Ózgelerdi qazaqqa úlgi etemiz
Qazaq memleketi eń áýeli qazaqty qoldaýy kerek!» degen qarapaiym qaǵidany túsinbeidi tóbedegi tóresymaqtar.
Myna irgedegi Túrkimen men Ózbekstanda osyndai másele bar ma? Eshkimniń basyn jaryp, kózin shyǵarǵan joq, biraq, óz tilin, óz dilin, óz dinin, sóitip baryp óz ultyn aldyǵa shyǵardy. Ózgeler ókpelegen joq, qaita solarǵa uqsaýǵa, solarsha nazarǵa alynýǵa talpyndy.
Al biz ózgelerdi qazaqqa úlgi etemiz, qazaqtyń ózgelerge eliktegenin, solardyń tilinde sóilep, qonaqtyń aldynda quraq ushqanyn qalaimyz.
Úidiń iesi ekenin umyttyrmaqpyz… Mine sonyń jemisi: Táýelsizdik alǵaly 23 jyl ótkende qazaq balasy kóshe sypyryp, qyz-jigtter qul bolyp júr. Nege!? Osyndailardy oilasam kóńilim qulazyp, jigerim qum bolady…
Qazaqty jýasytý mehanizmi
Bizde namys bar! 89-jyly Jańaózende taýlyqtardy, 90-jyldary Oralda kazaktardy táýbesine keltirdik, Semeide sheshenderdi ornyna qoidyq… Qazaqtyń tórge shyǵarsa da tóbege shyǵarmaitynyn túsindirdik.
Jeltoqsan kóterilisinen keiin qazaqtardyń rýhy kóterilip, aýyzbirligi kúsheiip edi. Al odan soń… Sodan soń qazaq rýhyn jasytý, jýasytý mehanizmi iske qosyldy.
Tepsinip kelgendi tiksinip qarsy alatyn, qazaq azamattarynyń uiytqysy bolǵan jigitterdiń kóbi abaqtyǵa jabyldy. Atyldy!
2006 jyldary meni ózim bas bolyp «Halyq dabyly» degen uiym qurdym. Ulttyń sózin sóilep, joǵyn joqtaityn, buralańsyz tik júretin bir uiym osy bolsa eken dep armandadym.
Úkimetke «Prezidenttikke sailanatyn adam qazaq tilin bilýge mindetti, emtihan tapsyrady! Demek, ministrler de memlekettik tildi bilýge mindetti!» degen talap qoidyq, «Anasy syrqattyń – urpaǵy syrqat» dep bazarda saýda jasap júrgen, telim-telimi shyqqan qyz-kelinshekter, analar máselesin qozǵadyq…
Biraq biliktiń quryǵy uzyn. Ainalamdaǵy adamdardyń peiili buzyldy, kedergi kóp boldy. Shoshyndym! Arqasúier sanaǵanyń áldekimderdiń áýenine tóńkerilip shyǵa keledi. Sodan keiin qoia qoidym. Qanshama esil eńbek, qarjy ketti. Sadaqa!
Uiat emes pe?
Shynyn aitsam, en bailyqtyń ústinde, ash-jalańash júrgen halyq bar degenniń ózi uiat emes pe? Satylyp jatqan kómirdiń ózimen-aq halyqty eshkimnen kende etpei asyraýǵa bolar edi…
Al, biz milliondap, milliardttap, munai, gaz ben altyndy da satyp jatyrmyz! Qaida ketip jatyr sol qarjy? 23 jylda tolmaityn ol ne degen qurdym-qulqyn!? Óndiris oryndaryn ashyp, óndirýshi memleketter sapyna qosylmadyq.
Jetken jetistigimiz Reseimen odaqtasý bolǵany ma?
Kórshimizdiń jaman mashinasy kimge kerek? Nege qazaqty japonnyń «arǵymaqtaryna» otyrǵyzýdy armandamaimyz? Nege bizdiń maqsat-múdde tym usaqtalyp ketti?
Musylman adam úsh nársege asyǵý kerek degen qaǵida bar. Qaitys bolǵan adamdy jerleýge, boijetken qyzdy uzatýǵa, qaryzdan qutylýǵa asyq. Bizdiń basekeńder bárimizdi qaryz etip qoiǵan. Qazaqtyń bári qaryz. Qazaq elindegi qyrýar aqshany azsynǵandar shetelderden milliardttap qaryz alyp jatyr. Ony óteitin – halyq! Sondyqtan salyqty ústemeleidi, alymdy kóbeitedi!
Al, bailar záýlim úiler salyp, onyń syrtyn alyp qamaldarmen qorshap, oqqaǵar jaldap, ómir súrip jatyr. Munyń bári úreidiń belgisi. Bar bailyq óz eńbegińmen, biliktiligińmen kelip jatsa nesine óz halqyńnan jasyranasyń, qamaldyń tasasyna tyǵylasyń…. Báribir ol bailyqty ózińmen alyp kete almaisyń. Saǵan buiyrary eki metr jer men bóz ǵana!
Endi...
Endi kózben arbaǵan bikeshtei janarlary jyltyrap Reseidiń qoltyǵyna kirip barady.
45 million halqy bar Ýkrinany ońdyrmaǵan Resei at tóbelindei qazaqtyń mańdaiynan sipaidy dep oilai ma?! Alystan syilasaiyq.
Álemdik úrdispen geosaiasi qarym-qatynas ornatýymyz kerek. Taqyrbastaryn aitaqtap, el shetin arandatsa qazaq jigitteri barshylyq. Júz qorqaýdyń bir kókjaldan yǵatynyna shúbám joq. Eshkim shúbálanbasyn! Atoi salsa, qan oianady
Aitpaqshy, anaý «qazaqta el joq, jer bolmaǵan» dep júrgendermen kezdespei júrmin. Kezdesip qalsa… Obaldary ózderine!
