شىعىستاعى مەرەكە جىل قورىتىندىسىنا اينالماقشى

شىعىستاعى مەرەكە جىل قورىتىندىسىنا اينالماقشى

كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ قالىپتاسۋ دەۋٸرٸندەگٸ كٶشباسشىنى ۇلىقتاۋ, ەگەمەن ەلدٸڭ ٸرگەتاسىن قالاعان تۇلعانى ارداق تۇتۋ, ونى ەل مەن جەردٸڭ كيەسٸ ەرٸ يەسٸ رەتٸندە تانىتۋ – ەلەمنٸڭ بٸرقاتار ٶركەنيەتتٸ ەلدەرٸندە تٷسٸنٸككە كٸرگەن كەدۋٸلگٸ  دەستٷر. بٷگٸنگٸ تاڭدا دامىعان مەملەكەتتەردٸڭ قاتارىنان قالماۋ ٷشٸن بارىن سالا ەرەكەتتەنٸپ جاتقان قازاقستان دا بۇل يگٸ دەستٷردٸ ٶزٸنە قۋانا قابىلداپ, ونى ٶزٸندٸك تەسٸلدەرٸمەن جەتٸلدٸرٸپ كەلەدٸ. ەلٸمٸزدەگٸ سونداي جالپىۇلتتىق مەرەكەلەردٸڭ بٸرٸ – تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ. ۇلت تۇلعاسىنا دەگەن شىنايى ٸلتيپاتتى پاش ەتەتٸن وسى بٸر مەرەكە كٷنٸن اتاپ ٶتۋگە دايىندىقتى رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى باستاپ تا كەتكەن سىڭايلى. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا وسى مەرەكە نەندەي شارالار كەشەنٸمەن جٷزەگە اسىرىلماقشى? نەسٸمەن ەستە قالماقشى? وعان وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار باسپاسٶز ٶكٸلدەرٸمەن ٶتكٸزگەن بريفينگتە تولىعىنان توقتالىپ ٶتتٸ.


DSC_0062 Кала мен Дала
DSC_0062 Кала мен Дала
سانداعان عاسىرلار بابالارىمىز ارمان ەتكەن تەۋەلسٸزدٸك تاڭى قازاق دالاسىن ٶز شاپاعىمەن شىرايلاندىرىپ, كٶگٸمٸزدە ٶزٸنٸڭ كٶگٸلدٸر تۋىن جەلبٸرەتكەلٸ بەرٸ ەل ەرتەڭٸ ٷشٸن اتقارىلعان شارۋالاردىڭ تٸزٸمٸن جاسار بولساق, پەلەنباي توننا قاعاز شاق كەلمەيتٸنٸ راس. ٶتكەن 24 جىلدىڭ ەر تاڭى ۇدايى جاقسىلىقتارمەن اتتى, كٶكجيەگٸ ەل مەن جۇرتقا باعىشتالعان جارقىن يگٸلٸكتەرمەن كٶمكەرٸلدٸ. جالپى قازاق كٶكٸرەگٸنەن, شىبىنداي جانى پىر ەتٸپ ۇشىپ كەتەر زاۋال سەتٸنە دەيٸن ٷمٸر ەمٸزدٸگٸنەن ايىرىلمايتىن, بارعا قاناعات, جوققا سالاۋات ايتىپ ٷيرەنگەن, جاتسا دا, تۇرسا دا اۋزىنان شٷكٸرٸ مەن تەۋبەسٸ تٷسپەيتٸن كەرەمەت كٶنتەرٸ, عاجاپ كٶمپٸس, ەسٸرە قايراتتى حالىق ەكەندٸگٸ شىندىق. وسىعان تاعى دا  سٷبەسٸ بەس ەلٸ بەرەكە مەن بٸرلٸكتٸ قوسساڭىز, قازاق دەگەن ۇلتتىڭ اۆتوپورترەتٸ شىعا كەلەدٸ.


