Premer-ministr Oljas Bektenov Almatyǵa jumys sapary barysynda Almaty taý klasteri aýmaǵyn tikushaqpen aralap kórdi. Sonymen qatar jaýapty memlekettik organdar men uiymdar basshylyǵy jáne otandyq, halyqaralyq sarapshylar qoǵamdastyǵy ókilderiniń qatysýymen salany odan ári damytý máseleleri boiynsha keńes ótkizdi, – dep habarlaidy Dalanews.kz.
Keńeste Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev, «Báiterek» UBH» AQ basqarma tóraǵasy Rýstam Qaraǵoishin, taý shańǵysy indýstriiasynyń álemdik jetekshi kompaniialarynyń ókilderi: Horwath HTL (AQSh) seriktesi Sinisha Topalovich, Stem International (Frantsiia) bas direktory Vinsent Tassar, PGI management (Andorra) prezidenti Joan Viladomat taý týrizmin damytý josparlaryn tanystyrdy.
Almaty taý klasterin keshendi damytý maqsatynda keshendi jospar ázirlendi, oǵan sáikes Túrgennen Qaskeleńge deiingi keleshegi zor 3 basym aimaq – shyǵys, ortalyq jáne batys aimaqtary aiqyndaldy. Onda álemdik deńgeidegi infraqurylym jáne halyqqa qoljetimdi 300-den 700 shaqyrymǵa deiingi taý shańǵysy trassalaryn salý kózdelgen. Bir ǵana ortalyq aimaqta kótergishter sanyn 16-dan 58-ge deiin kóbeitý josparlanyp otyr. Mundai sharalar nátijesinde ótkizý qabiletin 5,6 esege – táýligine 6 myń adamnan 34 myń adamǵa deiin arttyryp, 10 myńnan astam jańa jumys oryndaryn ashý kútilýde. Almaty taý klasteri 2029 jylǵa qarai Ortalyq Aziiadaǵy jyl boiy jumys isteitin eń iri týristik jobaǵa ainalady dep josparlanýda.
Premer-ministr Shymbulaq, Oi-Qaraǵai, Pioner, Qimasar jáne Býtakovka siiaqty ortalyq aimaqty damytý josparlarymen tanysty. Frantsýzdyq Stem International kompaniiasynyń bas direktory Vinsent Tassar qysqy týrizmmen qatar jazǵy infraqurylymdy damytýǵa – velo jáne jaiaý júrginshiler joldaryn qalyptastyrýǵa, belsendi demalys oryndaryn, glamping, etno-qonaqúiler nysandaryn salýǵa jáne ekologiialyq taza kólikti iske qosýǵa basa nazar aýdarylǵanyn atap ótti. Ornyqty damý standarttaryn, onyń ishinde jańartylatyn energiia kózderin paidalanýdy jáne qorshaǵan ortanyń tsifrlyq monitoringin engizý josparlanyp otyr.
PGI Management kompaniiasynyń prezidenti Joan Viladomat jalpy uzyndyǵy 65 shaqyrymnan asatyn trassalary bar Qumbel shyńy men «Kók-Jailaý» shatqalyn qamtityn taý shańǵysy kýrorty Almaty SuperSki tujyrymdamasyn tanystyrdy.
Almaty SuperSki jobasynyń jetekshisi Tomas Tor Iensen barlyq trassanyń jartysyna jýyǵy shańǵy tebýdi bastaǵan jańadan úirenýshilerge arnalatynyn, bul jappai shańǵy mádenietin qalyptastyrýǵa jaǵdai jasaitynyn atap ótti. Sonymen qatar qurylystyń ekologiialyq tazalyǵy men inkliýzivti infraqurylymdy qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdarylýda.
– Turaqty damý – bizdiń kompaniianyń mańyzdy basymdyqtarynyń biri. Biz tabiǵat pen ekologiiany saqtaýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinemiz. Sondyqtan biz qazý jumystaryn barynsha azaitamyz, kótergishter men trassalar salý kezinde ekojúieni buzbai, tabiǵi landshaftty saqtaimyz. Biz taý shańǵysy kýrorty barshaǵa – balalarǵa, eresekter men múgedektigi bar jandarǵa qoljetimdi bolýy kerek dep esepteimiz. Barlyq kótergishter barlyq sanattaǵy adamdar paidalana alatyndai etip jasalady, – dep atap ótti Tomas Tor Iensen.
