Qanat Bozymbaev: «Jol apatynyń aldyn alý men joldy qysta kútip ustaý – basty nazarda bolady»
Jiynda oblys basshysy Qanat Bozymbaev oblysta jol infraqurylymyn jaqsartý jumystary júrgizilip, respýblikalyq jáne jergilikti mańyzy bar joldar salynyp, jóndelip jatqanyn atap ótip, alaida jol apattarynyń sońǵy jyldarda jiilegenin tilge tiek etti. Máselen, ótken 10 aida 1873 jol apaty tirkelgen, 2020 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda jol apaty 7,5 protsentke ósken. Al sońy ólimge ákep soqtyrǵan jol apattary 20 protsentke artqan.
– Aýa raiynyń sýytýyna bailanysty jol ústindegi apatty oqiǵalardyń oryn alý qaýpi ulǵaiady. Osyǵan bailanysty búgingi keńestiń kún tártibinde eki máseleni – jol qozǵalysynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne qysqy kezeńde avtomobil joldaryn kútip-ustaý máselelerin talqylaimyz, – dedi Qanat Bozymbaev.
Birinshi másele boiynsha alǵashqy baiandamany oblystyq jolaýshy kóligi jáne avtomobil joldary basqarmasynyń basshysy Ǵalymjan Dáribaev jasady. Baiandamashynyń aitýynsha, jyl basynan beri jol apattarynyń 704-i – respýblikalyq joldarda, 1 169-y jergilikti joldarda bolǵan. «Osy oqiǵalarǵa taldaý jasaý barysynda olardyń basym bóliginiń Eńbekshiqazaq, Talǵar, Qarasai aýdandary arqyly ótetin «Almaty - Kókpek – Kóktal - Qorǵas», «Almaty – Bishkek», «Almaty – Talǵar» respýblikalyq trassalarynda oryn alatyny belgili boldy. Jaǵdaidy túzetý úshin PD-men birlesip 101 asa apatty degen ýchaskeler anyqtaldy. Osy ýchaskelerge stroboskoptar, beinekameralar, shýly jolaqtar, jol belgilerin ornatý, jaiaý júrginshi jolyn jaryqtandyrý josparlanǵan. Bul sharalardy iske asyrý 2,7 mlrd teńgeni qajet etedi», - dedi óz sózinde Ǵ.Dáribaev. Bul rette basqarma basshysy jol ýchaskelerine jaýapty merdiger kompaniialardyń jaýapkershiligin arttyrýdyń da mańyzdy ekenin aitty.
Oblys ákimi Qanat Bozymbaev basqarmanyń jaǵdaidy jaqsartýǵa arnalǵan naqty josparlaryn jáne onyń qandai nátije beretinin surap bilip, jumystyń josparǵa sai atqarylýy tiistigin eske saldy.
Munan soń oblystyq politsiia departamentiniń bastyǵy Serik Kúdebaev avtokólik joldaryndaǵy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý úshin oblysta ne istelip jatqanynan habardar etti. Baiandamany tyńdaǵan oblys ákimi «2022 jyly «Taldyqorǵan-Óskemen» avtomobil jolyn paidalanýǵa berý josparlanǵan, onyń bizdiń oblystaǵy ýchaskesiniń uzyndyǵy 312 km. Jazǵy kezeńde bul jolmen júretin týrister legi artady. Osy jolda apattardyń aldyn alý úshin qajetti sharalardy qazirden oilastyrý kerektigin aitty.
