ەلقيسسا, اتالعان انىقتامانى تالاپ ەتۋدٸ كٷشٸنەن قالدىرۋ, شىنى كەرەك, وڭايعا تٷسكەن جوق. تۇپ-تۋرا 2015 جىلدىڭ 9 اقپانىنان («قر كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە حالىقتىڭ كٶشٸ-قونى جەنە جۇمىسپەن قامتىلۋى مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا بايلانىستى قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ مەجٸلٸستە العاشقى وتىرىسى بولىپ ٶتكەن كٷننەن) باستالعان كٷرەس – ەكٸ جىل, جەتٸ اي, توعىز كٷن دەگەندە جەڭٸسپەن اياقتالدى. دەل الاشتىڭ ارىستانى قانات باۋىرىم يسلامنىڭ كەزەكتٸ جەڭٸسٸنٸڭ قارساڭىندا!
بيىل 23 ماۋسىمدا استانادا ٶتكەن دٷنيەجٷزٸ قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايىنداعى ەلباسىمىزدىڭ «ەلگە كەلگەننەن سوڭ قۇجات تٷگەندەۋ ٷشٸن ەرٸ-بەرٸ سابىلۋ بولماۋى كەرەك. قىتاي قازاقتارىنىڭ سوتتالعانى نەمەسە سوتتالماعانى تۋرالى انىقتاما الۋ جايى اعايىننىڭ ارعى بەتتەگٸ ەڭبەگٸنە پروبلەمالار تۋعىزادى. ونى شەكارا تۇرعىسىنان سول جەردە انىقتاپ, ەلمەنەن اقىلداسىپ, كەلٸسٸپ شەشۋ كەرەك!» - دەگەن تاپسىرماسىنا ساي, «شەتەلدٸكتەرگە جەنە ازاماتتىعى جوق ادامدارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ۋاقىتشا جەنە تۇراقتى تۇرۋعا رۇقساتتار بەرۋ قاعيدالارىن بەكٸتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ 2015 جىلعى 4 جەلتوقسانداعى №992 بۇيرىعىنا تولىقتىرۋ ەنگٸزٸلٸپ, اتالعان بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەدٸلەت مينيسترلٸگٸندە 2017 جىلى 04 قىركٷيەكتە №12880 بولىپ قايتا تٸركەلدٸ.
ياعني, وسى بۇيرىقتىڭ (قاعيدانىڭ) 10-تارماعىنداعى «ازاماتتىعى تيەسٸلٸلٸگٸ نەمەسە تۇراقتى تۇراتىن مەملەكەتتە سوتتىلىعى (سوتتىلىعىنىڭ بولماۋى) تۋرالى تيٸستٸ مەملەكەتتٸڭ قۇزىرەتتٸ ورگانى بەرگەن قۇجات;» - دەپ اتالاتىن 6)-تارماقشاسىنا بٸزدٸڭ ٶتٸنٸشٸمٸز بويىنشا «(قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ ەتنيكالىق قازاقتارىن قوسپاعاندا, ەگەر ٶزگە حالىقارالىق شارتتاردا كٶزدەلمەسە);» - دەگەن ەسكەرتپە قوسىلدى.
ەندٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەلٸپ, تۇراقتى تٸركەۋگە تۇرىپ, ىقتييارحات الاردا, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ كٶشٸ-قون پوليتسيياسى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان كٶشٸپ كەلگەن ەتنيكالىق قازاقتاردان «سوتتىلىق تۋرالى» انىقتاما تالاپ ەتپەيدٸ. قانداستارىمىز «سوتتىلىق تۋرالى» قۇجاتىن راستاتۋ ٷشٸن بايتاق قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن استانا مەن الماتىعا سابىلاتىن, وداعى قىتايدىڭ كونسۋلدىعىنا بارىپ اپتالاپ تەلمٸرەتٸن تاريح ٶز پاراعىن وسى جەردەن جاپتى! دٷنيەدە ٶزگەنٸڭ قولىنا قاراعان, بوساعاسىندا تەلمٸرگەن كٸرٸپتارلىقتان ٶتكەن قورلىق, ەي, جوق شىعار?! سول كٸرٸپتارلىقتان قۇتىلدى, قانداستارىمىز!
سٶيتٸپ, قۇجات جيناۋدىڭ ازابى مەن توزاعىن بٸر كٸسٸدەي تارتقان قىتايدان ورالعان قانداستارىمىز «قوش بول, «سوتتىلىق تۋرالى» انىقتاما! قوش بول, قىتاي ەلشٸلٸگٸ!» - دەيتٸن كٷنگە دە, مٸنە, جەتتٸ-اۋ, شٸركٸن!
