Адам неге істі кейінге қалдыра береді? Бұл сұрақ күнделікті өмірде көпшіліктің ойына келетін сұрақтардың бірі. Себебі көп адам өз арманы, жоспары, мақсаты бар екенін біледі, бірақ соны іске асыруға келгенде үнемі “кейін”, “ертең”, “уақыты келгенде” деп тоқтап қалады. Уақыт өтеді, күндер ауысады, айлар жылдарға айналады, ал жоспар сол күйі қағазда немесе ойда қалады. Dalanews.kz бұл әдеттің себептеріне тоқталады.
Бұның бір себебі - адамның миының табиғаты. Ми әрқашан энергияны үнемдеуге тырысады. Ол үшін ең оңай жолды таңдау - қалыпты жағдай. Қиын, ұзақ немесе күш талап ететін істі көрген кезде ми бірден “қарсылық режиміне” өтеді. Сол кезде адамда түрлі ойлар пайда болады: “қазір бастау қиын”, “ертең істесем де болады”, “алдымен дем алайын”. Осылайша адам өз-өзін алдап, маңызды істі кейінге қалдырады.
Тағы бір үлкен себеп - қорқыныш. Көп адамдар істі бастауға қорқады, себебі нәтижені уайымдайды. “Егер істей алмасам ше?”, “Егер бәрі ойдағыдай болмаса ше?”, “Басқалар мені сынаса ше?” деген ойлар адамның ішкі сенімін әлсіретеді. Сырттай қарағанда бұл жай ғана жалқаулық сияқты көрінуі мүмкін, бірақ ішкі жағында үлкен күрес жүреді - адам өз-өзімен күресіп жатады.
Қазіргі заманның әсері де өте үлкен - ұялы телефон, әлеуметтік желілер, видео, ойындар. Бұлардың барлығы адамның назарын оңай тартып алады. Бір сәт демалу үшін ашылған телефон кейде ұзақ уақытты “жұтып” қояды. “5 минут қараймын” деген нәрсе бір сағатқа, тіпті одан да көп уақытқа созылып кетеді. Осылайша адам маңызды істерді байқамай кейінге ысырады.
Кейбір адамдардың кейінге қалдыру себебі - “идеал уақытты күту”. Олар үшін бәрі мінсіз болуы керек сияқты: көңіл күй жақсы, уақыт жеткілікті, жағдай ыңғайлы. “Дүйсенбіден бастаймын”, “жаңа айдан кейін бастаймын”, “жаздан кейін бастаймын” деп өздеріне уәде береді. Бірақ шын өмірде ондай идеал сәт сирек келеді. Өмір ешқашан толық дайын болмайды, керісінше адамды әрекет етуге итермелейді.
Істі кейінге қалдырудың ең қауіпті жағы - оның біртіндеп әдетке айналып кетуі. Бүгінгі “ертең бастаймын” ертең де қайталанады, одан кейін де солай жалғаса береді. Бір қарағанда ештеңе болмай жатқан сияқты көрінеді, бірақ уақыт өте келе адам үлкен мүмкіндіктерді жоғалтып алады. Ал ең сорақысы - ол өз армандарынан алыстап кеткенін кеш түсінеді.
Не істеу керек?
Бірақ бұл жағдайдан шығудың жолы бар. Ең бастысы - үлкен істі кішкентай қадамдарға бөлу. Адам “бәрін бірден істеймін” деп ойлаған кезде қорқыныш туындайды, ал “тек 5 минут бастайын” деген ой жеңілірек болады. Сол 5 минут кейде үлкен өзгерістің бастауы болып кетеді. Өйткені ең қиын нәрсе - бастау.
Адам бастаған сәтте қозғалыс пайда болады. Ал қозғалыс пайда болса, жалғастыру оңайырақ болады. Көп жағдайда адам бір істі 5 минутқа ғана бастаймын деп кірісіп, кейін оны жалғастырып кетеді. Себебі әрекет мотивациядан күштірек. Мотивация келіп-кетеді, ал әрекет адамды алға жетелейді.
Тағы бір маңызды нәрсе - өз-өзіне талап қою. Егер адам әрдайым “кейін істеймін” деп үйренсе, оның өмірі де сол деңгейде қалады. Ал егер “қазір бастаймын” деген шешім қабылдаса, өмір біртіндеп өзгере бастайды. Бұл бір күнде болатын өзгеріс емес, бірақ тұрақты түрде қайталанатын әрекеттер үлкен нәтижеге әкеледі.
Істі кейінге қалдыру - адамның жауы емес, ол тек үйреншікті әдет. Ал кез келген әдетті өзгертуге болады. Ең маңыздысы - мінсіз уақытты күтпеу, идеалды жағдай іздемеу. Өйткені өмір ешқашан толық дайын болмайды. Ең дұрыс уақыт - дәл қазір. Ал дәл қазір басталған кішкентай қадам - ертеңгі үлкен жетістікке айналуы мүмкін.
Аяулым Амангелді
