ساياساتتانۋشى: تالعارداعى تراگەدييا – پوست-قاڭتار سيندرومىنىڭ كٶرٸنٸسٸ

ساياساتتانۋشى: تالعارداعى تراگەدييا – پوست-قاڭتار سيندرومىنىڭ كٶرٸنٸسٸ

بەلگٸلٸ ساياساتتانۋشى شالقار نۇرسەيٸت تالعاردا قارجاۋباي نۇرىموۆتىڭ وتباسىندا بولعان قايعىلى وقيعالار تٸزبەگٸ اۆتوريتار بيلٸكتٸڭ بويىندا “پوست-قاڭتار سيندرومىنىڭ” كٷشەيە تٷسكەنٸن كٶرسەتەدٸ دەپ باعا بەردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

بۇل جايىندا ول Facebook جەلٸسٸندەگٸ پاراقشاسىندا جازدى. ايتۋىنشا, اقوردا مەن كٷشتٸك قۇرىلىمدار حالىقتىڭ نارازىلىعىنان قورقىپ, ازاماتتاردى باقىلاۋدا ۇستاۋ ٷشٸن بارىن سالۋدا.

“اقوردا مەن كٷشتٸك قۇرىلىمدار “حالىق كٶتەرٸلٸپ كەتپەسە بولدى” دەگەن ٷرەيمەن ازاماتتاردى, تٸپتٸ ەدٸلەت ٸزدەپ شىرىلداعان قارجاۋباي نۇرىموۆ سەكٸلدٸ جەبٸرلەنۋشٸلەردٸ دە الداپ-ارباۋعا, ٷركٸتۋگە, ايىپپۇل سالۋعا, قاماۋعا دايىن ەكەنٸن انىق كٶرسەتتٸ”, — دەيدٸ ول.

ونىڭ سٶزٸنشە, ەدٸلەتتٸ قازاقستان حالىق ٶز مەملەكەتٸنە سەنگەن جاعدايدا عانا ورنايدى. 

“تالعارداعى تراگەدييانى “ەسكٸ قازاقستاننىڭ توقاەۆقا جاساعان سابوتاجى” دەيتٸن كونسپيرولوگتار شىقسا, ەش تاڭعالمايمىن. شىن مەنٸندە, قازٸر قازاقستاندا بيلٸكتٸ دەل ٶزٸ سيياقتى ديسكرەديتاتسييالايتىن ساياسي كٷش جوق.

ەدٸلەتتٸ قازاقستان, توقاەۆشا ايتساق, “زاڭ ديكتاتۋراسىمەن” ورنامايدى. ەدٸلەتتٸ قازاقستان ازاماتتار ٶز مەملەكەتٸ قورعانسىزعا قورعان بولعاندا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ٸستٸ اشىق ەرٸ جان-جاقتى قاراعاندا, سوتتىڭ ەدٸل شەشٸم شىعاراتىنىنا شىن سەنگەن جاعدايدا عانا ورنايدى. ەل بايلىعىنىڭ جارتىسىنان استامى بار بولعانى 165 ادامنىڭ قولىندا شوعىرلانعان, حالقى ايلىعىنىڭ 70%-ىن تاماققا جۇمسايتىن, ەربٸر بەسٸنشٸ ازاماتى شەتەلگە كٶشۋدٸ ويلايتىن قازاقستاندا ول سەتتٸڭ جاقىندا تۋمايتىنى انىق. 

ال ول كٷن تۋعانشا استانادا ىقپالدى كٶكەسٸ, وففشوردا ميلليونداعان دوللارى, كٷشتٸك ورگانداردا “كرىشاسى” جوق “ەلسٸز” وتباسىدا تۋىلعان ەربٸر قازاقستاندىق قاتىگەز, قورقاق ەرٸ سەلقوس قوعامدا و باستان اۋتسايدەر بولىپ قالا بەرەدٸ”, — دەپ قوستى ول.

ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن تالعاردا جاپپاي تٶبەلەس بولىپ, سالدارىنان 16 جاستاعى جاسٶسپٸرٸم شەرزات بولات كٶز جۇمدى.

كەمەلەتكە تولماعان بالانى ٶلتٸرۋ فاكتٸسٸ بويىنشا الماتى وبلىسىنىڭ پوليتسييا دەپارتامەنتٸ قىلمىستىق ٸس قوزعادى.

قازٸرگٸ تاڭدا كٸنەلٸ دەپ تانىلعان 11 ادام ۇستالىپ, ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قاماۋعا الىندى.

كٶپ ۇزاماي, ياعني 9 جەلتوقساندا مارقۇم شەرزات بولاتتىڭ اعاسى نۇرقانات عايىپباەۆ اجال قۇشتى. پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ الدىن الا دەرەكتەرٸ بويىنشا, ول سۋيتسيد جاساعان. وعان دەلەل رەتٸندە پوليتسەيلەر نۇرقاناتتىڭ تۋىسىنا مەسسەندجەر ارقىلى جازعان حاتىن جارييا ەتتٸ. 

