Almaty oblysy Uiǵyr aýdanyndaǵy 28 gektar órik baǵyna ara uialary qoiylǵannan keiin ónim kólemi eki ese artqan. Omartashylar muny entomofildi tozańdandyrýdyń nátijesi dep túsindirdi. Aitýlarynsha, bir jumysshy ara kúnine 10 myńǵa deiin gúlge qonyp, júzdegen aǵashtyń sapaly ónim berýine kómektesedi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Bir aranyń kúshi qandai?
Qazaqstan omartashylary qaýymdastyǵynyń múshesi, omartashy Ábdikerim Tańatar entomofildi tozańdandyrýdyń aýyl sharýashylyǵyndaǵy mańyzy áli tolyq baǵalanbai kele jatqanyn aitady.
Mamannyń sózinshe, “entomofildi tozańdandyrý” degenimiz – ósimdikterdiń jándikter arqyly tozańdanýy. Al atalǵan jaǵdaida negizgi ról bal aralaryna tiesili.
“Bir jumysshy ara kúnine 5 myńnan 10 myńǵa deiin órik gúlderine qona alady. Sol arqyly gúlderdiń tozańdanýyn qamtamasyz etip, jemistiń durys bailanýyna yqpal etedi”, – deidi ol.
Omartashy biyl 28 gektarlyq órik baǵynda tájiribe júrgizgenin aitady.
“Órik gúldei bastaǵan kezde ár eki gektarǵa bir ara uiasynan ornalastyrdyq. Uialar baq ishinde 21 kún turdy. Nátijesinde ónim kólemi eki ese artty. Keiin baq iesi arnaiy habarlasyp, alǵysyn aitty”, – deidi Ábdikerim Tańatar.
Mamannyń sózinshe, óriktiń iri nemese usaq bolýy, táttiligi men ónim kólemi kóbine tozańdandyrý sapasyna bailanysty. Gúlder tolyq tozańdanǵan jaǵdaida aǵashtaǵy jemis jaqsy bailanyp, ónimniń sapasy men kólemi artady.
Himiia kóbeigen saiyn ara sany azaiady
Omartashy taǵy bir mańyzdy máselege toqtaldy. Keiingi jyldary keibir sharýashylyqtarda himiialyq preparattardyń shamadan tys qoldanylýy tabiǵi tozańdandyrýshylardyń azaiýyna alyp kelgen.
“Kóktemde keibir baqtardyń ishinde birde-bir jándik kórmeisiz. Al ara uialaryn qoiǵannan keiin jaǵdai ózgeredi. Bir ara úsh shaqyrym radiýstaǵy barlyq gúldi aralap shyǵa alady”, – deidi ol.
Bal ǵana emes, ónim de beredi
Uiǵyr aýdanyna jyl saiyn taban tireitin omartashylardyń biri Vitalii Kalmokov ara sharýashylyǵy búginde jańa baǵytqa bet burǵanyn aitady.
“Biz buryn tek bal óndirýmen ainalyssaq, qazir tozańdandyrý qyzmetine de suranys artyp keledi. Búginde 400-den astam ara uiasyn ustaimyz. Olar órik baqtary men basqa daqyldardyń ónimdiligin arttyrýǵa kómektesedi”, – deidi ol.
Aitýynsha, Uiǵyr aýdany omartashylar úshin óte qolaily óńir. Munda espartset ósimdigi mol ósedi. Sonymen qatar sirek kezdesetin jantaq balyn jinaýǵa da múmkindik bar.
“Jantaq baly úsh-tórt jylda bir ret qana mol ónim beredi. Biraq sapasy óte joǵary ári baǵaly ónim sanalady”, – deidi omartashy.
Varroa kenesi – omartashylardyń basty jaýy
Vitalii Kalmokov keiingi jyldary shetelden aralardyń kóptep ákelinýi jańa qaýipter týǵyzǵanyn aitady.
“Qazir varroa kenesi úlken problema bolyp tur. Biyl kóptegen ara osy aýrýdan qyryldy. Sondyqtan dári-dármektiń bal sapasyna áser etpeýin eskere otyryp, jańa emdeý tásilderin qoldanyp jatyrmyz”, – deidi ol.
Sonymen qatar omartashylar ónim ótkizýdiń qiyndyǵy men tehnikalyq jabdyqtardyń jetispeýin de atap ótti.
Mamandardyń pikirinshe, omartashy men baǵbannyń múddesi bir. Biri mol ónim alýǵa umtylsa, ekinshisi sapaly bal jinaýǵa múddeli.
Sondyqtan álemde burynnan qoldanylyp kele jatqan entomofildi tozańdandyrý tásili Qazaqstannyń baq sharýashylyǵynda da keńinen engizilýi múmkin.
