«تەكەلٸ» سٷت زاۋىتىنىڭ تاريحى سوناۋ 1953 جىلدان باستالادى. العاشىندا سٷت جينايتىن ساۋدا نٷكتەسٸ رەتٸندە قۇرىلدى. 1987 جىلى وعان جەكە كەسٸپ مەرتەبەسٸ بەرٸلدٸ. ال قازٸرگٸ «تەكەلٸ سٷت زاۋىتى» دەگەن اتاۋى كٶپكە كەڭٸنەن تانىس. ۇجىمنىڭ تىنىمسىز ەڭبەگٸنٸڭ جەنە باسشىلىقتىڭ ۇيىمداستىرا بٸلۋ شەبەرلٸگٸنٸڭ ارقاسىندا 1990 جىلدارداعى كٷردەلٸ كەزەڭدە دە كەسٸپورىن جۇمىسى اقساعان جوق. ال تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى زاۋىت قايتا تٷلەپ, جۇمىسى جاڭاشا قارقىن الدى.
وبلىس ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن «ٶندٸرٸس» باعدارلاماسى بويىنشا جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيەگە يە بولدى. ٶندٸرٸس تولىقتاي قايتا جاڭعىرتىلدى. زاماناۋي تەحنولوگييالارمەن جابدىقتالدى. بۇدان سوڭ زاۋىت تاۋارىنا دەگەن سۇرانىس ارتىپ, كەسٸپورىن بٷگٸنگٸ نارىق تالابىنا ساي دامي تٷستٸ.
«تەكەلٸ» سٷت زاۋىتىنىڭ ٶندٸرٸس جٶنٸندەگٸ ديرەكتورى, مۇندا 30 جىلدان استام ۋاقىت ەڭبەك ەتٸپ كەلە جاتقان ۆالەنتينا كۋبراك بىلاي دەپ ەسكە الادى:
– العاش زاۋىتقا 1990 جىلى ٶندٸرٸس شەبەرٸ رەتٸندە قابىلداندىم. بۇل – ەڭبەك جولىمدى العاش باستاعان جەرٸم. سودان بەرٸ 30 جىل بويى وسى زاۋىتتىڭ قابىرعاسىندا ەڭبەك ەتٸپ كەلەمٸن. ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العاننان كەيٸن مەملەكەت قولداۋىنىڭ ارقاسىندا زاۋىتتىڭ شىعاراتىن ٶنٸمٸنٸڭ كٶلەمٸ ەدەۋٸر ارتتى, ٶندٸرٸس ٸرگەسٸ كەڭەيدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنٸ تەۋلٸگٸنە 10 توننادان 20 تونناعا دەيٸن ٶنٸم شىعارامىز. زاۋىتتا تەجٸريبەلٸ ماماندار جەتكٸلٸكتٸ. ولاردىڭ الدى كەمٸندە 20 جىلدان بەرٸ وسىندا ەڭبەك ەتٸپ جٷرر. بۇل رەتتە 45 قىزمەتكەردٸڭ 30 %-ىن جاستار قۇراپ وتىر. بۇل - قۋانتارلىق جايت. قىزمەتكەرلەرٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايلارىنا دا كٶڭٸل بٶلٸپ, قولداپ وتىرامىز. كەسٸپورىن ەسەبٸنەن بٸر مەزگٸل ىستىق تاماق جەنە تەگٸن جٷرۋ بيلەتٸ بەرٸلەدٸ, – دەيدٸ ۆ.كۋبراك.
ديرەكتور ٶز سٶزٸندە زاۋىتقا سٷتتٸڭ قايدان ەكەلٸنەتٸنٸن دە ايتىپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, شيكٸزات قالا ماڭىنداعى شارۋا قوجالىقتارىنان, جەكە اۋلالاردان جينالادى. زاۋىتتا سٷتتٸڭ ساپاسىن تەكسەرەتٸن ارنايى زەرتحانا بار. تەك زەرتحانالىق تەكسەرۋ قورىتىندىسى شىققاننان كەيٸن عانا سٷت ٶندٸرٸستە قولدانىلادى.
