Қазақша Qazaqsha قازاقشا Русский
DALA INSIDE-qa ótý
Dala 360 Politica Vox Populi Dala Finance Shartarap Bile júrińiz! Referendým
Bilim Suhbat Zań men Tártip Aimaq Jumysshy jyly Aityldy – oryndaldy Bas taqyryp Saraptama Dál qazir Taza Qazaqstan AES: Referendým
DalaNews visual

Dini basqarma sýrrogat anaǵa qatysty pátýa shyǵardy

Dalanews
Dini basqarma sýrrogat anaǵa qatysty pátýa shyǵardy
Qazaqstan musylmandary dini basqarmasyna kelip túsken kóptegen suraqtar men ótinishterge bailanysty Ǵulamalar Keńesi qursaq ana bolýdyń shariǵi úkimin berdi.

Keńestiń XV májilisinde qabyldanǵan pátýa mátini mynadai:

«Qursaq ana (sýrrogat ana) qazirgi tańda ózekti máselelerdiń birine ainaldy.  Bul ádis boiynsha erli-zaiyptylardan alynǵan atalyq uryq pen analyq kletkany arnaiy tútikshelerde syrttai uryqtandyryp, qursaq ana (sýrrogat) qyzmetin aqyly nemese aqysyz túrde atqarýǵa rizashylyǵyn bildirgen bóten áieldiń jatyryna salady. Mundai jolmen bala tabýǵa shariǵatta ruqsat joq. Sebebi:

  1. Er kisi men qursaq ananyń arasynda neke joq.


Shariǵatymyzda«nekemen týylǵan bala» degen mártebege ie bolý úshin onyń ata-anasy bolyp tabylatyn er men áieldiń arasynda shariǵi turǵydan nekeniń rúkinderi men sharttary tolyq oryndalýy tiis. Alla Taǵala Quran Kárimde «Nahyl» súresiniń 72-aiatynda:

«Alla Taǵala óz jynystaryńnan jubailar jaratty. Jubailaryńnan senderge balalar, nemereler násip etti. Sondai-aq senderdi tap-taza nárselerden rizyqtandyrdy. Osylai bola tura olar jalǵanǵa senip, Allanyń nyǵmetine shúkirsizdik ete me?»–dep baiandaidy.

  1. Áiel jatyry saýda-sattyqqa, alys-beriske jaramdy múbah zattardyń sanatyna jatpaidy.


Shariǵatta keibir zattar, máselen, taǵam túrleri, sýsyndar, kiim, kólik, baspana, kitap, baý-baqshalar, t.b. saýda-sattyqqa, alys-beriske jaramdy sanalady. Osy zattardy satýǵa, jalǵa berýge, sadaqa etýge, syiǵa tartýǵa bolady. Al keibir dúnieler saýda-sattyqqa, alys-beriske ruqsat etilmeidi. Máselen, áieldiń jynystyq qalaýyn tek nekeli kúieýi ǵana júzege asyra alady. Kúieýi ózine júktelgen isterdi ózge er kisige berýine bolmaidy. Sol sekildi,áiel de kúieýinen ózge er kisige osy isterdi (iaǵni kúieýine ǵana shektelgen isterdi) sadaqa etýine, jalǵa berýine, satýyna aqysy joq. Áieldiń búkil táni, jatyry kúieýinen basqa er kisige haram bolǵandyqtan jatyryn jalǵa berýge, satýǵa ruqsat etilmeidi.

Eger áielge jatyryn satýǵa nemese jalǵa berýge ruqsat etilse, bala óz tegin bilmei,onyń ákesi de: «Mynaý meniń balam», – dep aita almas edi. Teksizdikke alyp baratyn mundai ersi, sóket isti shariǵat esh ýaqytta quptamaidy.

  1. Nekeli erli-zaiyptylardyń bala súiý quqyǵy.


Bala súiý – erli-zaiyptylardyń ortaq nyǵmeti. Áieli kúieýiniń ruqsatynsyz «bala kótermeimin» dep aita almaidy. Sebebi, bala súiý kúieýiniń de quqyǵy. Tek júktilik áieldiń densaýlyǵyna ziian keltiretin bolsa ǵana bala kótermeýge ruqsat etiledi.

Úkim:

  • Erli-zaiyptylardyń atalyq uryǵy men analyq jumyrtqa jasýshasyn arnaiy tútikshelerde syrttai uryqtandyryp, ony qursaq ana qyzmetin atqarýǵa rizashylyǵyn bildirgen bóten áieldiń jatyryna egýge tyiym salynady.

  • Áiel jatyry ózgege jalǵa da, aqysyz da berilmeidi.

Qazaqstan Musylmandary Dini basqarmasy jasýsha Shariǵat jatyr júktilik sýrrogat ana qursaq ana Nekeli erli-zaiyptylar bala súiý Erli-zaiypty Madina Sádýaqasova

Oqi otyryńyz