قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مامىر ايىندا تٷركيياعا بارعان ساپارىندا ەكٸ مەملەكەت اراسىندا ەسكەري ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا بايلانىستى كەلٸسٸمگە قول قويىلعان بولاتىن. بۇل باۋىرلاس ەلدەر تاتۋلىعى مەن دوستىعىنىڭ ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸككە ۇلاسقانىنىڭ ايعاعى.
وسى ساپاردىڭ مەن-مازمۇنى مەن جاي-جاپسارىنا ٷڭٸلٸپ كٶرەيٸكشٸ.
ەلٸمٸزدە جانارماي باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتۋٸنە وراي جەر-جەردە بەيبٸت شەرۋلەر مەن تولقۋلار تۋىنداعانى بەلگٸلٸ. مۇنى پرەزيدەنت ديپلوماتييالىق تۇرعىدا شەشۋگە ەرەكەت جاسادى. العاشقى قادام رەتٸندە قازاقستاننىڭ قورعانىس مينيسترٸ رۋسلان جاقسىلىقوۆ پەن تٷركييانىڭ قورعانىس مينيسترٸ حۋلۋسي اكار دا كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ, قورعانىس سالاسىنداعى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جولىن, سونداي-اق ايماقتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸن تالقىلاعان ەدٸ.
ياعني, مۇنىڭ اياسىندا تٷركييا-قازاقستان اراسىندا بٸرلەسكەن ەسكەري جاتتىعۋلار ٶتكٸزۋ جەنە قورعانىس ٶنەركەسٸبٸ سالاسىن كەڭەيتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى سٶز بولدى. بولاشاقتا ەسكەر دايارلاۋ جەنە ەسكەري عىلىم سالاسىنداعى جاڭالىقتاردى الماسۋ دا نازارعا الىندى.
ايتپاقشى, 28 مامىر مەن 9 ماۋسىم ارالىعىندا تٷركييانىڭ يزمير قالاسىندا ٶتكەن «ەفەس-2022» وقۋ-جاتتىعۋىنا ەلەمنٸڭ 40-قا جۋىق ەلٸنەن ەسكەرلەر قاتىسقان ەدٸ. سولاردىڭ قاتارىنان قازاقستاندىق ەسكەري قىزمەتشٸلەر دە كٶرٸنگەنٸ ٷلكەن جەتٸستٸك.
قازاقستان قورعانىس مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى سۇلتان كامالەتدينوۆ تٷركييانىڭ قازاقستانعا ەسكەري كٶمەگٸن كٶرسەتۋ ىقتيمالدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, كەز كەلگەن سوعىس قيمىلى بولعان جاعدايدا تۇراقسىزداندىرۋ نەگٸزٸنەن ەل ٸشٸندە بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتقان.
وسىلايشا, 10 مامىردا تٷركييا مەن قازاقستان قول قويعان ورتاق مەموراندۋمعا سەيكەس, ساياسي, ەكونوميكالىق, ساۋدا جەنە قورعانىس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاندانا تٷستٸ. بۇدان ٶزگە ەكٸ ەل قورعانىس ٶنەركەسٸبٸ, ەسكەري بارلاۋ, ساۋدا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنا قاتىستى 15 كەلٸسٸمگە قول قويدى.
سونىڭ ٸشٸندە Kazakhstan Engineering جەنە Turkish Aerospace (TUSAS) ۇلتتىق كومپانيياسى قازاقستاندا Anka ۇشقىشسىز ۇشاقتارىن بٸرلەسٸپ شىعارۋدى ماقۇلدايتىن كەلٸسٸمگە قول قويدى.
وعان سەيكەس, تٷرٸك تاراپى قازاقستان قارۋلى كٷشتەرٸ پايدالاناتىن انكا ۇشاعىنا تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە جٶندەۋ ٷشٸن تەحنولوگييالاردى تاسىمالداپ, مامانداردى وقىتاتىن بولدى. مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمدەۋٸنشە, قازاقستان Anka ۇشقىشسىز ۇشاعىن شىعارۋدى جولعا قويعان العاشقى شەتەل مەملەكەتٸ بولماق.
ال 27 ماۋسىمدا قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷركييانىڭ Koc Holding كومپانيياسىنىڭ باسقارما مٷشەسٸ الي كوچپەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ, بٸرلەسكەن قورعانىس جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى. كەزدەسۋ بارىسىندا توقاەۆ تٷركييامەن ىنتىماقتاستىق قازاقستان ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, ورتالىق ازييا ەلٸندە جۇمىس ٸستەيتٸن ينۆەستورلارعا قولداۋ كٶرسەتۋگە ۋەدە بەردٸ.
پرەزيدەنتتٸڭ وسى ساپارى بٸرتالاي مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸن تابۋعا تٷرتكٸ بولدى. ٸلە-شالا 5 تامىزدا قازاقستان پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ قازاقستان مەن تٷركييانىڭ ەسكەري بارلاۋ سالاسىنداعى ەرٸپتەستٸگٸ تۋرالى حاتتامانى بەكٸتۋ جٶنٸندەگٸ قاۋلىعا قول قويىلدى. بۇل كەلٸسسٶز 5 جىلعا دەيٸن كٷشٸندە بولماق.
قاۋلىدا ەسكەري بارلاۋ تۇرعىسىنداعى ەرٸپتەستٸك قازاقستاننىڭ قورعانىس مينيسترلٸگٸ مەن تٷركييانىڭ باس شتابى دەڭگەيٸندە ٶتەتٸنٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ ايتىلعان.
ال بۇل ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى ەرٸپتەستٸك ناقتى قاي سالادا جٷزەگە اسادى?
- بٸرٸنشٸ, ٶزەكتٸ مەسەلەلەر بويىنشا ەسكەري بارلاۋ اقپاراتى جەنە ساراپتامالىق باعالاۋلارمەن ٶزارا الماسۋ;
- ەكٸنشٸ, ەكٸ مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶندٸرەتٸن ايماقتاعى (مەملەكەتتەگٸ) ەسكەري-ساياسي جاعدايدىڭ دامۋىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋ;
- ٷشٸنشٸ, ەكٸ مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶندٸرەتٸن حالىقارالىق تەرروريستٸك جەنە ٶزگە دە ۇيىمدارعا قاتىستى ٶزارا اقپارات الماسۋ.
سونداي-اق, بۇل قۇجاتتا ەگەر تاراپتاردىڭ بٸرٸنٸڭ ۇلتتىق ەگەمەندٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶنگەن نەمەسە ۇلتتىق-حالىقارالىق مٷددەگە قايشى كەلەتٸن جاعداي بولسا, ەسكەري بارلاۋ اقپاراتىن بەرۋدەن باس تارتۋ مٷمكٸن ەكەنٸ اتاپ كٶرسەتٸلگەن. مۇنىمەن قوسا, ەكٸ ەل اراسىنداعى بۇل كەلٸسٸم 5 جىلدان كەيٸن دە ۇزارتىلۋى ىقتيمال.
ايتا كەتۋ كەرەك, بٷگٸندە ەسكەري بارلاۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸم مەن ىنتىماقتاستىق تٷركييامەن عانا ەمەس, شەكارالاس ەمەس بارلىق مەملەكەتتەرمەن دە جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
