Qalany basqan qara tútin, las aýa Almatyny zaýyt-fabrikasy kóp indýstriialdy ortalyqtarmen para-par etkeni kóp jyldan beri aitylyp keledi. Bul týraly óz zertteýinde "Úide jatpa!" jobasy jazady.
Sóite tura, Almaty qalasynyń 2022-2024 jj arnalǵan biýdjetinde ekologiiaǵa bólingen qarajattyń naqty somasyna bile almadyq. «Aýyl sharýashylyǵy, sý, orman, balyq sharýashylyǵy, erekshe qorǵalatyn tabiǵi aimaqtardyń, qorshaǵan orta men janýarlar álemin qorǵaý, jer qatynastary shyǵyndary 14 539 824 myń teńge somasynda bekitilsin», delingen qujatta.
Aitpaǵymyz, naqty ekologiialyq máselelerdi sheshýge biýdjet qarajatynan qansha aqsha bólinetini anyq kórsetilmepti.
Pavlodarǵa saparynda Almatydaǵy tramvai jelileri joiylyp, relsteri alynyp tastalǵanyn qynjyla eske alǵan Prezident Qasym-Jomart Toqaev ta megapolistiń ekologiialyq máselesin nazardan tys qaldyrǵan emes.
Degenmen, qaladaǵy aýa sapasy qorshaǵan ortanyń jalǵyz problemasy emes. Almatynyń ainalasynan stihiialy qoqys poligondaryn jii kezdestirýge bolady.
Bul - Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaevtyń nazarynan tys qaldy dep te aita almaimyz, osy jyly 9-sáýir kúni jalpy qalalyq senbilik ótip, qala ákimimen qatar 60 myńǵa jýyq turǵyn qatysyp, 11 myń tonnaǵa jýyq qoqys jinalǵany týraly habarlanǵan edi. Sonymen qatar 10-qazan kúni Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýniversitetiniń stýdentteri men oqytýshylary – barlyǵy tórt myń adam, EcoStudentKZ respýblikalyq chellendjine qatysyp, Býtakovka shatqaly men Kók Jailaý ústirtin qoqys pen japyraq qaldyǵynan tazartyp, 80 tekshe metr qoqys shyǵarǵan bolatyn.
Degenmen, mundai bir rettik sharalar qalanyń ekologiialyq máselelerin túbegeili sheshýge qaýqarsyz sekildi.
Aita ketý kerek, Almaty mańyndaǵy taýlar Ile Alataý memlekettik ulttyq parkiniń qaramaǵynda bolǵandyqtan, sonymen qatar týristerdiń jii baratyn oryndary da kóp bolǵandyqtan, ol aimaqtyń qoqystan taza bolýyna únemi kóńil bólinip otyrady.
Ulttyq saiabaq aýmaǵyna kirmeitin (Ulttyq saiabaqtyń uzyndyǵy 120 shaqyrym, eni 30 shaqyrymǵa sozylyp jatyr), qala aýmaǵy sanala tura ákim-qaralardyń nazarynan tys qalyp, qoqys basqan aimaqtar bar.
Sonyń biri «Iýnnat» kóli aýmaǵy. Zhatpa.kz jastar saitynyń eriktileri arnaiy baryp, kóldiń qandai jaǵdaiǵa dýshar bolǵanyn kórip qaitty. Keibir derekterde ejelgi ataýy – Qamyssai dep jazylǵan. Al, «Iýnnat» atalýyna kól mańynda Keńes dáýirinde bolǵan «Iýnnyi natýralist» pioner lageri sebepker bolsa kerek. Kóktóbeden shyǵysqa qarai birneshe sai bar. Alǵashqysy Kólsai atalady, munda osy attas aýyl ornalasqan, odan ári taǵy órleseńiz ainalasyn qamys pen tal kómkergen shaǵyn ǵana kólge kezdesesiz. «Iýnnat» kóli osy.
