Álemde eki tildi birinshi synyptan oqytatyn eki-aq el bar

Álemde eki tildi birinshi synyptan oqytatyn eki-aq el bar
Men komparativist-ǵalym retinde álemniń ozyq 20 elinde bastaýysh synyptarda, iaǵni, 1-6 synyptarda qansha til oqytylatynyn zerttedim. Sonda baiqaǵanym, osy elderdiń ishinde eki til 1-synyptan bastap – 2 elde, 2-synyptan bastap – 5 elde, 4 jáne 6-synyptardan bastap – 13 elde oqytylady eken. Birde-bir elde úsh til birdei oqytylmaidy.

Elimizde biraz jyldardan beri birqatar mektepterde 3 til oqytylyp keledi. Sonyń nátijesin bilý úshin biz Almaty qalasy men Almaty oblysynyń 8 qazaq mektebinde áleýmettik zertteý júrgizdik.

Zertteýge bastaýysh synyptarda sabaq beretin 103 muǵalim tartyldy. Osy ustazdardyń 83,97 paiyzy oqýshylarǵa 3 til oqytqanda olardyń úsh tildi de meńgerý deńgeii tómendeitinin ashyq jazdy. Balalar tilderdi shatastyryp, sóilegende ózderi de ańǵarmai úsh tildi qosyp sóileý faktileri kezdesetinin aitty.

Muǵalimder 1-synypqa kelgen kóptegen qazaq balalary qazaq tilin nashar biletinin, bári derlik orys tilinde jaqsy sóileitinin aita kele, 1-synypta tek qazaq tilin ǵana oqytý kerek dep jazypty. Orys tilin 2 nemese 3-synyptan bastap oqytyp, al aǵylshyn tilin 6-synyptan bastap qazaq tili negizinde intensivti túrde, iaǵni, aptasyna 3-4 saǵat kóleminde úiretý kerek degen. Aǵylshyn tili osylai oqytylatyn bolsa, 2-3 jylda balalar ony jaqsy úirenip shyǵaryna senim bildiripti. Bul pikirdi lingvist-ǵalymdar da qoldap otyr. Men de osy pikirdi ustanamyn".

Asqarbek Qusaiynov, pedagogika gylymdarynyń doktory, professor

(«AQIQAT» jýrnaly, №1, 2017)