Qazaq jastarynyń kiimi, áreketi, mádenieti qazaqqa laiyqty bolý kerek
Bizdiń elimizde saqalyn qaýǵadai qylyp ósirip, qysqa shalbar kiip júrgen er balalarymyz ben hidjab, parandjy kigen qyz balalardyń sany kúnnen-únge kóbeiip bara jatqandyǵy júregi qazaq dep soqqan árbir qazaqstandyqtardy alańdatýy tiis dep oilaimyn.
Elbasymyz N.Á. Nazarbaev osy máseleni sheshý maqsatynda taǵaiyndalǵan ministrlerge, qoǵamda osyndai jaǵdaidy retteý úshin kerek bolsa quqyq qorǵaý múshelerin de jumyldyrý kerektigin basa aitty. Biraq is júzinde oryndalyp jatqan jumystardy kórip jatqanymyz shamaly.
Basqa qalalarda bul jaǵdai qandai bolyp jatqanyn bilmeimin, Almaty qalasynda olar tym kóbeiip barady.
Olardyń kóp shoǵyrlanǵan jerleri de bar. Ol «Altyn orda» bazary, onyń tóńiregindegi «Irgeli» degen jer, halyqtyń kóp baratyn saýda oryndary «Baraholka», taǵy basqa jerlerde. Jáne de bizdi qatty oilandyratyn jaǵdai ózderin osyndai kiimmen kórsetip, áreketterimen nazarymyzdy aýdartyp júrgenderdiń kópshiligi bizdiń qazaq jastary.
Jaqynda bir oqiǵanyń kýási boldym. «28 Panfilovshylar saiabaǵynyń» ishimen kók bazarǵa bara jatyp, qap-qara kiim kiip, kózderin qara tormen tumshalap alǵan eki boijetkendi kórdim, qastarynan ótip bara jatyp baiqaǵanym (olar qazaqsha sóilesip bara jatty) olar qazaqtyń qyzdary eken.
Qazaqtyń qyzdary eshqashanda hidjab pen parandjy kimegen. Bul jaiynda únemi aitylyp ta jatyr. Mundai jaǵdai ary qarai jalǵasa beretin bolsa, elimizdiń jaǵdaiy ne bolmaq?
Syrtqy radikaldy kúshterdiń qazaqtyń mádenietine, dinine, salt-dástúrine, ádet-ǵurpyna keri yqpalyn tigizý arqyly, bizdiń bolmysymyzǵa jat ózderiniń áreketterin júzege asyrý dep oilaimyn. Biz mundai áreketke jol bermeýimiz kerek. Muny ásirese halyqqa qyzmet etetin organdar der kezinde toqtatyp, jumys isteýi kerek.
Kórshi jatqan memleketter jastaryn osyndai dini ekstremistik jolmen azǵyndaýǵa jol bermeidi, onda quqyq qorǵaý organdary bul jumysty durys baǵytqa qoiǵan. Bilim beretin oryndarda (mektepterde, kolledjderde, ýniversitetterde) quqyq qorǵaý organdary kez-kelgen ýaqytta oqý oryndaryna kirip, jastardyń mobildi telefondaryn tekserip, eshqandai radikaldy toptarmen bailanysy joqpa sony qadaǵalap otyrady.
Máselen, Ózbekstanda saqalyn ósirip, qysqa shalbar kigen hidjab kigen ul-qyzdardy kórmeisin jáne osyndai kúmán týǵyzatyn kiim kigen adamdardy shekaradan kirgizbeidi. Taǵy bir aitpaǵym, osyndai aǵymǵa kirgen jastardyń rýhani jan dúniesiniń azǵyndalýy, ata-anasyn tyńdamaý, olardan ózderiniń oiyndaǵysyn talap etýi úlken qasiret bolyp tur.
Búkil álemde «Otan otbasynan bastalady» degen qaǵida bar, úlken Otanymyz Qazaqstannyń qýatty bolýy sol otbasyndaǵy tárbiedin bastaý alady. Rýhy qazaq jastarynyń kigen kiimi, áreketi, mádenieti naǵyz qazaqqa laiyqty bolý kerek dep esepteimin.
Qaldygúl Turǵynbaiqyzy, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń oqytýshysy, PhD doktorant.