Tusaýkeserden keiin Almaty taý klasteriniń damý perspektivalary boiynsha pikir almasý ótti. Sarapshylar qaýymynyń atynan «Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq shańǵy qaýymdastyǵy» ZTB bas hatshysy Asqar Ýáliev, «PANA ASIA» JShS baiqaý keńesiniń tóraǵasy Nurjan Niiazaliev, «ECO Network» negizin qalaýshy, Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń jáne ECOJER qaýymdastyǵynyń múshesi Evgenii Muhamedjanov sóz sóiledi.
Asqar Valeev jumys istep turǵan taý shańǵysy kýrorttarynyń, atap aitqanda, Shymbulaqqa kelýshiler sanynyń shamadan tys artqanyn atap ótti, bul sportshylardyń kásibi daiyndyq múmkindikterin shekteidi. Halyqaralyq jarystardy ótkizý jáne jattyǵýlar úshin zamanaýi infraqurylym qurý qajettigi atap ótildi.
– «Kók-Jailaý» jobasy erekshe nazar aýdarýǵa laiyq. Ol ekologiialyq ornyqty damý qaǵidattaryna, tabiǵi resýrstardy saýatty paidalanýǵa negizdelgen. Búginde búkil álem osy baǵytta jyljyp keledi. Sońǵy talqylaýdan keiin «Kók-Jailaý» jobasy toqtatyldy, biraq soǵan qaramastan biz búkil álemde, ásirese, bizdiń óńirde úlken damýdyń júrip jatqanyn bilemiz. Sheshýshi qadam jasaityn ýaqyt jetti. Shymbulaq pen Oi-Qaraǵai taý kýrorttaryn biriktireiik, olardyń arasynda ornalasqan shaǵyn demalys oryndarynyń barlyǵyn damytaiyq. Biz Almaty taý klasterin, onyń ishinde «Kók-Jailaý» jobasyn damytamyz, – dep atap ótti Asqar Valiev.
Nurlan Niiazaliev týrister aǵynynyń artýy ekojúieni saqtaýǵa, kelýshilerdiń jailylyǵy men qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, sondai-aq tabiǵi aýmaqtarǵa júktemeni birkelki bólýge múmkindik beretin zamanaýi jáne oilastyrylǵan sheshimderdi talap etetinin atap ótti.
Evgenii Muhamedjanov taý klasterindegi jobalardy júzege asyrý kezinde ekologiialyq aspektilerdi eskerý qajettigine toqtaldy. Barlyq protsestiń ashyqtyǵyn, tabiǵatty qorǵaý normalarynyń saqtalýyn jáne jurtshylyqpen ózara is-qimyldy qamtamasyz etý mańyzdy.
Jiyndy qorytyndylai kele, Premer-ministr Almaty taý klasterin damytý boiynsha usynylǵan tásilderdi de oń atap ótti. Memleket qurylys kezinde, sapa men baqylaýdy qamtamasyz etý, onyń ishinde ekologiialyq máseleler boiynsha jaýapkershilikti ózine alady. Infraqurylymnyń inkliýzivtiligine erekshe nazar aýdaryldy.