«QazAvtoJol» UK» AQ Almaty oblystyq filialynyń direktory Bolatbek Aitbaev ta baiandama jasap, respýblikalyq mańyzdaǵy joldar boiynsha atqarylǵan jumystar jaily habarlady. Filial basshysynyń aitýynsha, jol apattaryna yqpal etetin faktorlar men jaittardy boldyrmai maqsatynda oblys ákimdigimen, PD-men birlesip daiyndalǵan is-sharalar josparyna sáikes júrgizilýde. Túrli jol belgilerin, «Zebra» jolaqtaryn jáne basqa da jol qaýipsizdigin qamtamasyz etýge arnalǵan qajettilikter ornatylýda. Máselen, Almaty-Shelek-Qorǵas avtojolynyń 100 shaqyrymyna maldyń jolǵa shyǵyp ketýine jol bermeitin qorshaý qoiylǵan. PD-men birlesip joldyń qai ýchaskelerine «Sergek», «Avtoýragan» avtomattandyrylǵan kameralar qoiý kerektigi belgilenip, ornatylý ústinde.
Degenmen oblys basshysy Qanat Bozymbaev baiandamashynyń óz habarlamasynda tek atqarylǵan isterdi jaǵymdy sipatta ǵana tizbektep shyqqanyn aitty. Jol apattarynyń sanyn azaitý úshin ózekti máselelerdi taldap, onyń sheshimin qarastyrýǵa kóp kóńil bólý kerektigin basa eskertti.
Kelesi kezekte respýblikalyq joldardy basyp ótetin Talǵar, Qarasai, Eńbekshiqazaq aýdandarynyń ákimderi qysqasha óz óńirlerindegi osy baǵyttaǵy ahýal týraly baiandady. Habarlamalar aiaqtalǵan soń Qanat Aldabergenuly aýdandardaǵy jumysty da shiratý kerektigin aitty.
– Respýblikalyq mańyzdaǵy joldarda oryn alǵan jol apattarynan bólek óz aýdandaryńyzdyń joldarynda da keleńsiz jaǵdailar oryn alyp otyr. Soǵan da basty nazar aýdaryp, apatty boldyrmaý sharalaryn qarastyryńyzdar. Jaǵdailarǵa tereń taldaý jasańyzdar, sonyń qorytyndysyna qarap tiisti sheshim qabyldańyzdar. Bul rette memlekettik-jekemenshik áriptestik mehanizmin jáne onyń barynsha memleketke tiimdi jaǵyn paidalaný kerek, – degen Qanat Bozymbaev kún tártibindegi birinshi máseleni qorytyndylap, tiisti laýazym ielerine naqty tapsyrmalar berdi. Atap aitqanda, politsiia departamenti jol qozǵalysynyń quqyq buzýshylyqtaryn boldyrmaýǵa baqylaýdy kúsheitýi tiis. Sol siiaqty jol apatynyń aldyn alý, jol qozǵalysy erejelerin buzý faktilerin anyqtaý arqyly jaǵdaiǵa yqpal etýi kerek. Sonymen qatar Jolaýshylar kóligi jáne avtomobil joldary basqarmasy men «QazAvtoJol» UK» AQ oblystyq filialyna Almaty oblysy politsiia departamentiniń ókilderimen birlesip, tiisti sharalar qabyldaý úshin jol apattary jii bolatyn avtomobil joldarynyń ýchaskelerine tekserý júrgizý tapsyryldy.
Kún tártibindegi ekinshi másele boiynsha da tiisti basqarma, mekemeler, merdiger uiymdar ókilderi sóz alyp, olardyń qyzmeti, týyndaǵan problemalar men olardy sheshý joldary jiyn barysynda keńinen talqylandy.
Máselen, Jolaýshy kóligi jáne avtomobil joldary basqarmasynyń basshysy Ǵalymjan Dáribaev óz sózinde «Taldyqorǵan - Úsharal» trassasy, «Saryózek - Kóktal», «Úsharal - Dostyq» avtojoldary qar eń kóp túsetin ýchaskeler ekenin atap ótti. Olardy qardan tazalaityn arnaiy merdigerler belgilengen. Degenmen biylǵy alǵashqy qar jaýǵan kezde úsh ýchaskede qar tazalaýda qiyndyqtar týyndap, tazalaý jumystary 2-3 saǵatqa keshiktirilgen. Oǵan jaýapty «QazAvtoJol» jáne «Azimýt Jol» mekemeleriniń ókilderi oblys ákiminiń aldynda jaýap berdi jáne aldaǵy ýaqytta mundai olqylyqtardy boldyrmaýǵa qajetti barlyq sharalar qabyldanyp jatqanyna sendirdi.