مەسەلەن, زاۋىت وبلىستىڭ ٸرٸ شارۋاشىلىقتارىنىڭ بٸرٸ «حيلنيچەنكو جەنە ك» شارۋا قوجالىعىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ٸستەيدٸ. سٷت زاۋىتقا جەتكٸزٸلٸپ, تيٸستٸ زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلگەننەن كەيٸن سەپاراتوردان ٶتكٸزٸلەدٸ. سونىڭ ارقاسىندا سٷت تابيعيلىعىن ساقتايدى. مۇنان كەيٸنگٸ ٶنٸمنٸڭ ستاندارتتى مايلىلىعىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن قالىپتاندىرۋ, سٷتتٸڭ ۇيىپ قالماۋى ٷشٸن گوموگەنيزاتسييا, سٷتتٸڭ ماكسيمالدى قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن پاستەرلەۋ پروتسەستەرٸ جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇدان ەرٸ دايىن ٶنٸم قاپتالىپ, ماركاسى قويىلىپ, ساۋدا نٷكتەلەرٸنە جٶنەلتٸلەدٸ.
«تەكەلٸ سٷت زاۋىتى» ٶنٸمٸنٸڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ونىڭ ەشقانداي قوسپاسىز, ٶنٸمٸنٸڭ تابيعي قالپىن ساقتاۋىندا», - دەدٸ ۆ.كۋبراك. سوندىقتان سٷتتە تابيعي دەرۋمەندەر ساقتالاتىندىقتان, ٶنٸمدٸ ساقتاۋ مەرزٸمٸ شەكتەۋلٸ. مەسەلەن, زاۋىتتىڭ سٷت ٶنٸمدەرٸ 5 كٷن, ال ايرانى 7 كٷن عانا ساقتالادى.
– 1953 جىلدان باستاپ بٸز تازا مەملەكەتتٸك تاپسىرىسقا جۇمىس ٸستەدٸك. بٸزدٸڭ سٷتٸمٸزدٸ بالاباقشادا, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردا پايدالاندى. ٶيتكەنٸ بٸز ٶز ٶنٸمٸمٸزدٸ تازا تابيعي سٷتتەن دايىندادىق. جەنە ەلٸ كٷنگە سونداي ساپانى ۇستانىپ كەلەمٸز, – دەدٸ كەسٸپورىن ديرەكتورى.
زاۋىت ٶنٸمدەرٸن تۇراقتى تۇتىناتىندار قاتارىندا جەكە ساتىپ الۋشىلاردى ايتپاعاندا, «شاپاعات» ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى, «تەكەلٸ» ساناتوريٸ, كونديتەرلٸك تسەحتار, ٸرٸ ساۋدا دٷكەندەرٸنٸڭ جەلٸسٸ ت.ب. بار. تالدىقورعان, الماتى قالالارىندا دا سۇرانىس جوعارى.
ٶتكەن جىلى «تەكەلٸ» سٷت زاۋىتى» رەبرەندينگ جاساپ, ٶزٸنٸڭ بارلىق ٶنٸمٸنٸڭ سىرتقى قاپتاۋىن تولىقتاي ٶزگەرتتٸ. سونىڭ ارقاسىندا ٶنٸم قاپتاماسى بۇرىنعىدان گٶرٸ ايقىن, تانىمال, قولايلى بولا تٷسكەن. قازٸر سٷت زاۋىتىنىڭ تاۋارلارىن ينتەرنەت جەلٸسٸ ارقىلى كەڭٸنەن جارنامالاي باستادى. ٶتكەن جىلى «ينستاگرام» جەلٸسٸندە اشىلعان Tekelikz پاراقشاسىنىڭ بٷگٸندە جازىلۋشىلار قاتارى 4 مىڭنان استى. www.tekeligmz.kz سايتى جۇمىس ٸستەيدٸ.
كەسٸپورىن ٸندەت جاعدايىندا ٷلكەن سىناقتى باستان ٶتكەردٸ. ٸندەتپەن كٷرەس جاعدايىندا دا زاۋىت جۇمىسىن توقتاتقان جوق. قايتا وتاندىق تاۋارعا دەگەن سۇرانىس ەكٸ ەسەگە ارتىپ, ٶنٸم شىعارۋ كٶلەمٸ دە ۇلعايتىلدى. كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بەرٸ كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا الدى. «وسىلايشا ٶزٸمٸزدٸڭ, جاقىندارىمىز بەن اينالامىزداعى ادامداردىڭ دا ٶمٸرٸن قاۋٸپتەن قورعايمىز», - دەيدٸ ولار.