ۇلت كٶشباسشىسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸن الماي تۇرىپ جولعا قويعان «كٶشٸ-قون» اتتى تۇڭعىش ھەم ۇلى ساياساتىن قولداۋ, ونىڭ زاڭنامسىن كەمەلدەندٸرۋ, الىستاعى اعايىننىڭ اتاجۇرتىنا كەلەتٸن جولىن داڭعىراتىپ اشۋ جولىنداعى اۋىت مۇقيبەكتٸڭ دە سوڭعى بەس-التى جىلدىڭ كٶلەمٸندەگٸ حات جازۋمەن ٶتكەن ۇيقىسىز تٷندەرٸ; ارىستاندارمەن الىسقان, جولبارىستارمەن جۇلقىسقان ازاپتى ايلارى; جۇمىسسىز قالىپ, سەرگەلدەڭگە تٷسكەن جىلدارى, مٸنە, بٸر-اق كٷندە قۋانىشقا اينالدى. ەندٸ ول ٶتكەن كٷننٸڭ بەلگٸسٸ رەتٸندە «زاڭ تٷزەلدٸ, قانداسىم, سەن دە تٷزەل!» دەگەن قالىڭ كٸتابىنىڭ ەر بەتٸندە تاسقا باسىلىپ قالا بەرەدٸ!
وبالى كەنە, بۇل مەسەلەنٸڭ وڭ شەشٸلۋٸنە تەۋەلدٸ-تەۋەلسٸز قازاق باسپاسٶز- اقپارات قۇرالدارىنىڭ قابىرعالى توبى – «دات», «جاس الاش», "قالا مەن دالا" گازەتٸ, «قازاق ٷنٸ», «الاتاۋ», «تٶرتٸنشٸ بيلٸك» گازەتتەرٸ, «31», «كتك», «QAZAQSTAN», «حابار» تەلەارنالى جەنە «Alashainasy.kz», «Baq.kz», «Qamshy.kz», «Saigez.kz», «Minber.kz» اقپاراتتىق پورتالدارى ايانىپ قالعان جوق. رەتٸ كەلگەندە باتىل-باتىل ٷن قاتىپ, قولداپ وتىردى. سونىڭ ٸشٸندە, ەيگٸلەپ تۇرىپ ايتايىن, «كٶشٸ-قون» دەگەن تاقىرىپتى كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسٸرمەي, سوڭىنا دەيٸن كٶتەرە بٸلگەن «Abai.kz» اقپاراتتىق پورتالىنا, بٷكٸل شەتتەن كەلگەن قازاقتار, قارىزدارمىز! وسى تاقىرىپتى كٷن قۇرعاتپاي كٶتەرگەنٸ ٷشٸن «Abai.kz» تەندردەن دە قاعىلدى. بٸراق, ەشكٸمنەن ەشقاشان قايمىققان جوق, قانداستارىنىڭ مٷددەسٸن قاسقايىپ تۇرىپ قورعادى. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, «جازا الماساڭ, ساعان سەرت! باسا الماسام, ماعان سەرت!» دەپ دەۋرەن قۋات باۋىرىمىز ۇستانىمىنان تايمادى جەنە ونىڭ ەكٸ ساردارى – قانات ەبٸلقايىر مەن نۇرگەلدٸ ەبدٸعانيۇلى دا بۇل مەسەلەدە تاباندىلىق تانىتتى. ال, تەندرگە كەلگەندە, تابانىنىڭ بٷرٸ جوق قۋلاردىڭ بۇل تاقىرىپتان تايقىپ كەتكەنٸن دە ەستٸدٸك. ەگەر, شەگارا اسىپ كەلگەن قانداستارىمىزدىڭ اتقامٸنەر ازاماتتارى ۇلت ٷشٸن بٸردەمە ٸستەيٸك دەپ بەكٸسە, ولار جۇمىسىن ەڭ الدىمەن «Abai.kz» اقپاراتتىق پورتالىن قولداۋدان باستاۋى كەرەك!
