حالىقارالىق ستاندارتتار بٸزگە نە ٷشٸن قاجەت?
«جەرگٸلٸكتٸ مۇناي سەرۆيستٸك كومپانييالارعا جاھاندىق برەندتەرمەن بەسەكەلەسۋدٸڭ قيىن بولۋىنىڭ بٸردەن-بٸر سەبەبٸ - كادرلار بٸلٸكتٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ. ەگەر قازاقستاندىق وقۋ ورىندارى حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا كادرلاردى بٸردەن دايارلايتىن بولسا جەنە جۇمىس بەرۋشٸلەرگە جالعا الۋ الدىندا جاس مامانداردى «قوسىمشا وقۋعا» جەنە سەرتيفيكاتتاۋعا تۋرا كەلمەسە – بۇل قازاقستاندىق كومپانييالاردىڭ بيۋدجەتتەرٸنە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ايتارلىقتاي ازايتادى, سونداي-اق جەرگٸلٸكتٸ ستۋدەنتتەر ەڭبەك نارىعىنا بٸراز تارتىلار ەدٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ «Petrocouncil»مۇناي-گاز سالاسىنداعى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸكتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ جەتەكشٸسٸ اسىلبەك دجاكيەۆ.
ادي نۇعمانوۆ, كوللەدج تٷلەكتەرٸنٸڭ بٸرٸ جەنە Eni, ExxonMobil, Royal Dutch Shell, Total, China National Petroleum Corporation, Inpex جەنە قازمۇنايگاز بٸرٸكتٸرۋشٸ NCOC – كونسورتسيۋمىندا تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋدٸ باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ ينجەنەرٸ بولىپ جۇمىس ٸستەيدٸ. ادي حالىقارالىق باعدارلاما بويىنشا جەنە اعىلشىن تٸلٸندە الىنعان بٸلٸم جەرگٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ حالىقارالىق كومپانييالارداعى مەنەدجەرلٸك ۇستانىمدارعا قول جەتكٸزۋٸن جەڭٸلدەتەدٸ دەگەن سەنٸمدە. «كونسورتسيۋمعا كٸرەتٸن بارلىق كومپانييالار بٸرىڭعاي تەحنيكالىق ستاندارتتار بويىنشا جۇمىس ٸستەيدٸ. مەن بۇل بٸلٸمدٸ ارەس-تە الۋعا جولىم بولدى, قازٸر مەن سۇرانىسقا يە مامانمىن جەنە بٷكٸل ەلەم بويىنشا باسقا كومپانييالاردا دا سۇرانىسقا يە بولا الامىن», - دەيدٸ ول.
Schlumberger كومپانيياسى قازاقستاندا جىل سايىن APEC تٷلەكتەرٸ اراسىنان ستۋدەنتتەردٸ جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ٷشٸن تەستٸلەۋ ٶتكٸزەدٸ. قازاقستانداعى Schlumberger HR manager ايجان جانعوجينا جاھاندىق ەڭبەك نارىعىندا بەسەكەگە تٷسۋ ٷشٸن كوللەدج تٷلەكتەرٸنٸڭ قانداي داعدىلارعا يە بولۋى كەرەكتٸگٸن ناقتى بٸلەدٸ: «ارەس تٷلەكتەرٸ جىل سايىن تەستٸلەۋگە قاتىسىپ, اعىلشىن تٸلٸنٸڭ جەتكٸلٸكتٸ بٸلٸمٸن, كەسٸبي داعدىلارى مەن اقپاراتتىق تەحنولوگييالاردى كٶرسەتەدٸ. مىسالى, ستۋدەنتتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ بٷكٸل ەلەم بويىنشا مۇناي ٶندٸرۋشٸ كومپانييالاردى پايدالاناتىن Petrel جەنە Eclipse باعدارلاماسىن بٸلەدٸ. بٸلٸم جاقسىراق بولعاندىقتان, ماماندى دايىنداۋعا از ۋاقىت جۇمسايمىز, ياعني ساپالى دايىندىق APEC تٷلەكتەرٸن بٸزدٸڭ كومپانييامىزدا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرادى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ايجان جانعوجينا.