حابارلامادا ول تۋىسقاندارىمەن قوشتاسىپ, جيەنٸنٸڭ جانىنا جەرلەۋدٸ سۇراعان. بۇل فاكتٸ بويىنشا قىلمىستىق ٸس قوزعالدى.

ال 10 جەلتوقساندا ونىڭ ٶلٸمٸنە قاتىستى ساراپتاما قورىتىندىسى شىقتى.

"سوت-مەديتسينالىق ساراپتامانىڭ الدىن الا بولجامى بوي̆ىنشا, 9 جەلتوقساندا تالعاردىڭ شەتٸندە تابىلعان 30 جاستاعى ەر ادامنىڭ مەي̆ٸتٸ ٶزٸن-ٶزٸ اسۋ ارقىلى مەحانيكالىق اسفيكسييا نەتيجەسٸندە بولعانىن كٶرسەتتٸ. دەنەسٸندە زورلىق-زومبىلىق سيپاتتاعى بەلگٸلەر جوق.

ساراپشىلارمەن انىقتالعان دەنە جاراقاتتارى, مىسالى, سترانگۋلياتسييالىق جەنە موي̆ىننىڭ ابرازييالارى اسىلعان جٸپتٸ قولدانعان كەزٸندە پاي̆دا بولاتىن جاراقاتتارعا سەي̆كەس كەلەتٸنٸن كٶرسەتتٸ. بارلىق بەلگٸلەر سۋيتسيدتٸ كٶرسەتەدٸ, موي̆ىنىنداعى زاقىمدانۋ سيپاتى مۇنداي̆ جاعداي̆لارعا تەن", - دەلٸنگەن حابارلامادا.

ال مارقۇم شەرزاتتىڭ ەكەسٸ باۋىرى نۇرقانات عايىپباەۆتى جەر قوينىنا تاپسىرعانان كەيٸن, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن كەزدەسۋدٸ تالاپ ەتٸپ, كٶشەگە شىقتى. الايدا اراعا ۇزاق ۋاقىت سالماي قارجاۋباي نۇرىموۆتى پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ ۇستاپ ەكەتتٸ.

"قارجاۋباي نۇرىموۆ پروكۋروردىڭ زاڭدى ساقتاۋ تۋرالى تٷسٸندٸرمەلەرٸن ەلەمەدٸ. شەكتەن تىس اگرەسسيۆتٸ مٸنەز-قۇلىق تانىتىپ, باسقالاردى ٶز-ٶزٸنە قول جۇمسايمىن دەپ قورقىتتى. سونىمەن قاتار پوليتسييا قىزمەتكەرٸنە پىشاقپەن شابۋىل جاسادى. ونىڭ مٸنەز-قۇلقى ٶزٸنە دە, باسقالارعا دا قاۋٸپ تٶندٸردٸ", — دەلٸنگەن حابارلامادا.

وسىلايشا شەرزات بولاتتىڭ ەكەسٸ مەن ەپكەسٸ قاماۋعا الىندى.

ەڭبەكشٸقازاق اۋداندىق سوتى ەكٸمشٸلٸك ٸس جٷرگٸزۋ تەرتٸبٸمەن ٸستەردٸ قاراۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا ازامات س. نۇرىموۆا ۇساق بۇزاقىلىق جاساعانى ٷشٸن (ەقبتك 434-بابىنىڭ 1-بٶلٸگٸ) 20 اەك مٶلشەرٸندە ايىپپۇل سالۋمەن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.

قر بەيبٸت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ تۋرالى زاڭناماسىن بۇزعانى ٷشٸن (ەقبتك 488- بابىنىڭ 8-بٶلٸمٸ.) ازاماتتىعى جوق ادام جاساعان, ازاماتشا ب. رەيموۆا ەكٸمشٸلٸك تەرتٸپپەن 15 تەۋلٸككە قاماۋعا الىنىپ, كەيٸننەن قر شەگٸنەن شىعارىپ جٸبەرٸلدٸ.

قوعامدىق ورىندا بالاعات سٶزدەر ايتقانى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸن قورلاپ, سونداي-اق قوعامدىق تەرتٸپ پەن ازاماتتاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزاتىن اينالاسىنداعىلارعا قۇرمەتسٸزدٸك تانىتاتىن ٸس-ەرەكەتتەر جاساعانى جەنە كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىسى ٷشٸن كەدەرگٸلەر جاساعانى ٷشٸن قارجاۋباي نۇرىموۆ 15 تەۋلٸككە ەكٸمشٸلٸك قاماۋعا الىندى.