«الىستان كەلگەن اعايىن» دەگەن اتى بار بۇل قاۋىم بۇل كٷندە بٸر جارىم ميلليونعا تاياعان, مٷمكٸن, ودان دا كٶپ قارا ورمان حالىققا اينالىپ, ٷيٸرٸن تاۋىپ, قاسيەتتٸ قازاق جەرٸنٸڭ بارلىق پۇشپاعىنا ٸرگە تەۋٸپ ٷلگٸردٸ. ەلباسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ولاردىڭ ەڭسەسٸ بيٸك, رۋحى اسقاق. جٷز جاساعىر ۇلت كٶشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاقىندا عانا استانادا ٶتكەن دٷنيەجٷزٸ قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايىندا «ەلٸم, جەرٸم دەپ ەڭٸرەگەن ەربٸر قازاققا قازاقستاننىڭ ەسٸگٸ ەرقاشان اشىق, ايقارا اشىق. ەشكٸمگە شەكتەۋ جوق!» -دەپ, قازاق كٶشٸنٸڭ بولاشاق تاعدىرىن تاعى بٸر مەرتە شەگەلەپ قويدى. بۇل كٶش ەندٸ ەشقاشان توقتاماق ەمەس جەنە ەشكٸم دە توقتاتا الماق ەمەس! جٷيەسٸن تاۋىپ, جٷرەكتٸلٸكپەن ساۋاتتى ايتا بٸلسەك, تاباندىلىقپەن ٶز دەڭگەيٸندە ٷزدٸكسٸز كٶتەرە الساق, ورىندى ٶتٸنٸشٸمٸزدٸڭ جەردە قالماي, ورىندالاتىنىنا دا كٶزدەرٸڭٸز ەبدەن جەتكەن شىعار, ارداقتى اعايىن!
وسى جەردە بيلٸكتٸڭ بيٸك-بيٸك بۇتاعىندا وتىرعان قۇزىرلى ورىن باسشىلارىنا قولىمىزدىڭ جەتۋٸنە, ٶتٸنٸشٸمٸزدٸ تاپسىرۋعا, جٷيەدەن شەتتەن كەلگەن اعايىننىڭ ەڭ كٸلتەڭ مەسەلەلەرٸن شەشۋدە «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ, ونىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق قابىلداۋ بٶلمەسٸنٸڭ ٶتە-ٶتە زور ىقپالى بولعانىن ريزاشىلىقپەن ايتا كەتۋ – بۇلجىماس پارىز ماعان! مٸنە, بيىل «كٶش كٶلٸكتٸ بولسىن!»رەسپۋبليكالىق اكتسيياسى اياسىندا كٶشٸ-قون مەسەلەلەرٸ بويىنشا ازاماتتاردى تاقىرىپتىق قابىلداۋدىڭ تۇجىرىمداماسى جاسالدى. اتالعان اكتسييا بيىلعى سوڭعى جارتى جىلدىعىنان باستاپ رەسپۋبليكا بويىنشا, كەزەگٸ كەلگەندە, ٶتٸپ تۇراتىن بولىپ, «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ جوسپارىنا كٸردٸ. ال, اكتسييانىڭ تۇساۋى 2017 جىلعى 14 شٸلدەدە كەسٸلدٸ.
اۋىت اقىن ەندٸگٸ جەردە ٸشكٸ ٸستەر مينيستٸرٸ قالمۇحانبەت قاسىموۆ اعاسىنا العىسىن ايتىپ, قولىن قىسادى دا, ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ تامارا دٷيسەنوۆانى بەتكە الادى.
سەبەبٸ, بٷگٸنگٸ تاڭدا «...ەكٸ ەل اراسىندا كەلٸسٸم جوق!» دەگەن كەراناۋ ۋەجبەن شەتەلدەن كەلگەن زەينەت جاسىنداعى اتا-اپالارىمىزدىڭ زەينەتاقىسى نەبارى 11-12 مىڭ تەڭگەنٸڭ كٶلەمٸندە عانا قالىپ وتىر. كەلٸپ, مەملەكەتتٸك قىزمەتكە تۇرعان قانداستارىمىزدىڭ شەتەلدەگٸ ەڭبەك ٶتٸلٸ ەسەپكە الىنباي كەلەدٸ...
تامارا بوسىمبەكقىزى دا قازىنالى ەلدە تۋعان قازاقتىڭ ەركەككە بەرگٸسٸز ٸسكەر قىزى. اللا قالاسا, «نۇر وتانىم» مەن «Abai.kz»-تٸم امان بولسا, بۇل مەسەلە دە ٶز شەشٸمٸن تاۋىپ قالار دەگەن زور ٷمٸتتەمٸز.
بەرٸن ايت تا – بٸرٸن ايت, بٷگٸننەن باستاپ تۇراقتى تٸركەۋگە تۇرۋعا كەدەرگٸ جوق, زاڭ تٷزەلدٸ! بۇل – «حالىقتىڭ كٶشٸ-قونى تۋرالى» زاڭعا, ٶزٸمٸز ويلاعانداي, تٷبەگەيلٸٶزگەرٸس ەنگٸزٸلدٸ دەگەن سٶز!!
قانداسىم, تاعى بٸر مەرتە قايتالاپ ايتايىن, ەندٸ سەن دە تٷزەل!
اۋىت مۇقيبەك
18.09.2017
استانا
Abai.kz
