Freedom Inside '26

Kibershabýyl: Bildei bir kompaniia 8 million teńgesinen qaǵyldy

Kibershabýyl: Bildei bir kompaniia 8 million teńgesinen qaǵyldy
Foto: Shutterstock

JShS “Oral JBI” kásipornynyń esepshisi Ainur Sultanova jeke tulǵalardyń shottaryna úlken somadaǵy qarajatty aýdarý kezindegi oqiǵany egjei-tegjeili baiandap berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Mobilaser.kz málimetinshe, bul – alaiaqtardyń isi bolǵan.

Oqiǵa 30 shildede bastalǵan. “Oral JBI” JShS-niń esepshisi memlekettik kirister basqarmasynan kelgen hatty alady. Hatta memlekettiń logotipi, oryndaýshynyń aty-jóni kórsetilgenimen, ashylǵan kezde bul fishing bolyp shyǵady.

JShS “Oral JBI” IT-mamany kompiýterdi tazalaidy. Alaida eki aptadan keiin, kompaniia alǵash ret 4,1 million teńgesinen qaǵylady. Sóitip Windows baǵdarlamasyn qaita ornatý qajet ekenin túsinedi.

14 kún ótkennen keiin Ainur Sultanovanyń jumys kompiýteri kók ekrandy kórsetip, qupiiasózdi jańartýyn suraidy. Eshqandai kúmánǵa boi aldyrmaǵan esepshi suraǵan tsifrlyq kombinatsiiany engizedi. Osy sátte ekranda biraz ýaqyt kedergiler paida bolady. Al “Bereke Bank” koll-ortalyǵyna habarlasqanda, máseleni jýyrda sheship berýge ýáde etedi.

Qateler joiylǵannan keiin, esepshi “Oral JBI” JShS-niń tsement jetkizýshisi “MetallInvestAtyraý” JShS shotyna aqsha aýdarady. Eki saǵat ótkennen keiin kompiýter qaitadan “isten shyǵyp”, Sultanova 4,1 million teńge jetkizýshiniń shotyna emes, Qazaqstan azamaty K.-nyń jeke shotyna aýdarylǵanyn baiqaidy.

Esepshi tranzaktsiianyń ádette 4 saǵattan artyq ýaqyt alatynyna qaramastan, bul joly aqsha nebári eki minýt ishinde aýdarylǵanyna erekshe nazar aýdarady.

Politsiia júrgizgen tekserý barysynda “Oral JBI” JShS kompiýteri fishingtik hat arqyly buzylǵany anyqtaldy. K.-nyń shotyna túsken aqsha taǵy úsh adamnyń shotyna qaita baǵyttalǵan.

Kiberpolitsiia hakerlerdiń izine túsip jatqan kezde, “Oral JBI” JShS taǵy da aqshasynan aiyrylady.

Ainur Sultanovanyń aitýynsha, 2 qyrkúiekte “Kaspii tsement” JShS-ne 4,480 million teńge aýdarýǵa tyrysqan sátte kompiýter tyshqany dirildep ketedi. Ol dereý “Bereke Bank” koll-ortalyǵyna qońyraý shalady. Bank menedjeri mobildi qosymshany ornatyp, eTokin elektrondyq kilti arqyly tólemderdi rastaýdy usynady. Esepshi keńeske qulaq asyp, eki tólemdi oryndaidy. Alaida 20 qyrkúiekte “Oral JBI” JShS jumysshysy tsement ala almaǵan kezde, qarajattyń jetkizýshige emes, S.-nyń jeke shotyna aýdarylǵany belgili bolady.

Bul tranzaktsiia eki bank – “Bereke Bank” jáne “Sitibank Qazaqstan” arqyly ótýi kerek bolǵanymen, alaiaqtar tólemdi joiyp, ózderinikin jasaǵan. Jańa tólemde benefitsiardyń ataýyn (iaǵni, “Kaspii tsement” JShS) qaldyryp, sektor kodyn (zańdy tulǵalar úshin “17”-den jeke tulǵalar úshin “19”-ǵa), BSN-di (biznes sáikestendirý nómiri) ózgertken. Sondai-aq, qarajat túsetin bankti “Altyn Bank” dep aýystyrǵan.

Ainýra Sýltanova “Bereke Bank”-tiń qyzmetkerlerine mynadai suraq qoiady:

– “BSN men sektor kody sáikes kelmese, bank nege tólemdi avtomatty túrde qaitarmady?”

“Bereke Bank” bylai jaýap beredi:

– “Qoldaryńyzda eTokin kilti boldy, sizder tólemdi ózderińiz rastadyńyzdar. Sondyqtan operatsiia durys jasaldy”.

Esepshi tólem qujatyndaǵy túzetýler bank qosymshasy arqyly tólem jiberilgennen keiin engizilgenine narazy. Bul alaiaqtardyń bank júiesin buzǵanyn bildiredi.

Sondai-aq “Altyn Bank”-ke de kelesi suraqtar qoiyldy:

– “Eger “KaspiiTsement” JShS sizdiń klientińiz bolmasa, bank nege qate aýdarymdy keri qaitarmai, jeke tulǵa shotyna jiberdi? Qarajat zańdy tulǵaǵa arnalsa da, bank jeke tulǵa shotyna túsken tólemdi nege elemedi?”

Batys Qazaqstan oblysynyń kásipkerler palatasy osy bankterdiń aimaqtyq filialdaryn beinekonferentsiia arqyly qatysýǵa shaqyrdy, biraq “Bereke Bank” jáne “Altyn Bank” shaqyrýdy elemedi. Palata osy bankterdiń basshylyǵynan tólemder men aýdarymdardyń Qazaqstan aýmaǵynda qolma-qol aqshasyz tólemder erejelerin saqtaý máselesi boiynsha túsinikteme alýdy kózdep otyr.

Oblystyq ekonomikalyq tergeý departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Ersain Jýmabaev “Bereke Bank” pen “Altyn Bank” klientteriniń derekter qaýipsizdigi deńgeiin tekserý úshin Qazaqstan Respýblikasy qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine júginýdi ýáde etti.

Kásipkerlerdi alaiaqtardan qorǵaý maqsatynda ekonomikalyq tergeý departamentiniń ókili aimaqtyq kásipkerler palatasyna “Oral JBI” JShS-ne qatysty alaiaqtyq faktileri týraly buqaralyq aqparat quraldary arqyly habarlaýdy usyndy.

Batys Qazaqstan oblysynyń kásipkerler palatasynyń direktory Maksat Qulanbaev osy biznes sýbektisine qatysty kibershabýyl faktilerin jariialai otyryp, kásipkerler men býhgalterlerdi tranzaktsiialar kezinde saq bolýǵa jáne qaýipsizdik sharalaryn saqtaýǵa shaqyrady.