تاريحى باي قازٸرگٸ زامانعى جەنە الدىڭعى قاتارلى قازاقستاندىق مۇناي كومپانيياسىنىڭ بٸرٸ «ەمبٸمۇنايگاز» جىل سايىن APEC PetroTechnic-تٸڭ 50-گە جۋىق ستۋدەنتتەرٸن دۋالدٸ وقىتۋ مەن پراكتيكاعا شاقىرادى. كومپانييا ستۋدەنتتەرگە ارنالعان ەلەۋەتتٸ جۇمىس بەرۋشٸ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ماڭىزدى – باعدارلامالاردى, جابدىقتاردى جاڭارتۋعا جەنە وقىتۋشىلار قۇرامىنا ارنالعان تاعىلىمدامانى ۇيىمداستىرۋعا كٶمەكتەسەدٸ. ەمبٸمۇنايگاز سونداي-اق وقىتۋداعى جوعارى, حالىقارالىق ستاندارتتارى – ساپالى دايارلانعان كادرلاردىڭ, ياعني كومپانييانىڭ تابىستى جۇمىسىنىڭ كەپٸلٸ ەكەنٸنە سەنٸمدٸ. «ٶندٸرٸستە جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جەنە ساندىق ترانسفورماتسييا باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ پەرسونالدان قوسىمشا تەورييالىق بٸلٸم مەن قۇزىرەتتٸلٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ. ەرينە, ەربٸر جۇمىس بەرۋشٸ ەڭبەك نارىعىندا قاجەتتٸ بٸلٸمٸ مەن حالىقارالىق ستاندارتتارى بار بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ بولۋىنا مٷددەلٸ. APEC PetroTechnic-پەن دۋالدى وقىتۋ بويىنشا 5 جىلدىق ىنتىماقتاستىق تەجٸريبەسٸ ٷشٸن, بٸزدٸڭ جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەن ورىندارىندا تەجٸريبەدەن ٶتۋ بارىسىندا ستۋدەنتتەردٸڭ جاقسى دايىندىعى مەن جوعارى ۋەجدەمەسٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. بٸزدە دۋالدى وقۋدان ٶتكەن ستۋدەنتتەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸ, تەستٸلەۋ قورىتىندىسى بويىنشا كومپانيياعا جۇمىسقا قابىلدانىپ, جاستىعىنا قاراماستان, بٷگٸندە ٶندٸرٸستە جاقسى نەتيجەلەر كٶرسەتٸپ وتىر. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ جىل سايىنعى «ماماندىعى بويىنشا ٷزدٸك» كەسٸبي شەبەرلٸك بايقاۋلارىندا جەڭٸمپاز اتاندى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ «ەمبٸمۇنايگاز» اق پەرسونالدى باسقارۋ جەنە ەڭبەكاقى تٶلەۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى گٷلبانۋ شارافەتدينوۆا: «تەلٸمگەرلەر ەردايىم اتاپ ٶتەتٸنٸ, ارەس ستۋدەنتتەرٸنٸڭ نەگٸزگٸ قاسيەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ – بۇل ولاردىڭ تەرتٸپتٸلٸگٸ مەن ىنتاسى. سونداي-اق, ٶندٸرٸستەگٸ قاۋٸپسٸزدٸك تەحنيكاسى ەرەجەلەرٸنٸڭ ٶتە ناقتى ساقتالۋىن, ورىندالاتىن كٷندەلٸكتٸ جۇمىس بويىنشا جٷكتەمەگە قاراماستان, كومپانييا بويىنشا جالپى ٶندٸرٸستٸك جەنە تەحنولوگييالىق پروتسەستەردٸ ۇيىمداستىرۋ سالاسىندا قوسىمشا بٸلٸم الۋعا مٷددەلٸلٸگٸن اتاپ ٶتۋگە بولادى».
سونىمەن قاتار, حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگٸزۋدٸڭ ارقاسىندا ٸرٸ مۇناي ٶندٸرۋشٸ كومپانييالار بٸر مەزگٸلدە ارالاس سالالاردى دا دامىتا الادى. مىسالى, تەڭٸزشەۆرويل مەن ارەس-تٸڭ بٸرلەسكەن جۇمىسى ٶنەركەسٸپتٸك قۇرىلىستى ستاندارتتاۋعا جەنە وقۋ باعدارلامالارىن NCسER قۇرىلىس سالاسىنداعى حالىقارالىق قۇزىرەتتٸلٸك ورتالىعىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەس كەلتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. NCسER ستاندارتتارى قۇرىلىس سالاسى ٷشٸن وقىتۋ مەن اتتەستاتتاۋدىڭ ستاندارتتالعان باعدارلاماسىن قۇرۋ ٷشٸن بٸرٸكتٸ بٷكٸل ەلەم بويىنشا 125-تەن استام قۇرىلىس كومپانييالارىنىڭ باسشىلارى مەن عىلىمي كٶشباسشىلاردىڭ قولداۋىمەن ەزٸرلەنگەن.
وقۋعا ارنالعان جابدىقتى قالاي تاڭداۋعا بولادى?