«Kólsai» aýylynyń turǵyny Andrei esimdi azamattyń aitýynsha 30 jyldai buryn bul kólge shomylý da, balyq aýlaý múmkin bolǵan eken.
Al, qazir kólden góri aýmaǵy úlkendeý shalshyq sýǵa ainalǵandai. Óitkeni sýdyń túbi de, ainalasy da taza emes. Balyq aýlaýǵa da, shomylýǵa da tiym salynǵan. Kóldiń jarty aýmaǵyna deiin biik dýal qorshaý turǵanyna qarap, jeke menshikke ótip ketken be degen kúmán týady.
Ádette munda velosportty serik etkender keledi. Óitkeni osy kólden bókterlei kóterilip, velosipedpen Býtakovka shatqalyna deiin jetýge bolatyn baǵyt bar.
Áleýmettik jelilerdegi jazbalardy sholsaq, 2020 jylǵy karantin tusynda, sol ýaqytqa deiin kópshilik úshin beimálim bolyp kelgen bul kólge kelýshiler qarasy artqan sekildi. Kóldi jáne ony ainala qorshaǵan jasyl jelek pen tumsa tynyshtyqty tamashalaýshylar sany qazir de azaimaǵan sekildi. Alaida, munda demalýǵa emes qoqys tastaýǵa keletindei, barlyǵy.
Kóldiń ainalasynda kelýshiler úshin eshbir jaǵdai jasalmaǵan, otyratyn oryndar da, qoqys jáshikteri de joq. Degenmen, bul ekoziiankesterdi aqtaityn argýment emes ekeni de aian.
«Iýnnat» kóli Dostyq dańǵylynan joǵary, Ońdasynov kóshesi arqyly jáne Ál-Farabi dańǵylyna shyǵatyn ainalma jol arqyly «Kólsai» aýylyn basyp ótip te, barýǵa bolady. Alaida, qai taraptan bolsa de kelýshiler nazaryn aýdaratyn taǵy bir oryn bar. Ol, áigili «Kóktóbe» munarasyn tý syrtynan tamashalaý múmkindigin syilaityn alańqai.
Ádemi kórinisti munaranyń ar jaǵynda munartyp turǵan qara tútin ǵana buzyp turǵan joq. «Kóktóbege» kóz salatyn alańqaidyń ózi týristerdi qyzyqtyrar oryn emes, stihiialy qoqys poligonyna ainalǵan. Qol sozym jerde Almaty qalasy, Medeý aýdanyna qarasty «Kólsai» aýyly tur.
Bir sózben aitqanda, «Iýnnat» kóli men Kólsai aýyly qoqysqa bylyǵyp jatqandai áser qaldyrady.
«Kólsai» aýylynan qalaǵa shyǵar tusynan taǵy bir qoqys poligonyn baiqaýǵa bolady. Biz kelgende munda balalyǵy «Iýnnat» kóline shomylýmen ótken Andrei esimdi jergilikti turǵyn temir qaldyqtaryn terip júr eken. Sýretke túsirýimizge qarsy boldy.
Onyń aitýynsha munaranyń dál astynda qurylys qaldyqtary poligonynyń paida bolǵanyna birneshe jyl bolǵan. Qazir burynǵysynan azaiypty. Sonyń ózinde birneshe tóbeshikti kórýge bolady. Al, Andrei bir qap temir-tersek jinap alypty. Shashylǵan qoqys tómendegi aiadai bulaqty lastap jatyr.
Osylaisha, Almatynyń kórki bolǵan «Kóktóbe» tý syrtyndaǵy qoqysty kópshilik kózinen jasyrý úshin turǵandai.
Al, bir kezderi ainalasyn qamys pen qoqys basqan «Iýnnat» kóli qaraýsyz qalǵan jetimniń kúiin keshýde.
Almatynyń túbindegi kóldi saqtai almasaq, basqa óńirler týraly sóz qozǵaýdyń ózi artyq.
