Qazaq nege birin-biri jek kóredi?
Ókpelep qaldy, bilem...
Sonyń ertesine el aldynda júrgen bir azamattardyń ortasyna túsip qaldym. Sonda ortamyzda joq el aldynda júrgen basqa bir azamattardyń atyna aýyr sózder aityldy. Shydai almai, bul joly da sózge aralastym:
- Kim qatelespeidi? Kim adaspaidy? Aǵat basqandardyń bárin aiyptai bersek, ainalyp úiirin tapqandardy syrtqa tepsek, olar amalsyzdan qas bolmai ma? Sóitip jaýlasyp, bir-birimizdi dos kórmesek, isimizdiń bári bos bolmai ma, júregimiz tas bolmai ma?
Ol azamattar da kóńiline alyp qaldy, túsinem...
Ata men apanyń tárbiesin kórgendikten be, adamnyń kóńiline qaraǵyshpyn. Buǵan deiin ondai unamaityn áńgimelerdi estigende úndemei qoia salatynmyn. «Shólmek myń kúnde emes, bir kúnde synady» demekshi osy eki jait meniń ishimdegi shydam shólmeginiń shytynaǵanyn kórsetkendei.
Meniń de jastyqpen, mastyqpen basqalar týraly ǵaibat aitqan kezderim bolǵan. Biraq sońǵy on jylda ózime eshkimdi JAMANDAMAÝ, JAZǴYRMAÝ, AIYPTAMAÝdy ustanym etip aldym. Óitkeni, ózimniń de, ózgelerdiń de perishte emes ekenin túsindim. Árkim óz túsinigi, bilimi, aqyly, tárbiesi, paidasy turǵysynan áreket etetinin uqtym. Biraq, osy bizdegi bir-birimizdi kóre almaýshylyqtyń, jaqsylardy jamandaýdyń, talanttardy tusaýlaýdyń túp-tórkini qaida ekenin uǵa almai júretinmin. Keshe Ǵani dosymmen áńgimelesip otyryp, sanama sańylaý tústi.
- Úige kelip, teledidardy qosyp edim, kino bolyp jatyr eken, - dep áńgimesin bastady Ǵanekeń. - Ortalanyp qalypty. Sonda bir aq násildi bai amerikalyq óziniń afroamerikalyq qulyna ólimnen qutqarǵany úshin bostandyq beredi. Sóitip, ony qalyńdyǵyn ákelý úshin qasyna dos qyp ertip alady. Ekeýi bir aq násildi amerikalyqtyń úiine keledi. Onyń da qara quldary bar eken. Solardyń basshysy eńgezerdei bir afroamerikalyq eken. Ol aq násildiniń qasyndaǵy erkin júrgen, jaqsy kiingen qandasyn kórip, ony tanymasa da jaqtyrmai qalady. Birden qojaiynynyń qulaǵyna sybyrlap: "Mynaǵan senýge bolmaidy, pálen-páshtýen" dep kóńiline kúdik dánin sebedi. «Dál osy jerde basyma sart ete qaldy, bizdegi kóre almaýshylyqtyń tamyry qaidan bastalatyny», - dep Ǵanekeń maǵan qaraǵanda, men de basymdy shaiqai berdim. Mine, másele qaida jatyr? Quldyq sananyń saldary ǵoi bári.
Iá, bir-birin jamandaý bizdiń burynǵy batyr babalardyń boiynda joq ǵadet edi. Olar «bilgen syryn syrtqa jaimaityn, syrtynan bir aýyz sóz aityp kúlmeitin». Ekijúzdilik ezdiń enshisi dep biletin. Túz taǵysyndai myqty, sekseýildei qatty edi. Patshalyq Resei otarlaýshylary olardy birine-birin aidap salyp talatty, bir-birine uryp syndyrdy. Solai biledi, janshyp-tóstedi.
Sovet ókimeti de osy saiasatty sheber paidalandy. Igi jaqsylardy birine-birin ańdytty, qamatty, attyrdy. Bastapqyda olar óziniń qaraqan basyn aman saqtaý úshin osyndai qadamǵa barsa, keiinnen boilary úirenip ketti. Sóitip kele, bir-birine senbei kúdikpen qaraý, aldyǵa ozyp bara jatqannyń aiaǵynan shalý, daralanǵan tulǵaǵa tas laqtyrý, bireýdi syrttai jamandaý arqyly ózin jaqsy etip kórsetkisi kelý - ulttyq minezdiń bólshegine ainaldy.
Táýelsizdikke, erkindikke qolymyzdyń jetkenine shirek ǵasyrdan assa da, osy shikilikten: QULDYQ SANAdan áli aryla almai keledi ekenbiz ǵoi...
Ázirge, Abai aitqandai, bir-birimizdi dos kórmei-aq, jaqsy kórmei-aq qoialyq. Tek JAMANDAMAiyqshy, baýyrlar!
Qashanǵy qul bolamyz?..
Beisen Quranbektiń paraqshasynan alyndy