«QazAvtoJol» mekemesiniń oblystyq filialynyń basshysy barlyq kerekti tehnika tolyǵymen jetkilikti ekenin, inertti materialdardy daiyndaý ázirge 88 %-ke oryndalǵanyn, jumys jalǵasyp jatqanyn aitty. Oblys ákimi óz sózinde:
– Bul is búginge deiin nege 100 % jetpegen? Ne kedergi boldy? Osyny qadaǵalaý oblystyq shtabtyń mindeti. Shtabtyń jumysyn shiratý kerek! – dedi Qanat Aldabergenuly.
Joldardy kútip ustaý jóninde «Úsharal – Dostyq» avtomobil joly boiynsha «ABK – avtodor NS» JShS men «Taldyqorǵan – Óskemen» avtojoly boiynsha «SITIC Construction Ltd» kompaniiasynyń ókilderi aityp berdi.
Jiyn sońynda oblys ákimi Q.Bozymbaev tiisti laýazymdy tulǵalarǵa birqatar mindetter júktedi. Merdigerlik uiymdardyń qyzmetine baqylaýdy kúsheitip, joldardy qysqy merzimde kútip ustaý jumystaryn ýaqytyly jáne sapaly júrgizýge monitoring jasaýdy tapsyrdy.
– Qar basyp qalatyn, joldyń asa qaýipti ýchaskeleri erekshe baqylaýǵa alynsyn. Qazir aýa raiy boljamyn erterek qarap, soǵan qarai áreket etýge barlyq múmkindik bar. Sondyqtan beton jabyny bar jol ýchaskelerinde aýa raiy jaǵdailaryna sáikes aldyn alý sharalary qabyldanyp, zamanaýi himiialyq qospalardy paidalanyńyzdar. Qurylys-montajdaý jumystaryn júrgizýge úshin merdiger uiymdarǵa qyzmet kórsetýge berilgen jol ýchaskeleri turaqty tekserilip otyrýy kerek. Oblystyń politsiia jáne tótenshe jaǵdailar departamentterimen, olardyń óńirlik bólimshelerimen birlesip, joldardyń jai-kúii týraly jedel aqparat almasyp, is-qimyl algoritmi ázirlensin. Politsiia departamentimen birlesip qar jinaityn arnaiy tehnikaǵa jáne kóktaiǵaqqa qarsy materialdardyń bar-joǵyna normalarǵa sáikes tekserý júrgizýdi tapsyramyn. Osy tapsyrmalardyń oryndalýyn oblys ákiminiń orynbasary Jeńis Tuiaqov jeke baqylaýyna alsyn. Osy sharalardyń nátijesinde jol apattaryn azaitýǵa tiispiz, jáne jol apatynyń azaiǵanyn halyq sezinýi kerek, – dedi Qanat Bozymbaev.
Atap ótsek, oblysta 9 628 km avtojol qysqy kútip ustaýǵa jatady, sonyń 2 817 shaqyrymy respýblikalyq, 6 811 km oblystyq mańyzdaǵy joldar. Biyl oblystyq mańyzdaǵy joldardy jóndeý men kútip ustaýǵa jergilikti biýdjetten 2,8 mlrd.teńge bólingen, sonyń 623 mln. teńgesi qysqy merzimde kútip ustaýǵa qarastyrylǵan. Jol qaýipsizdigin qamtamasyz etýge 13 merdiger uiym tartylǵan. Joldardy kútip ustaýǵa tiisti tehnika men qajetti quraldar jetkilikti.
