ٶتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا “سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ساقتاۋ پاركٸ” جشس بەسەكەلەستٸك تۋرالى زاڭدى بۇزعانى ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپقا تارتىلىپ, 324 ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە ايىپپۇل تٶلەدٸ. بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ اتىراۋ قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتٸ مەن پروكۋراتۋراسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, كومپانييا ٶكٸلدەرٸ تۇتىنۋشىلارعا ەرتٷرلٸ تالاپ قويىپ, قىزمەتتەرٸن الۋعا مٸندەتتەگەن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
“سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ساقتاۋ پاركٸ” جشس (سپگسگ) - اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىندا ٶندٸرٸلەتٸن ەلەۋمەتتٸك گازدى جەتكٸزۋ وپەراتورى. 2021 جىلى كومپانييا اۋكتسيوندا “Joint Technologies” جشس-نە ساتىلعان كەزدە تيمۋر قۇلىباەۆ 50% اكتسييانىڭ يەسٸ اتاندى.
ال قاندى قاڭتار وقيعاسىنان كەيٸن سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ساقتاۋ پاركٸنە قاتىستى قىلمىستىق ٸس قوزعالدى.
“جشس باسشىلىعى 2017 جىلدان 2021 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭدە ٶزٸنٸڭ ٷستەم جاعدايىن پايدالانا وتىرىپ, سۇيىتىلعان مۇناي گازىن قابىلداۋ, ساقتاۋ جەنە تيەۋ قىزمەتتەرٸنە مونوپولييالىق جوعارى باعا بەلگٸلەدٸ”, - دەلٸنگەن حابارلامادا.
2023 جىلى 3 مامىردا اتىراۋ وبلىسىنىڭ مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكٸمشٸلٸك سوتى ازرك-نىڭ تالاپ ارىزىن ٸشٸنارا قاناعاتتاندىردى. 2021 جىلى 13 مامىردا “سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ساقتاۋ پاركٸ” جشس-نى قايتا تٸركەۋ تۋرالى بۇيرىقتىڭ كٷشٸن جويدى.
وسىلايشا ٷلەستٸڭ 50%-ى اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىنا قايتارىلدى. الايدا تيمۋر قۇلىباەۆتىڭ كومپانيياسى ەلٸ كٷنگە دەيٸن جشس-نىڭ بەلگٸلٸ بٸر بٶلٸگٸنە يەلٸك ەتەدٸ.
Egov.kz مەلٸمەتٸنشە, “سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ساقتاۋ پاركٸ” جشس قۇرىلتايشىلارى “Joint Technologies” جشس, “اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتى” جشس جەنە “كٶكسەڭگٸر” جشس.
تيمۋر قۇلىباەۆ كومپانيياسى تۇتىنۋشىلارىنا قىزمەتتەرٸن الۋعا مٸندەتتەگەن. اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىندا سۇيىتىلعان مۇناي گازىن (سكگ) ساقتاۋعا ارنالعان ٶز رەزەرۆۋارلارى, قالا بەردٸ جٷكتەردٸ تەمٸرجول مەن اۆتوموبيل كٶلٸگٸمەن تيەۋگە ارنالعان تٸرەكتەرٸ جوق. ٶنٸمنٸڭ بارلىق كٶلەمٸ قۇبىر ارقىلى “پحسنگ” جشس رەزەرۆۋارلارىنا قۇيىلادى. مۇنداي قاتاڭ تالاپ گازدى باسقا گاز جەلٸلەرٸ ۇيىمدارىنا (گسو) تٸكەلەي جٸبەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ.
ياعني, اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىمەن اجىراماس تەحنولوگييالىق بايلانىس كەسٸپورىننىڭ ٶڭٸردەگٸ قايتالاما كٶتەرمە ساۋدا نارىعىندا سكگ-نىڭ جالعىز جەتكٸزۋشٸسٸ بولۋىنا ەكەلدٸ.
وسىنداي ٷستەمدٸككە يە بولا وتىرىپ, “پحسنگ” جشس باسشىلىعى ٶز تۇتىنۋشىلارىنا شارتتاردى بەلگٸلەي الادى. سونىمەن قاتار ٶنٸم نارىعىنا كٸرۋگە نەمەسە ودان شىعۋعا جول بەرمەدٸ. ٶيتكەنٸ گسو اراسىندا كٶتەرمە ساۋداعا تىيىم سالىنعاندىقتان, ەلەۋمەتتٸك گازدى الۋ مٷمكٸن بولمادى. سونىمەن قاتار تۇتىنۋشىلار سۇيىتىلعان گازدى باسقا گاز جەلٸسٸ ۇيىمدارىنا ەركٸن ساتا المادى.
2021 جىلدىڭ سەۋٸر-جەلتوقسان ايلارى ارالىعىندا پاركتٸڭ اتىراۋ وبلىسى نارىعىنداعى ٷلەسٸ 96,84% قۇرادى.