– Qazaqstanda Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen elimizdi jańǵyrtý, onyń ishinde ekonomikany ártaraptandyrý, shikizatqa táýeldilikten arylý boiynsha aýqymdy jumystar júrgizilýde. Qazirgi ýaqytta joǵary deńgeide óńdelgen ónim óndirý boiynsha kóptegen ónerkásiptik iri jobalar, sondai-aq aýqymdy infraqurylymdyq jobalar iske asyrylýda. Osyǵan orai, meniń oiymsha, týrizm salasynyń qarqyndy damýy baiqalady. Qazaqstan laiyqty týristik baǵyttardyń birine ainalýǵa múddeli. Onyń ústine bizde úlken artyqshylyq bar – bul bizdiń taýlarymyz. Álemdik sarapshylar Almatynyń taýlary álemdegi eń úzdik taýlardyń biri ekenin atap ótti. Sondyqtan taiaý jyldary álemdik deńgeidegi biik taýly demalys ornyn salý sharalaryn qolǵa alýdy kózdep otyrmyz. Qazir josparlar tanystyryldy. Keshendi josparda Almaty taý klasterin shyǵystan batysqa qarai Talǵardan bastap Qaskeleńge deiin damytý kózdelgen. Jalpy, bul taýlardyń áleýeti bizge 700 shaqyrymǵa deiin shańǵy trassalaryn salýǵa múmkindik beredi. Memleket infraqurylymdy: kólik infraqurylymyn, joldar, kommýnikatsiialar, taý shańǵysy infraqurylymyn salý boiynsha shyǵyndardy óz moinyna alady. Sonda daiyn infraqurylymǵa biznes pen investitsiia mindetti túrde keledi. Mamandardyń aitýynsha, taý infraqurylymyna salynǵan 1 dollar kýrorttyq infraqurylymǵa 2 dollar jeke investitsiia tartady. Bul – ekonomikamyzdy ártaraptandyrýǵa zor múmkindik. Atalǵan joba Almaty qalasy men Almaty oblysynyń ǵana emes, búkil elimizdiń ekonomikalyq landshaftyn túbegeili ózgertedi. Qazirdiń ózinde qurylysty jobalaý jumystary júrip jatyr. Mamandar isti infraqurylymy barynsha damyǵan Ortalyq aimaqtan bastaǵan jón deidi. Ortalyq aimaq, óz kezeginde, qazir jumys istep turǵan Oi-Qaragai demalys aimaǵynan bastap, Pioner, Býtakovka, Qimasar shatqaly, Shymbulaqpen bailanystyrýǵa múmkindik beredi. Shymbulaq damýdyń ekinshi kezeńin bastaidy. Biz bul jumysty muzdyqtarǵa jaqynyraq kóterilip, batysqa qarai – Qumbel shyńy men Kók Jailaý shatqalyna deiin jetkizemiz. Bul – óte aýqymdy joba bolmaq», — dedi Oljas Bektenov.
Búgingi tańda týrizm Almatynyń jalpy óńirlik óniminiń 3,9%-yn quraidy, 83 myńnan astam adamdy jumyspen qamtamasyz etip otyr. 2024 jyly qala 2,3 mln-nan astam týristi qabyldady, onyń 680 myńnan astamy – sheteldikter. Týrizm sektory ekonomikasynda da turaqty ósim baiqalady: týristik qyzmet kórsetý kólemi 30%-ǵa, salyq túsimderi eki esege artty. Aýqymdy jobalardy júzege asyrý jáne zamanaýi infraqurylymdy qurý qala men elimizdiń óńirdegi jetekshi týristik ortalyq retindegi ustanymyn nyǵaitýǵa múmkindik beredi.
Almaty taý klasteri jyl boiy jumys isteitin týrizmniń alǵashqy iri jobasy bolmaq. Týrizm jáne sport ministrliginiń málimetinshe, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ridder qalasynda taý shańǵysy kýrorttaryn odan ári damytý josparlanýda.
***
Munda Medeý EKO parki kesheni tujyrymdamasy tanystyryldy. Joba Almatynyń halyq eń kóp keletin kórikti jerleriniń birin keshendi abattandyrýǵa baǵyttalǵan. Kelýshiler sanynyń boljamdy ósýin eskere otyryp, otbasylyq jáne belsendi demalys úshin tolyqqandy infraqurylymy bar zamanaýi landshafttyq saiabaq qurý kózdelgen.
Sonymen qatar Oljas Bektenovke zamanaýi týrizm infraqurylymyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jobalar usynyldy. «Gorelnik» kelýshiler ortalyǵy iske qosyldy jáne Jumbaq Jol jaiaý júrginshiler joly ashyldy. Ótkizý qabileti bar aspaly kópir salý jumystary júrgizilýde. Kópirdiń júk kóterý qabileti 20 tonna, júrginshiler sany – táýligine 10 myń adam. Nysandy osy jyldyń shilde aiynda aiaqtaý josparlanýda. Sondai-aq investitsiialyq jobany iske asyrý sheńberinde jaiaý júrginshilerge arnalǵan aspaly kópiri bar oqýshylardyń sport klýby, avtobýstarmen tasymaldaý kesheni, ESO Resort jáne qonaq úiler salynady.