الايدا, تەك قانا حالىقارالىق ستاندارتتار جەتكٸلٸكسٸز, كوللەدج ستۋدەنتتەرٸ وقۋدى اياقتاعاننان كەيٸن جۇمىس ٸستەيتٸن جابدىقتاردا بٸردەن تەجٸريبە جيناقتاۋى قاجەت. APEC PetroTechnic-تە قاجەتتٸ جابدىقتى دۇرىس تاڭداۋ ٷشٸن سالالىق «يندۋسترييالىق كەڭەس» ۇيىمداستىرىپ, جىل سايىن جينايدى, ونىڭ قۇرامىنا مۇناي-گاز سالاسىنىڭ 20-دان استام ٸرٸ كەسٸپورىندارى كٸرەدٸ. الدىڭعى قاتارلى كومپانييالاردىڭ ٶندٸرۋشٸلەرٸ يندۋستريياداعى ترەندتەر تۋرالى ايتىپ, ستۋدەنتتەر 1-5 جىلدان كەيٸن قانداي قۇرال-جابدىقتارمەن جۇمىس ٸستەيتٸندٸگٸ جەنە بٷگٸنگٸ كٷنٸ ٶندٸرٸستەن ساتىپ الۋ نەمەسە جالعا الۋ تۋرالى ۇسىنىستار بەرەدٸ.
«بٷگٸنگٸ تاڭدا «امٶز» جشس-دە وسى كوللەدجدٸڭ 8 تٷلەگٸ جۇمىس ٸستەيدٸ, سونداي-اق 3-شٸ كۋرستىڭ 9 ستۋدەنتٸ دۋالدى وقىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا تەجٸريبەدەن ٶتۋدە. APEC رetrotechnic ستۋدەنتتەرٸنٸڭ ارتىقشىلىقتارىنىڭ بٸرٸ – وسى كوللەدجدٸڭ زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن شەبەرحانالارىندا الىنعان جۇمىستىڭ پراكتيكالىق داعدىلارىنىڭ ارقاسىندا ٶندٸرٸستە جۇمىس ٸستەۋگە تەز كٸرٸسۋگە دايىن بولۋى, مۇندا شىنايى ٶندٸرٸس پروتسەسٸ جاسالعان, - دەپ اتاپ ٶتتٸ «اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتى» جشس HR مەنەدجەرٸ اسەل جايلاشەۆا. امٶز كەسٸبي ٶندٸرۋشٸلەرٸ ستۋدەنتتەردٸ پراكتيكامەن عانا قامتاماسىز ەتٸپ قويماي, سونىمەن بٸرگە پروتسەستەردٸ ٶزگەرتٸسٸ جەنە جاقسارتقىسى كەلەتٸن تالانتتى جاستاردىڭ يدەيالارىن دامىتادى.
ال ودان ەرٸ نە بولماق?
سەتتٸ تەجٸريبەنٸڭ ارقاسىندا APEC PetroTechnic جوعارى كوللەدجٸ «جاس مامان» جوباسى اياسىندا قازاقستاننىڭ باسقا 180 كوللەدجٸن جاڭعىرتۋ ٷشٸن ٷلگٸ بولدى. ارەس حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگٸزگەننەن كەيٸن كوللەدجدەر سالالىق قۇزىرەتتٸلٸك ورتالىقتارىنا اينالا الاتىنىن جەنە بارلىق سالا ٷشٸن ساپالى جۇمىستىڭ سارىنىن قويا الاتىنىن دەلەلدەدٸ. قۇزىرەت ورتالىقتارىنىڭ بازاسىندا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەسٸپورىندار قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ داعدىلارىن باعالاۋ جەنە راستاۋ ٷشٸن حالىقارالىق سالالىق ستاندارتتار بويىنشا قۇزىرەتتەردٸ باعالاۋ ورتالىقتارى قۇرىلاتىن بولادى. وسىلايشا, سالالىق حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگٸزۋ ەسەبٸنەن كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىس ٸستەپ تۇرعان قىزمەتكەرلەرٸن ولاردىڭ تالاپتارىنا سەيكەس دايارلاۋ جەنە قايتا دايارلاۋ بٶلٸگٸندە كەسٸپورىندارمەن ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىق قۇرىلاتىن بولادى. بۇل كوللەدجدەرگە كومپانييالاردىڭ وقۋ/ترەنينگتٸك ورتالىعىنىڭ قىزمەتٸن ورىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل كوللەدجدٸ ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن قوسىمشا بيۋدجەتتەن تىس كٸرٸستٸ قامتاماسىز ەتەدٸ. دۋالدٸ وقىتۋ كەڭەيتٸلەدٸ.
قازاقستاندىق مۇنايشىلار بەلسەندٸ قاتىسۋشىلارى بولىپ تابىلاتىن جاھاندىق نارىق وتاندىق كادرلاردى ٶزگەرتۋگە جەنە جوعارى ساپا ستاندارتتارىنا تارتۋعا مەجبٷرلەيدٸ. بٸلٸم بەرۋ ٷلكەن جىلدامدىقپەن ٶزگەرەدٸ جەنە وقۋ ورىندارى مەن ٶندٸرٸستٸك كومپانييالاردىڭ ماڭىزدى مٸندەتٸ بٸرٸككەن كٷش-جٸگەردٸڭ جەنە بەلسەندٸ ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ ارقاسىندا تٷلەكتەر قۇزىرەتتەرٸنٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى.