ەگەمەن ەل بولىپ, ەس-اقىلىمىز بەن ەتەگٸمٸزدٸ جيناپ, كەڭەستٸك كەڭكەلەس كەزەڭدە بيتتەپ, باسىر بوپ كەتكەن قوس جانارىمىزدى اشىپ جان-جاعىمىزعا قارامايمىز با? ەلەمدە قىزىق بولىپ جاتىر ەكەن. ٶتە قىزىق بولىپتى. جەر استى, جەر ٷستٸ بايلىعى قازاقستاننىڭ قولىنا سۋ قۇيىپ, ورامال ەپەرۋگە دە جارامايتىن كەيبٸر ەگەمەن ەلدەر بٸزدەردەن ەلدەقايدا وزىپ كەتٸپتٸ. دامىپ كەتٸپتٸ. بايىپ كەتٸپتٸ. تەز ەسٸمٸزدٸ جينادىق. جيناتقان – تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز, كەمەڭگەر كٶشباسشىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاتىن. بٷگٸنگٸ تاڭداعى ەلەمدٸك قارجىلىق داعدارىس, ونىڭ تٶس ايىلى قابىرعامىزعا كٷن ساناپ باتىپ بارا جاتقانى – قوسالقى ەڭگٸمە. داعدارىس تا, توقىراۋ دا, قىلاياعى مىناۋ الاعاي-بۇلاعاي ٶمٸردەگٸ جاقسىلىقتار مەن جاماندىقتاردىڭ بارلىعى دا ٶتپەلٸ جەنە كٶشپەلٸ ەكەندٸگٸنٸڭ فيلوسوفيياسىن تٷسٸنٸپ بولدىق ەمەس پە?! ەڭ باستىسى – قازاقستان ەلەم تانىعان ەل بولدى. باسىمىز امان, جۇرتىمىز تٷگەل. تاماقتان ٶتەر تٷينەمدەي تالقان ٸزدەپ تەنتٸرەپ كەتكەمٸز جوق. ەگەمەندٸكتٸڭ العاشقى ەرەۋٸل تاڭىنداعى ەلباسىمىزدىڭ «الدىمەن – ەكونوميكا, ونان كەيٸن ساياسات» قاعيداسى مۇراتىنا جەتتٸ. ەلدٸ مۇراتىنا جەتكٸزدٸ. سوندىقتان, تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ قازاقستاندا جالپىۇلتتىق مەرەكەگە اينالىپ جاتسا, ونى جەكە ادامعا قاتىستى ەمەس, مەملەكەتتٸك دەپ قابىلداۋىمىز وڭدى بولاتىن شىعار.


مٸنە, بريفينگتەگٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى جاقسىلىق مۇقاشۇلىنىڭ كٸرٸسپە سٶزٸ وسىعان سايادى.


– بٷگٸننەن باستاپ ٶڭٸرٸمٸزدە تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ مەرەكەسٸنە ارنالعان ونكٷندٸك شارالارى باستالماق. تٸپتٸ, ولاردى شارالار دەۋگە دە كەلمەيتٸن سىڭايلى. دۇرىسى – جىل سوڭىنداعى جەتٸستٸكتەرٸمٸز بەن ولقىلىقتارىمىزدى ساراپتاۋ, تٸپتٸ ناقتىلاپ ايتار بولساق – ەسەپ بەرۋ دەگەنگە كەلەتٸندەي. نەگە بٷيتپەسكە?! بۇدان كەيٸنگٸ تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸ دە تاياق تاستام جەردە...


مەرەكەنٸڭ بيىلعى ونكٷندٸگٸندە بٸز شارالاردىڭ تاعىلىمدىلىق جاعىنا ەكپٸن تٷسٸرەلٸك دەپ وتىرمىز. ۇرپاقتار جادىندا ساقتالسىن. جىل سايىن جاڭعىرسىن. مەكەمەلەر دە, كەسٸپورىندار دا, جەكەلەگەن ادامدار دا وسى مەرەكە تۇسىندا نە ٸستەپ, نە قويعاندىعى جايلى تولعانسىن. ەسەپ بەرۋ مەن مەرەكە بٸرتۇتاس ۇعىمعا اينالسىن, – دەيدٸ جاقسىلىق ومار.


حوش دەلٸك. ەندٸ ونكٷندٸك حاقىندا بٸر اۋىز سٶز. وبلىستىڭ دالاسى مەن قالاسىندا قاراشانىڭ 19-ى مەن جەلتوقساننىڭ 1-جۇلدىزى ارالىعىندا 100-دەن استام شارالار كەشەنٸ ٶتپەكشٸ كٶرٸنەدٸ. ونىڭ شىمىلدىعىن 20-قاراشا كٷنٸ بٷكٸل وبلىس مەكتەپتەرٸندە جازىلاتىن «مەنٸڭ پرەزيدەنتٸم! مەنٸڭ ەلٸم!» شىعارماسى اشپاق. بۇل كٷنٸ وبلىستاعى 666 مەكتەپتٸڭ بٷلدٸرشٸندەرٸ مەن ٶرەندەرٸ تەك قانا شىعارما جازۋمەن شەكتەلٸپ قالماق ەمەس, «وتانىم ساعان ارنايمىن!» تاقىرىبىندا جازىلعان ٶلەڭدەرٸ مەن سۋرەتتەرٸن دە بەيگەگە قوسادى.


