ەرتٸستٸڭ بٸرىڭعاي تسيفرلىق پاسپورتىن قۇرۋ, ٶزەن لوگيستيكاسىن دامىتۋ جەنە سۋ رەسۋرستارىن ساقتاۋ - شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ «ەرتٸس - دوستىق پەن دامۋ ٶزەنٸ» حالىقارالىق فورۋمىندا كٶتەرگەن نەگٸزگٸ ۇسىنىستارى بولدى. فورۋم وسى جەكسەنبٸدە پاۆلودار قالاسىندا ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
شارا شوقان ۋەليحانوۆ پەن گريگوريي پوتانيننٸڭ ەسكەرتكٸشتەرٸنە گٷل شوقتارىن قويۋدان باستالدى. قاتىسۋشىلار قازاقستان مەن رەسەي حالىقتارىنىڭ ٶزارا قۇرمەتٸ مەن جاقىندىعىنىڭ سيمۆولىنا اينالعان عالىمداردىڭ دوستىعىن ەسكە الىپ, ولاردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتتٸ. فورۋمدا سٶز سٶيلەگەن شقو ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ كەمە قاتىناسىن دامىتۋ مەسەلەسٸن سۋمەن قامتۋ, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك باعىتتارىمەن ٶزارا بايلانىستا قاراستىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٷگٸندە ىنتىماقتاستىق ٷشٸن قاجەتتٸ قۇقىقتىق بازا قالىپتاستى, تيٸستٸ مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى, زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلۋدە. كەلەسٸ ناۆيگاتسييالىق كەزەڭدٸ ناقتى بٸرلەسكەن جوبالارمەن باستايمىز دەپ ٷمٸتتەنەمٸن», - دەدٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ.
شىعىس قازاقستان ەرتٸستٸڭ «بٸرىڭعاي تسيفرلىق پاسپورتىن» قۇرۋدى ۇسىنىپ وتىر. ول جاڭارتىلىپ وتىراتىن اقپاراتتىق جٷيەدە ٶزەننٸڭ تەرەڭدٸگٸ مەن سۋ ساپاسى, جاعالاۋلاردىڭ جاي-كٷيٸ, بالىق رەسۋرستارى, كەمە قاتىناسىنا جارامدى ۋچاسكەلەر جەنە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستار تۋرالى دەرەكتەردٸ بٸرٸكتٸرەدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶڭٸرلەرگە تاسىمالدى جوسپارلاۋ, تٷبٸن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ جەنە پورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ كەزٸندە ٶزارا سالىستىرۋعا بولاتىن بٸرىڭعاي دەرەكتەرگە سٷيەنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. باستامانى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن شقو ەكٸمٸ بٸرلەسكەن جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىندى. ونىڭ قۇرامىنا قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارى, ٶڭٸرلەرٸ جەنە عىلىمي ۇيىمدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن.
«ەرتٸس ٶڭٸرلەرٸمٸزدٸ بايلانىستىرىپ, ساۋدا-ساتتىقتى, تاسىمالدى جەنە تۋريزمدٸ دامىتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ەلەۋەتتٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن كەسٸپورىندارمەن بٸرگە سۇرانىسقا يە باعىتتار مەن جٷك كٶلەمدەرٸن انىقتاۋ ماڭىزدى. مۇنداي جۇمىس تۇرعىندارعا پايدا ەكەلەتٸن ناقتى جوبالارعا كٶشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. «شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆتىڭ بٸزدٸڭ قۇرلىقتاعى شەكارامىز بار, بٸراق سۋدا شەكارا جوق دەگەن سٶزٸ ماعان ەرەكشە ۇنادى. تابيعاتتا شەكارا بولمايدى دەگەن ويدىڭ استارىندا, شىن مەنٸندە, ٶتە تەرەڭ ماعىنا جاتىر», - دەدٸ ومبى وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى ۆيتاليي حوتسەنكو.
شىعىس قازاقستان وبلىسى فورۋمدا تۇعىل اۋىلىنداعى زايسان كٶلٸندە ٶزەن پورتىن قۇرۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن دە تانىستىردى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا جوبا پىسىقتالۋ كەزەڭٸندە. ونى ودان ەرٸ دامىتۋعا قولدانىستاعى ايلاق, قويما جەنە جٷك تيەۋ-تٷسٸرۋ ينفراقۇرىلىمى نەگٸز بولا الادى. قوسىمشا ەلەمەنت رەتٸندە ۇزىندىعى 99 شاقىرىم بولاتىن تۇعىل-مايقاپشاعاي تەمٸرجول جەلٸسٸن پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلۋدا. ەلەۋەتتٸ جٷك بازاسىنا كۆارتس قۇمى, گرانيت, قيىرشىق تاس, بەنتونيت جەنە باسقا دا جاپپاي تاسىمالداناتىن جٷكتەر كٸرەدٸ. الدىن الا باعالاۋلار بويىنشا, ولاردىڭ كٶلەمٸ بٸر ناۆيگاتسييالىق كەزەڭدە 3 ميلليون توننادان اسۋى مٷمكٸن. جوبانىڭ كەلەسٸ كەزەڭٸندە جٷك جٶنەلتۋشٸلەرمەن بٸرلەسٸپ وسى كٶلەمدەردٸ ناقتىلاۋ, تاسىمال باعىتتارىن جەنە مارشرۋتتاردىڭ ەكونوميكالىق پارامەترلەرٸن ايقىنداۋ كٶزدەلٸپ وتىر. شىعىس قازاقستان وبلىسى ٷشٸن ٶزەن لوگيستيكاسىن دامىتۋ بيزنەسكە جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشىپ, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
«ەرتٸس ماڭىنداعى تۇرعىندار ٷشٸن بۇل ٶزەن - كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردٸڭ بٸر بٶلٸگٸ ەرٸ دامۋدىڭ ماڭىزدى رەسۋرسى. بٸزدٸڭ ورتاق مٸندەتٸمٸز - جاڭا ەكونوميكالىق جوبالار ەرتٸستٸ ساقتاۋمەن قاتار جٷزەگە اساتىنداي ەتٸپ, ٶڭٸرلەردٸڭ جوسپارلارىن ٶزارا ٷيلەستٸرۋ. فورۋمدا ايتىلعان ۇسىنىستار بٸرلەسكەن پراكتيكالىق جۇمىستا جالعاسىن تابادى دەپ سەنەمٸز», - دەدٸ پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اسايىن بايحانوۆ.
ٶز سٶزٸندە شقو ەكٸمٸ سۋ جەنە بالىق رەسۋرستارىن ساقتاۋعا دا ەرەكشە نازار اۋداردى. نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ ٶزەننٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە بالىقتاردىڭ ۋىلدىرىق شاشاتىن اۋماقتارى سيياقتى ەكولوگييالىق تۇرعىدان سەزٸمتال ۋچاسكەلەرٸن بٸرلەسٸپ زەرتتەۋدٸ ۇسىندى. سونداي-اق ينفراقۇرىلىمدىق جۇمىستاردى عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن ەكولوگييالىق مونيتورينگ نەتيجەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ جوسپارلاۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. شارا بارىسىندا جولاۋشى تاسىمالى جەنە ٶزەن تۋريزمٸ مەسەلەلەرٸ دە تالقىلاندى.
