الماتىدا ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ عيماراتى وپىرىلدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بۇل تۋرالى جۋرناليست جاراس نييازبەك ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا حابارلادى.
تٷيمەباەۆ باسقاراتىن قازۇۋ ۇجىمى تاريحي عيماراتتى قيراتىپ تىندى. رەمونت دەدٸ, اناۋ دەدٸ, مىناۋ دەدٸ, سونىمەن ستۋدەنتتەر سارايى جوق ەندٸ. 23-ٸنەن 24-ٸنە قاراعان تٷنٸ سارايدىڭ تٶبەسٸ ورتاسىنا تٷستٸ. ادامدار امان شىعار. 2006 جىلى ستۋدەنت كەزٸمدە وسىندا جۇمىس ٸستەپ العاشقى ەڭبەكاقىمدى الىپ ەدٸم. بٸز ٷشٸن اياۋلى, ىستىق مەكەن ەدٸ. ساحناسىندا تالاي كونتسەرت جٷرگٸزٸپ, قويىلىم قويدىق. جاستىق شاقتىڭ ەڭ بٸر ەستە قالار كٷندەرٸ سوندا ٶتتٸ. مىنا كٶرٸنٸستٸ كٶرۋ ٶتە اۋىر بولدى. 1989 جىلى بوي كٶتەرگەن عيمارات ەلٸ ەسكٸرە قويعان جوق ەدٸ. قاي دانىشپاننىڭ باسىنا جٶندەۋ تۋرالى وي كەلگەنٸن قايدام, بٸراق ەڭ بٸر سەتسٸز شەشٸم (سىپايى ايتقاندا). جٶندەۋگە باستاماشى بولعان, ۇسىنىس جاساعان - ۋنيۆەرسيتەت. تاپسىرىس بەرۋشٸ - عىلىم مينيسترلٸگٸ. ماقۇلداپ, رۇقسات بەرگەن - الماتى ەكٸمدٸگٸ. 2021 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا تاريحي-مەدەني نىسان رەتٸندە مەملەكەتتٸك تٸزٸمگە ەنگەن ەدٸ, دەپ جازدى جۋرناليست.
بۇل جاعدايعا قاتىستى ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ رەسمي مەلٸمدەمە جاسادى. وقۋ ورنى ٶ.ا.جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىن رەكونسترۋكتسييالاۋعا قاتىستى كەلەسٸنٸ حابارلادى:
ٶ.ا. جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ قۇرىلىسى 1985 جىلى باستالىپ, 1998 جىلى اياقتالدى. بۇل نىسان ۇزاققا سوزىلعان قۇرىلىس قاتارىنا جاتادى, ال قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ سوڭعى كەزەڭٸ شارۋاشىلىق تەسٸلمەن اتقارىلدى.
شامامەن 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى قولدانىستا بولعان عيماراتقا كٷردەلٸ جٶندەۋ دە, رەكونسترۋكتسييا دا جٷرگٸزٸلمەگەن. بۇل ٶز كەزەگٸندە قۇرىلىس كونسترۋكتسييالارى مەن ينجەنەرلٸك جٷيەلەردٸڭ تابيعي ەرٸ ايقىن توزۋىنا ەكەپ سوقتىردى. ۋنيۆەرسيتەت پايدالانۋشى ۇيىم رەتٸندە عيماراتتىڭ تەحنيكالىق جاي-كٷيٸن بارلىق كەزەڭ بويى باقىلاۋدا ۇستاپ, ونىڭ كونسترۋكتيۆتٸك ەلەمەنتتەرٸنٸڭ ناشارلاي باستاعانىن تٸركەپ وتىردى. وسىعان بايلانىستى تٸرەۋٸش جەنە قورشاۋ كونسترۋكتسييالارىنا كەشەندٸ تەحنيكالىق زەرتتەۋ جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸ تۋىندادى.
