyń biologiialyq áralýandyǵyn saqtaýǵa kómektesedi jáne Qyzylorda oblysynyń balyq sharýashylyǵynyń damýytýǵa yqpal etedi.
Sý únemdeý tehnologiialaryn engizý jáne sý infraqurylymyn damytý Soltústik Aralǵa qosymsha sý kólemin jiberýge múmkindik beredi, sondai-aq óńirdiń aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa kómektesedi.
Aral teńiziniń tartylǵan aýmaǵyn kógaldandyrý topyraq eroziiasynyń aldyn alady jáne qumdy, tuzdy daýyldarmen kúresýge kómektesedi. Bul aimaqtyń ekologiialyq jaǵdaiyn jaqsartyp, jergilikti turǵyndardyń densaýlyǵyn qorǵaidy.
