Almatyda Stýdentter saraiynyń ǵimaraty opyryldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Bul týraly jýrnalist Jaras Niiazbek áleýmettik jelidegi paraqshasynda habarlady.
Túimebaev basqaratyn Qazuý ujymy tarihi ǵimaratty qiratyp tyndy. Remont dedi, anaý dedi, mynaý dedi, sonymen Stýdentter saraiy joq endi. 23-inen 24-ine qaraǵan túni saraidyń tóbesi ortasyna tústi. Adamdar aman shyǵar. 2006 jyly stýdent kezimde osynda jumys istep alǵashqy eńbekaqymdy alyp edim. Biz úshin aiaýly, ystyq meken edi. Sahnasynda talai kontsert júrgizip, qoiylym qoidyq. Jastyq shaqtyń eń bir este qalar kúnderi sonda ótti. Myna kórinisti kórý óte aýyr boldy. 1989 jyly boi kótergen ǵimarat áli eskire qoiǵan joq edi. Qai danyshpannyń basyna jóndeý týraly oi kelgenin qaidam, biraq eń bir sátsiz sheshim (sypaiy aitqanda). Jóndeýge bastamashy bolǵan, usynys jasaǵan - ýniversitet. Tapsyrys berýshi - Ǵylym ministrligi. Maquldap, ruqsat bergen - Almaty ákimdigi. 2021 jyldyń naýryz aiynda tarihi-mádeni nysan retinde memlekettik tizimge engen edi, dep jazdy jýrnalist.
Bul jaǵdaiǵa qatysty Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń baspasóz qyzmeti resmi málimdeme jasady. Oqý orny Ó.A.Joldasbekov atyndaǵy Stýdentter saraiyn rekonstrýktsiialaýǵa qatysty kelesini habarlady:
Ó.A. Joldasbekov atyndaǵy Stýdentter saraiynyń qurylysy 1985 jyly bastalyp, 1998 jyly aiaqtaldy. Bul nysan uzaqqa sozylǵan qurylys qataryna jatady, al qurylys jumystarynyń sońǵy kezeńi sharýashylyq tásilmen atqaryldy.
Shamamen 30 jylǵa jýyq ýaqyt boiy qoldanysta bolǵan ǵimaratqa kúrdeli jóndeý de, rekonstrýktsiia da júrgizilmegen. Bul óz kezeginde qurylys konstrýktsiialary men injenerlik júielerdiń tabiǵi ári aiqyn tozýyna ákep soqtyrdy. Ýniversitet paidalanýshy uiym retinde ǵimarattyń tehnikalyq jai-kúiin barlyq kezeń boiy baqylaýda ustap, onyń konstrýktivtik elementteriniń nasharlai bastaǵanyn tirkep otyrdy. Osyǵan bailanysty tireýish jáne qorshaý konstrýktsiialaryna keshendi tehnikalyq zertteý júrgizý qajettigi týyndady.
2023 jyly akkredittelgen uiym ǵimarattyń tehnikalyq jai-kúiine saraptamalyq tekserý jasady. Onyń nátijeleri boiynsha tómendegidei aitarlyqtai aqaýlar men zaqymdar anyqtaldy:
1. Temirbeton rigelderiniń bir bóliginiń joqtyǵy jáne konstrýktsiialardyń ashyq qalǵan ýchaskeleriniń bolýy;
2. Jertóle qabatynda temirbeton qabyrǵalardyń bolmaýy;
3. Túiisken jerlerindegi baǵandardyń korroziiaǵa ushyraýy jáne ishinara buzylýy;
4. Qurama temirbeton baǵandardyń túiisken jerlerinde qisaiýy;
5. Birinshi qabattan shyǵatyn tustarda ekinshi qabatta temirbeton baǵandardyń bolmaýy;
6. Rigelderdiń baǵandarmen jalǵanatyn túiinderiniń buzylýy, sonyń saldarynan rigelder bir-birimen tirek elementterinsiz jalǵanǵan;
7. Ǵimarattyń birinshi qabatynyń ońtústik jáne soltústik bólikterinde temirbeton rigelderiniń iilip qalýy;
8. Keńistigi topyraqpen toltyrylǵan jertóle bólmesinde temirbeton qabyrǵalardyń bolmaýy;
9. Qasbettiń (fasadtyń) jylý oqshaýlaý qabatynyń tolyq buzylýy jáne «sýyq kópirleriniń» paida bolýy, bul ǵimarattyń jylý saqtaý qasietiniń joǵalýyna ákep soqtyrdy;
10.Shatyrdyń metall konstrýktsiialarynyń, sonyń ishinde ǵimarattyń qasbet bóligi astyndaǵy elementterdiń korroziiaǵa ushyraýy jáne jergilikti deformatsiialar.
Joǵarydaǵy derekter Stýdentter saraiynyń basynan qurylys normalary men erejeleri talaptaryn óreskel buza otyryp paidalanýǵa berilgenin kórsetip otyr. Eń bastysy, ishki árleý jumystaryn bólshektemeiinshe, mundai kúrdeli aqaýlardy kózben kórip anyqtaý múmkin emes.
Qoldanystaǵy qurylys normalaryna sáikes, ǵimarattarǵa aǵymdaǵy jóndeý ár 3-5 jyl saiyn, al kúrdeli jóndeý 20-25 jylda keminde bir ret júrgizilýi tiis.
Budan bólek, 2024 jyldyń qańtar aiynda Almaty men oǵan irgeles aimaqta ártúrli qarqyndylyqtaǵy birneshe jer silkinisi tirkeldi. Seismikalyq belsendilik uzaq ýaqyt boiy paidalanylǵan jáne zaqymdary anyqtalǵan ǵimarattardyń konstrýktsiialaryna qosymsha áser etýi múmkin. Bul jaǵdai Stýdentter saraiynyń seismikalyq tózimdiligi men qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin keshendi rekonstrýktsiia júrgizý qajettiligin odan ári kúsheite túsedi.
Ýniversitet Stýdentter saraiynyń tarihi-mádeni qundylyǵyn, onyń qoǵamdyq ortalyq jáne mádeni-kópshilik sharalardy ótkizetin alań retindegi mańyzdylyǵyn tereń túsine otyryp, bul nysandy saqtap qalý jáne qalpyna keltirý týraly sheshim qabyldady.
Rekonstrýktsiia barysyndaǵy basty basymdyq retinde ǵimarattyń konstrýktiivtik senimdiligin, sondai-aq stýdentter, qyzmetkerler men kelýshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etilýi belgilendi.
Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti nysannyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin barlyq qajetti sharalardy qabyldaýdy jalǵastyrady jáne tiisti zertteý nátijeleri men aldaǵy sheshimder týraly aqparat berip otyrady.