2023 جىلى اككرەديتتەلگەن ۇيىم عيماراتتىڭ تەحنيكالىق جاي-كٷيٸنە ساراپتامالىق تەكسەرۋ جاسادى. ونىڭ نەتيجەلەرٸ بويىنشا تٶمەندەگٸدەي ايتارلىقتاي اقاۋلار مەن زاقىمدار انىقتالدى:
1. تەمٸربەتون ريگەلدەرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸنٸڭ جوقتىعى جەنە كونسترۋكتسييالاردىڭ اشىق قالعان ۋچاسكەلەرٸنٸڭ بولۋى;
2. جەرتٶلە قاباتىندا تەمٸربەتون قابىرعالاردىڭ بولماۋى;
3. تٷيٸسكەن جەرلەرٸندەگٸ باعانداردىڭ كورروزيياعا ۇشىراۋى جەنە ٸشٸنارا بۇزىلۋى;
4. قۇراما تەمٸربەتون باعانداردىڭ تٷيٸسكەن جەرلەرٸندە قيسايۋى;
5. بٸرٸنشٸ قاباتتان شىعاتىن تۇستاردا ەكٸنشٸ قاباتتا تەمٸربەتون باعانداردىڭ بولماۋى;
6. ريگەلدەردٸڭ باعاندارمەن جالعاناتىن تٷيٸندەرٸنٸڭ بۇزىلۋى, سونىڭ سالدارىنان ريگەلدەر بٸر-بٸرٸمەن تٸرەك ەلەمەنتتەرٸنسٸز جالعانعان;
7. عيماراتتىڭ بٸرٸنشٸ قاباتىنىڭ وڭتٷستٸك جەنە سولتٷستٸك بٶلٸكتەرٸندە تەمٸربەتون ريگەلدەرٸنٸڭ يٸلٸپ قالۋى;
8. كەڭٸستٸگٸ توپىراقپەن تولتىرىلعان جەرتٶلە بٶلمەسٸندە تەمٸربەتون قابىرعالاردىڭ بولماۋى;
9. قاسبەتتٸڭ (فاسادتىڭ) جىلۋ وقشاۋلاۋ قاباتىنىڭ تولىق بۇزىلۋى جەنە «سۋىق كٶپٸرلەرٸنٸڭ» پايدا بولۋى, بۇل عيماراتتىڭ جىلۋ ساقتاۋ قاسيەتٸنٸڭ جوعالۋىنا ەكەپ سوقتىردى;
10.شاتىردىڭ مەتالل كونسترۋكتسييالارىنىڭ, سونىڭ ٸشٸندە عيماراتتىڭ قاسبەت بٶلٸگٸ استىنداعى ەلەمەنتتەردٸڭ كورروزيياعا ۇشىراۋى جەنە جەرگٸلٸكتٸ دەفورماتسييالار.
جوعارىداعى دەرەكتەر ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ باسىنان قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرٸ تالاپتارىن ٶرەسكەل بۇزا وتىرىپ پايدالانۋعا بەرٸلگەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر. ەڭ باستىسى, ٸشكٸ ەرلەۋ جۇمىستارىن بٶلشەكتەمەيٸنشە, مۇنداي كٷردەلٸ اقاۋلاردى كٶزبەن كٶرٸپ انىقتاۋ مٷمكٸن ەمەس.
قولدانىستاعى قۇرىلىس نورمالارىنا سەيكەس, عيماراتتارعا اعىمداعى جٶندەۋ ەر 3-5 جىل سايىن, ال كٷردەلٸ جٶندەۋ 20-25 جىلدا كەمٸندە بٸر رەت جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس.
بۇدان بٶلەك, 2024 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا الماتى مەن وعان ٸرگەلەس ايماقتا ەرتٷرلٸ قارقىندىلىقتاعى بٸرنەشە جەر سٸلكٸنٸسٸ تٸركەلدٸ. سەيسميكالىق بەلسەندٸلٸك ۇزاق ۋاقىت بويى پايدالانىلعان جەنە زاقىمدارى انىقتالعان عيماراتتاردىڭ كونسترۋكتسييالارىنا قوسىمشا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. بۇل جاعداي ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ سەيسميكالىق تٶزٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن كەشەندٸ رەكونسترۋكتسييا جٷرگٸزۋ قاجەتتٸلٸگٸن ودان ەرٸ كٷشەيتە تٷسەدٸ.
ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ تاريحي-مەدەني قۇندىلىعىن, ونىڭ قوعامدىق ورتالىق جەنە مەدەني-كٶپشٸلٸك شارالاردى ٶتكٸزەتٸن الاڭ رەتٸندەگٸ ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ تٷسٸنە وتىرىپ, بۇل نىساندى ساقتاپ قالۋ جەنە قالپىنا كەلتٸرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
رەكونسترۋكتسييا بارىسىنداعى باستى باسىمدىق رەتٸندە عيماراتتىڭ كونسترۋكتييۆتٸك سەنٸمدٸلٸگٸن, سونداي-اق ستۋدەنتتەر, قىزمەتكەرلەر مەن كەلۋشٸلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ بەلگٸلەندٸ.
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ نىساننىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ شارالاردى قابىلداۋدى جالعاستىرادى جەنە تيٸستٸ زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ مەن الداعى شەشٸمدەر تۋرالى اقپارات بەرٸپ وتىرادى.