كەلەسٸ جىلدان باستاپ زاۋىت بالمۇزداق پەن ٸرٸمشٸك شىعارۋدى باستاماق. سونىمەن قاتار جاڭا تەحنولوگييانىڭ كٶمەگٸمەن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن تاعى دا ۇلعايتا تٷسٸپ, نارىقتاعى پوزيتسييالارىن نىعايتىپ, تاۋاردىڭ جاڭا تٷرلەرٸن مەڭگەرۋگە كٶشپەك.
اتاپ ٶتسەك, كەسٸپورىن «التىن ساپا» بايقاۋىنىڭ جٷلدەگەرٸ, كٶپتەگەن ماراپاتتارعا يە بولعان.
– وسى جىل ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنە 30 جىل تولىپ وتىر. ال بٸزدٸڭ كەسٸپورنىمىز ٷشٸن – ەكٸ ەسە قۋانىش. وسى جىلدار ٸشٸندە تەكەلٸ قالاسى دا ٶسٸپ-ٶركەندەدٸ, جاڭا ارناعا باعىت الدى. كەسٸپورىندار كٶبەيٸپ, جاڭا ٷيلەر, ەلەۋمەتتٸك نىساندار سالىندى. مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىنىڭ نەتيجەسٸندە, قىزمەتكەرلەردٸڭ كٷندەلٸكتٸ تىنىمسىز ەڭبەگٸنٸڭ ارقاسىندا بٸزدٸڭ زاۋىت دا ٸرگەسٸ كەڭەيٸپ, جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە تالپىنۋدا. ساپالى ٶنٸم شىعارىپ, جاس مامانداردى وقىتىپ-ٷيرەتٸپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇردىق. بٸز وتاندىق ٶندٸرٸستٸ دامىتۋعا ٷلەس قوسىپ جٷرگەنٸمٸزگە قۋانىشتىمىز. وسى 30 جىلدا مەن قاراپايىم ماماننان ديرەكتورعا دەيٸنگٸ قىزمەتتٸك باسپالداقتاردىڭ بٸرٸنەن ٶتتٸم, كەسٸبٸمدٸ تەرەڭ مەڭگەرۋگە مٷمكٸندٸك الدىم, ٶز-ٶزٸمدٸ دامىتتىم, سٶيتٸپ تابىسقا جەتتٸم. وسىنداي دامۋ جولدارىنىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ بەرەكە-بٸرلٸگٸمٸزدٸڭ, بٸر-بٸرٸمٸزدٸ قولداۋدىڭ, مەملەكەتتٸڭ جاعداي جاساعانىنىڭ ارقاسى دەپ بٸلەمٸن. مەرەكە قارساڭىندا بارشا جەرلەستەرٸمە زور دەنساۋلىق, تابىس, وتباسىلارىنا قۋانىش پەن باقىت تٸلەيمٸن, – دەدٸ ۆالەنتينا كۋبران.
كٷندەلٸكتٸ تاڭعى ساعات 5-تە سٷت زاۋىتىنىڭ ٶنٸمدەرٸ كٶلٸككە تيەلەدٸ, تاڭعى اسقا جەتكٸزٸپ ٷلگەرۋ ٷشٸن ساعات 6-دا تيٸستٸ نٷكتەلەرگە, دٷكەندەرگە تاراتىلادى. بۇل – زاۋىتتىڭ بٸرنەشە جىلدان بەرٸ ٷزٸلمەي كەلە جاتقان دەستٷرٸ.
اتاپ ٶتسەك, تەكەلٸ قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, بيىلعى 9 ايدا تەكەلٸ قالاسىندا قۇنى 307,2 ملن. تەڭگە بولاتىن 1100 توننادان استام سٷت, قايماق, سارى ماي, سٷزبە جەنە باسقا دا سٷت تاعامدارى ٶندٸرٸلگەن.
ال وبلىس بويىنشا قازٸرگٸ كەزدە 74,1 مىڭ باسقا ارنالعان 116 مال بورداقىلاۋ الاڭى, 26,1 مىڭ باسقا لايىقتالعان 84 تاۋارلى سٷت فەرماسى جۇمىس ٸستەيدٸ. سونىڭ ەسەبٸنەن ەت ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنىڭ جٷكتەمەسٸ 72%, سٷت زاۋىتىنىڭ جٷكتەمەسٸ 85 % جەتتٸ.
