Кассациялық сот экстрадициялық қамауда отырған шешен оппозициялық белсендісі Мансур Мовлаевқа Қазақстанда босқын мәртебесін беруден бас тарту туралы сот шешімін өзгеріссіз қалдырды, деп хабарлайды dalanews.kz.
Мовлаевтың адвокаты Вадим Дроздовтың айтуынша, сот төменгі инстанциялардың қорытындыларынан қателік таппаған және белсендінің мәлімдеген тәуекелі жеткілікті деңгейде дәлелденбеген деген тұжырымға келген.
«Шешім өзгеріссіз қалдырылды. Сот бұған дейінгі инстанциялардың қорытындыларынан қателік таппады және мәлімделген тәуекелдің жеткілікті деңгейде дәлелденбегенін есепке алды. БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетінің 2026 жылғы 23 ақпандағы уақытша шаралары өз күшінде қалып отыр. Сондықтан рәсімнің түпкілікті аяқталуы Қазақстанға Комитеттің қолданыстағы уақытша шараларын бұзбай экстрадицияны жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді. Мансурды Комитеттің қолданыстағы уақытша шараларына қарамастан экстрадициялау Қазақстанның Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт пен оған Факультативтік хаттама бойынша халықаралық міндеттемелерін, сондай-ақ азаптауға тыйым салу және кері қайтармау қағидаттары жөніндегі міндеттемелерін бұзу болып саналады. Сонымен бірге экстрадицияның іс жүзіндегі қаупі сақталып отыр», – деді адвокат Dala News тілшісіне.
Кассациялық шағым Мовлаевқа Қазақстанда босқын мәртебесін беруден бас тарту туралы шешімге қатысты болған.
Адвокат Вадим Дроздовтың айтуынша, Қазақстанның Бас прокуратурасы 2026 жылғы 26 мамырдағы ресми жауабында БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетінің уақытша шараларын экстрадицияны тоқтатуға негіз ретінде көрсетпеген. Бас прокуратура тек «халықаралық ұйымдардың ұсынымдарын сақтау мәселесін қарастыруға әлі ерте» екенін атап өткен.
Адвокаттың мәліметінше, 2025 жылғы 2 маусымда Ресей Федерациясының Бас прокуратурасы Қазақстанға Мовлаевты экстрадициялау туралы ресми сауал жолдаған.
Қазақстан сотының материалдарына сәйкес, Ресей тарапы Мансур Мовлаевқа қатысты 2022 жылғы 29 шілде және 14 желтоқсанда Ресей Қылмыстық кодексінің 163-бабы бойынша, яғни бопсалау фактісімен қылмыстық істер қозғалғанын алға тартқан. 2023 жылғы 3 ақпанда екі іс бір өндіріске біріктірілген. Мовлаев айыпталушы ретінде тартылып, халықаралық іздеуге жарияланған. Ал Шали қалалық соты оны қамауға алу түріндегі бұлтартпас шараны сырттай таңдаған.
Адвокаттың пікірінше, Мовлаевты Ресейге іс жүзінде беру қаупі Қазақстанның бұған дейін басқа істер бойынша халықаралық деңгейде қабылданған уақытша шараларға қарамастан адамдарды экстрадициялаған жағдайларымен де байланысты.
БҰҰ-ның Ресей Федерациясындағы адам құқықтарының ахуалы жөніндегі арнайы баяндамашысы Мариана Кацарова этникалық шешен, Ресей азаматы Мансур Мовлаев Ресейге қайтарылған жағдайда азаптау, қатыгез қарым-қатынас және соттан тыс жазалау қаупіне нақты әрі сөзсіз тап болуы мүмкін екенін атап өткен.
Қазір Мовлаев Алматыда экстрадициялық қамауда отыр. Кассациялық соттың шешімі төменгі соттардың босқын мәртебесін беруден бас тарту туралы шешімдерін күшінде қалдырды. Бұл туралы Мовлаевтың адвокаты Елена Жигаленок та хабарлаған.
Бұған дейін КазТАГ Ресей белсенділері Мансур Мовлаев пен Юлия Емельянованың Қазақстанда баспана беруден бас тарту туралы шешімдерге қатысты апелляциялық шағымдары қанағаттандырылмағанын хабарлаған.
Кейін адвокаттар Қазақстанның Жоғарғы сотына кассациялық шағым түсірген.
Мансур Мовлаев – шешен оппозициялық белсендісі әрі Шешенстан басшысы Рамзан Қадыровтың сыншысы. Ол 2019–2020 жылдары шешен оппозициялық «Адат» қозғалысына республикадағы адамдарды ұрлау, азаптау және күштеп жоғалту фактілері туралы ақпарат бергенімен белгілі.
2020 жылы Ресейде Мовлаев есірткі сақтады деген айыппен үш жылға бас бостандығынан айырылған. Оның өзі және құқық қорғаушылар бұл айыпты саяси қызметіне байланысты қолдан ұйымдастырылған деп санайды.
2022 жылы шартты түрде мерзімінен бұрын босатылғаннан кейін оны Шешенстандағы күш құрылымдарының қызметкерлері ұрлап әкетіп, бейресми түрмеде ұстап, азаптаған. Алайда Мовлаев қашып шыға алған.
Кейін ол Қырғызстанға заңсыз өтіп, одан әрі Қазақстанға келген. 2025 жылғы мамырда Алматыда ұсталып, Ресейге экстрадициялануын күткен. Ресей тарапы оны экстремизмді қаржыландырды деген іс бойынша іздеген.
2026 жылғы ақпанда Қазақстанның Жоғарғы соты Мовлаевты Ресейге экстрадициялау рәсімін оның баспана сұрауына қатысты іс түпкілікті қаралғанға дейін тоқтатқан. Ал БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитеті 23 ақпанда Қазақстанды Мовлаевты Ресейге бермеуге шақырған уақытша шаралар қабылдаған.
27 ақпанда КазТАГ соттың Мовлаевтың талап арызын қанағаттандырудан бас тартқанын хабарлаған.
