Almaty qalasynyń Biryńǵai derekter bazasynyń (BDB) arqasynda memlekettik organdar, kommertsiialyq uiymdar men akademiialyq institýttar depersonalizatsiialanǵan derektermen almasa alady.
Aida Dármenovanyń aitýynsha, 2020 jylǵy pandemiia kezeńi qalalyq biryńǵai derekter bazasyn qurý qajettigin kórsetti.
– Qazirgi kezde qala boiynsha derekter vertikaldi vedomstvolyq qaǵidat boiynsha jinalady (basqarmalardan jetekshilik etetin ministrlikterge), bul qala boiynsha túrli derekterdi alý, taldaý jáne integratsiialaý kezinde qiyndyqtarǵa alyp keledi. Bul rette mańyzdy qalalyq derekterdiń ieleri tek memlekettik organdar ǵana emes, kommertsiialyq kompaniialar ekenin de eskerý qajet. Sondyqtan biryńǵai derekter bazasyn qurý týraly sheshim qabyldandy, oǵan Almaty qalasy ákimdiginiń barlyq basqarmalarynyń, vedomstvolyq baǵynyshty jáne seriktes uiymdarynyń derekteri jinalýy tiis, – dep túsindirdi jobanyń qurylý maqsatyn Aida Dármenova.
Aita ketý kerek, almatylyq ádis Qazaqstan naryǵynda biregeii – ádette, derekter bazasy tek memlekettik jáne kommertsiialyq derekter qory úshin ǵana jasalatyn.
Almaty qalasy ÓKQ brifinginde Tsifrlandyrý basqarmasynyń ókili biryńǵai derekter bazasyn ázirleý kezinde 30 jyl boiy ulttyq jáne jergilikti deńgeidegi memlekettik organdar jumys isteitin Singapýrdyń tájiribesin paidalanǵanyn aitty.
Bul rette BDB-nyń otandyq derekter bazasy Almaty turǵyndary men biznestiń qajettilikterine negizdele otyryp qurylady.
– Derekterdi tiisti túrde basqarý adamnyń derekter sońynan «júgirýin» emes, derekterdiń adamnyń sońynan «júgirýine» múmkindik beredi. Muny is júzinde júzege asyrý úshin ótken jyldyń tórtinshi toqsanynan bastap bizdiń Tsifrlandyrý basqarmasy CrimsonLogic jáne «Alseko» kompaniialarymen birlesip, Almaty boiynsha jeke tulǵalardyń derekterin jáne «Alseko» kommýnaldyq tólemderdiń biryńǵai bazasyn integratsiialaý boiynsha pilottyq jobany iske asyra bastadyq, – dedi Aida Dármenova.
Buryn «Alseko» jaǵdaiyna taldaý júrgizildi, onda qalanyń ákimshilik aýdandarynda turatyndardyń sany boiynsha 2020 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda kommýnaldyq tólemderdi tóleý somasy zertteldi.
– Biz Jetisý jáne Naýryzbai aýdandaryn mysal retinde qarastyrdyq. Bul rette Jetisý aýdanynda tirkelgen turǵyndar sany 30%-ǵa kóp, biraq tólem somasy Naýryzbai aýdanyna qaraǵanda 15 ese joǵary. Osylaisha, Naýryzbai aýdanynda kommýnaldyq qyzmetterdi jetkizýshiler bazalarynda tirkelgen adamnan góri áldeqaida kóp adam paidalanady dep boljaýǵa bolady, – dep jalǵastyrdy Aida Dármenova.
2021 jylǵy naýryzda biriktirilgen derekter kommýnaldyq tólemder túbirtekterinde paida boldy, onda naqty mekenjaida tirkelgen azamattardyń sany kórsetilgen. Integratsiia nátijesinde kommýnaldyq qyzmetterdi jetkizýshilerdiń bazalary edáýir artty: jetkizýshige bailanysty 23% jáne odan da kóp.
– Mysaly, «Almaty Sý» mekemes tutynýshylar bazasy 258 myńǵa jýyq adamǵa artty. Jeke esepke alý aspaptary joq jeke shottarda 87 myńnan astam tutynýshy anyqtaldy, bul kompaniianyń tek naýryz aiynda esepteýleriniń 58,7 mln teńgege jáne tiisinshe sáýir aiynda 55,5 mln teńgege ulǵaiýyna ákeldi, – deidi Tsifrlandyrý basqarmasynyń ókili.
Osy derekterdiń arqasynda kommýnaldyq qyzmetterdi jetkizýshi kompaniialardyń kiristerin ulǵaitý esebinen kommýnaldyq qyzmetterdiń infraqurylymdaryn jańǵyrtý jáne keńeitý boiynsha jumystar júrgiziledi dep josparlanýda.
Aida Dármenova Biryńǵai derekter bazasynyń paidaly eknin dáleldeitin taǵy bir mysal keltirdi.
– Mekenjai anyqtamalary áldeqashan joiylǵanyn bári biledi, biraq keibir kommýnaldyq qyzmetterdi jetkizýshilerdiń ishki qujattarynda mekenjai anyqtamasy talap retinde jazylǵan. Qazir kommýnaldyq qyzmetterdi jetkizýshiler ózara árekettesýdiń jańa reglamentin daiyndaýda, ol qalanyń barlyq jetkizýshileri úshin birdei bolady jáne derektermen jumys isteýdiń zamanaýi tásilderin kórsetedi, – dedi A. Dármenova.
Qalada tirkelgen azamattar týraly derekter kózi el boiynsha etalondyq bolyp tabylatyn jeke tulǵalardyń memlekettik derekter bazasy bolady dep josparlanýda. Almaty qalasynyń biryńǵai derekter qoimasynyń arqasynda ónim berýshiler kúndelikti negizde JT MDQ-nan naqty mekenjaida tirkelgen azamattardyń sany týraly ózekti aqparatty ala alady.