– شىعىس قازاقستان – مۇراجايلار مەكەنٸ. تاقىر جەرگە دەن ٶسپەيتٸنٸ شىندىق. مۇراجاي اشۋ ٷشٸن – مۇراجايعا تاتيتىنداي شەجٸرەڭ بولۋى شارت. شىعىس ودان كەندە ەمەس. تٸپتٸ, اۋدانداردىڭ ٶزدەرٸ قوس-قوستان مۇراجاي اشىپ, ازۋلارىن ايعا بٸلەپ وتىر. سوندىقتان, وسى مەرەكە كٷندەرٸ وبلىس مۇراجايلارىندا «زامانىمىزدىڭ ۇلى تۇلعاسى» اتتى كٶرمەلەر كەلۋشٸلەردٸ قازاقستاننىڭ ٶتكەنٸ مەن بٷگٸنٸ, كەلەشەگٸ جايلى ماعلۇماتتارعا قارىق قىلماق. وبلىستا بٸرنەشە جىلداردىڭ جٷزٸ بولدى, «جاس ۇلان» اتتى قوعامدىق بٸرلەستٸك جۇمىس ٸستەيدٸ. مەرەكە قارساڭىندا سوعان مٷشەلٸككە قابىلداۋ دا سالتاناتتى جاعدايدا ٶتپەكشٸ كٶرٸنەدٸ.


DSC_0606 Кала мен Дала
DSC_0606 Кала мен Дала
«جاقسى كٸتاپ – جان ازىعى». كٸتاپحانا – رۋحانييات ورداسى. تانىمدىق, تاعىلىمدىق شارالاردىڭ جۋان ورتاسىندا ولاردىڭ جٷرۋٸ – زاڭدىلىق. «ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ تۇلعا» اتتى كٸتاپ كٶرمەسٸ, كەزدەسۋلەر ٶتكٸزەمٸز دەپ كٸتاپحانالار وتىر. قازاقستان – كەزٸندە تاعدىر تالقىسىنا تاستالعان كٶپتەگەن ۇلتتار مەن ۇلىس   ۇرپاقتارىنىڭ ەكٸنشٸ وتانى. جارتى دەنٸن جارىپ, بٷتٸن دەنٸن بٶلٸپ بەرگەن مەيٸرٸمدٸ اناسى. سوندىقتان, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ شىعىستاعى بٶلٸمشەسٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «بٸر تٸل, بٸر وتان – تەۋەلسٸز قازاقستان» اتتى فورۋم دا وسى ونكٷندٸك اياسىندا ٶتەدٸ. قىسقاسى, ونكٷندٸك ٸشٸندەگٸ شارالاردان بٸردە-بٸر مەكەمە, بٸردە-بٸر ادام تىس قالماق ەمەس. دەرٸگەرلەردٸڭ كونتسەرتتٸك  باعدارلاماسى, جاس جۋرناليستەردٸڭ, «ۇلى دالا ۇرپاقتارى» دەگەن كوللەدجارالىق كونكۋرستارى دا جوسپاردا بار. كوللەدج دەمەكشٸ... قازاقستاندا وسىنداي وقۋ ورىندارىنىڭ سانى جٶنٸنەن شىعىس قازاقستان وڭتٷستٸكتەن كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ ورىندا ەكەن. سەكسەن كوللەدجدٸڭ جارتىسىنا تاقاۋى – مەملەكەتتٸك.


مەرەكە اياسىندا سەمەيدەگٸ جەدەل جەردەم اۋرۋحاناسىنىڭ, ٶسكەمەندەگٸ «ارداگەرلەردٸ وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ», تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە 500 ورىندىق جاتاقحانانىڭ تۇساۋى كەسٸلەدٸ دەپ جوسپارلانۋدا. ونكٷندٸك مەرەكەگە ورايلاستىرىلعان جىل قورىتىندىسى 1-جەلتوقساندا مەرەسٸنە جەتٸپ, سول كٷنٸ جالپىحالىقتىق مەرەكە كەشكٸ وتشاشۋمەن اياقتالماق.


ەرتەرەكتە بابالارىمىز رەنجٸسٸپ, كەتٸسٸپ قالعان نەمەسە جاۋلاسقان اعايىنىن مەمٸلەگە شاقىراردا: «بٸر تاباقتان اس الايىق» دەيدٸ ەكەن.  بٷگٸنگٸنٸڭ بٸر تاباقتان اس الۋى مەرەكە مەن مەيرامداردا جٷزەگە اسادى. سوندىقتان, دوستىق پەن بٸرلٸككە, بەرەكەگە شاقىرار مەرەكەلەرٸمٸز كٶپ بولعانعا نە جەتسٸن!


 


ەلٸبەك قاڭتارباي,


ٶسكەمەن قالاسى, شىعىس قازاقستان وبلىسى.