اتىراۋ ازرك بٶلٸمٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ «پحسنگ» جشس-نٸڭ 2021 جىلعا ارنالعان 37 كەلٸسٸمشارتىن تەكسەرگەن. وسى تۇستا, ەكٸ كەلٸسٸمشارتقا بايلانىستى سۇراق تۋىنداعان. سەبەبٸ ولار مەرزٸمٸنەن بۇرىن اياقتالعان ەدٸ. بٸرٸ “كٶكشەتاۋ-ترانس-گاز” جشس (12 سەۋٸر 2021 ج.), ەكٸنشٸسٸ “پرومگاز بپ” جشس (2 تامىز 2021 ج.).
بالامالى كەلٸسٸم-شارتتارمەن پارك باسشىلىعى اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىنان رۇقسات العاننان كەيٸن سۇيىتىلعان گازدى گاز تولتىرۋ ستانساسىندا (گنس) ساقتاۋ مەرزٸمٸنە ەرتٷرلٸ شارت قويدى. باسقا بايلانىستاردا بۇل مەرزٸم بەس كٷنتٸزبەلٸك كٷندٸ كٶرسەتسە (ەڭ كٶپ مەرزٸم 15 كٷنتٸزبەلٸك كٷن), قالعان ەكەۋٸندە بۇل 24 ساعاتتى قۇرادى.
“كٶكشەتاۋ-ترانس-گاز” جەنە “پرومگاز ۆپ” 48 ساعات ٸشٸندە گازدى جٶنەلتپەگەن جاعدايدا ولار ونى پارككە ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ رەتتەيتٸن ماكسيمالدى باعامەن ساتۋعا مٸندەتتەلدٸ. ال تيمۋر قۇلىباەۆتىڭ كومپانيياسى ٶز قالاۋى بويىنشا تاۋاردى ٷشٸنشٸ تۇلعالارعا قايتا ساتۋعا قۇقىلى بولدى.
“پحسنگ” جشس-نٸڭ ەكٸ كەلٸسٸمشارت بويىنشا كٸرٸسٸ ققس-سىز 27 ملن تەڭگەنٸ قۇرادى (“كٶكشەتاۋ-ترانس-گاز” جشس – 5 611 680 تەڭگە, “پرومگاز بپ” جشس – 22 031 040,01 تەڭگە). “كٶكشەتاۋ-ترانس-گاز” جشس ٶكٸلدەرٸ كەلٸسٸمشارتتى جاڭا شارتتارعا بايلانىستى قايتا قاراۋدى سۇرادى. الايدا ولار باس تارتتى.
بٸراق بۇل سوڭى ەمەس ەدٸ. پحسنگ باسشىلىعى تاعى ٷش كەلٸسٸمگە وتىرعان:
- ديلەرلەرمەن, گسو جەنە جانارماي قۇيۋ ستانتسييالارىمەن جٷك جٶنەلتۋ قىزمەتتەرٸن كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن;
- “RTS Holding” جشس-مەن (تيمۋر قۇلىباەۆقا تيەسٸلٸ “Jint Technologies” جشس قۇرىلتايشىسى) جٷكتەردٸ تاسىمالداۋعا ارنالعان ۆاگونداردى پايدالانۋ جەنە ەكسپەديتورلىق قىزمەتتەر ٷشٸن;
- “رتي-انپز” جشس-نەن ۆاگونداردى جەتكٸزۋ جەنە تازالاۋ بويىنشا (“پەترولەۋم” جشس تەڭ قۇرىلتايشىسى, 2021 جىلى شارتقا قول قويۋ كەزٸندە ول تيمۋر قۇلىباەۆقا تيەسٸلٸ بولدى).
ياعني, گسو, جانارماي قۇيۋ ستانتسيياسى (تاپسىرىس بەرۋشٸلەر) ٶكٸلدەرٸندە تەمٸرجول كٶلٸگٸ سالاسىندا باسقا جەتكٸزۋشٸنٸ تاڭداۋ مٷمكٸندٸگٸ بولمادى. بۇل كومپانييالار ولارعا “رتس حولدينگ” جشس مەن “رتي-انپز” جشس-نەن ارتىق شوت-فاكتۋرالاردى تٶلەۋگە مەجبٷرلەگەن.
ازرك قىزمەتكەرلەرٸ قۇجاتتاردان تٶلەمدەردٸ انىقتادى. ونىڭ نەگٸزٸندە “پحسنگ” جشس-نٸڭ 2021 جىلى مامىردان جەلتوقسانعا دەيٸن كٸرٸسٸ 4,8 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
سونىمەن بٸرگە 2021 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ “پحسنگ” جشس ەرتٷرلٸ جەتكٸزۋشٸلەردەن گاز جەتكٸزۋدٸ سۇرايتىن حاتتار جولدانعانى بەلگٸلٸ بولدى. بٸراق جاۋاپ رەتٸندە ولار نە گاز ٶندٸرۋ كٶلەمٸنٸڭ ازايعانى تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ, نە ساقتاۋ جەنە قابىلداۋ كەلٸسٸمٸنٸڭ جوباسىن جاساماعانى بەلگٸلٸ بولدى. وسى دەرەكتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ازرك دەپارتامەنتٸ تاعى دا 2021 جىلعى كٸرٸستٸ ەسەپتەدٸ. بۇل ققس ەسەپتەمەگەندە 5,9 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
