"ارتۋر, ميتينگكە شىققان ازاماتتاردى جامانداۋىڭدى توقتات! ولار – قازاقستان ازاماتتارى. ولار ەشقانداي بۇزاقىلىق جاساعان جوق. ميتينگ ٷشٸن اقشا تٶلەپ جاتىر دەيدٸ, تاعىسىن تاعى. بەلكٸم, بٸرەۋ بٸزدٸڭ بٷگٸنگٸ پروتسەسٸمٸزدٸ بۇزعىسى كەلەتٸن شىعار. ۇلتارالىق ارازدىق, اقشا ٷشٸن, بٸرەۋدٸڭ مٷددەسٸ دەيدٸ, بيلٸكتٸ جاۋلاپ العىسى كەلدٸ دەيدٸ. وندايعا جول بەرمەۋ كەرەك", - دەگەن بولاتىن م. تايجان.
م. تايجان بۇل ەسكەرتپەسٸن كوميسسييا جۇمىسىنا قاتىسىپ وتىرعان دەپۋتات-جۋرناليستكە تٸكەلەي باعىتتاعان بولاتىن .
سول وتىرىستان ەكٸ كٷن ٶتكەندە ارتۋر پلاتونوۆ م. تايجان مىرزاعا جاۋاپ قاتىپ وتىر. دٷيسەنبٸ كٷنٸ بٸرقاتار اقپارات قۇرالدارى ونىڭ تٶمەندەگٸدەي جاۋابىن تاراتتى.
«تايجان مىرزا اشىق جەنە سەزٸمگە بەرٸلگٸش ادام رەتٸندە عانا ەمەس, بٸلٸمدٸ, وقىعان ازامات رەتٸندە دە ٶزٸن كٶرسەتٸپ جٷر. سوندىقتان, ونىڭ ٶزٸنە نەمەسە ٶزٸ ۇناعىسى كەلەتٸن (تٷرلٸ جاعدايلارعا بايلانىستى) ادامدارعا شىندىقتىڭ ۇناماۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بٸلمەۋٸ مٷمكٸن ەمەس. جاقسى بٸلەدٸ! مەن ونى بٸرقاتار مىرزالار (پەركينس, كلارك, شارپ, ت.ب.) جەنە ەل بٸلۋٸ تيٸس, ەلەمدە كەي كەزدەرٸ بولىپ تۇراتىن جاعدايلار تۋرالى بٸرقاتار ماتەريالداردان دا حابارسىز دەپ ويلامايمىن. نەگە مۇنداي وقيعالار ٷنەمٸ مەملەكەتتٸڭ قۇلاۋىمەن جەنە كٸنەسٸز ازاماتتاردىڭ قازا تابۋىمەن, حاوسپەن, قانمەن اياقتالاتىنىنان, بەيبٸت ميتينگتەردٸڭ قالاي جەنە نە ٷشٸن پايدالانىلاتىنىنان دا بەيحابارسىز دەي المايمىن. بٸراق, كەيبٸرەۋلەرگە ادامداردىڭ بەيبٸت ميتينگتەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸنەن باسقا نەرسەلەردٸ دە بٸلگەنٸ ۇنامايتىن سيياقتى. سونىمەن بٸرگە, نە ٷشٸن ەكەنٸ بەلگٸسٸز, ادامداردى كٶشەگە الىپ شىعۋ كەرەك جەنە كٶپ ادامدى الىپ شىعۋ كەرەك. نە ٷشٸن? ەگەر ٶزگەرٸستەردٸڭ («جەر كودەكسٸنە» - رەد.) بٸر جىل بولسا, ال, نارازىلىق ەندٸ باستالۋدا.
ال, ارەندا مەرزٸمٸ بۇرىن, تٸپتٸ, 99 جىل بولعان. ٷن پاراقتاردى كٸم جازدى, حابارلامالاردى كٸم تاراتتى? روليكتەردٸ, ايتسا دا, بارىنشا كەسٸبي شىققان جەنە ارزان ەمەس, كٸم مونتاجدادى? تابىلعان كەروسين قۇيىلعان بٶتەلكەلەر مەن قارۋ كٸم ٷشٸن?.. ەگەر ول قۇرمەتتٸ ادام شىن الاڭداپ, كٶرسەتٸلگەندەرگە ەش سەنبەسە دە, وعان بٸزدە مۇنداي ستسەنارييدٸڭ جٷزەگە اسپايتىنىنا كٸم كەپٸلدٸك بەردٸ? كٶپتەگەن ەلدە وسىلاي بولدى عوي. ٷشٸنشٸ تاراپتار جاعدايدى پايدالانىپ كەتپەيدٸ دەگەن مۇنداي سەنٸمدٸلٸك قايدان پايدا بولدى?
ادامدار ٷستەل باسىندا كەلٸسۋ مٷمكٸندٸگٸ بولا تۇرا كٶشەگە نەگە شىقتى? بۇل كٸمگە, نە ٷشٸن كەرەك?
ازاماتتار جاعىمسىز ستسەنارييلەر تۋرالى, ونىڭ ٷستٸنە ولار بٸرنەشە رەت جٷزەگە اسقان بولسا, بٸلۋگە قۇقىلى. ال, رۇقسات ەتٸلمەگەن ميتينگتەردٸ ۇيىمداستىرۋشىلار زاڭعا ساي تولىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلۋعا مٸندەتتٸ!
سوندىقتان دا, تايجان مىرزانىڭ بارلىق «ايىپتاۋلارى» باعىتتالعان ادامدارعا ەمەس, ونىڭ ٶزٸنە كٶبٸرەك قاتىستى بولىپ وتىر. ونىڭ بۇل جەردە قاتەلەسكەنٸن كٶرسەتەدٸ. ول بۇل ٸسٸن ٶزٸ دە ويلانىپ, كەيٸن تٷسٸندٸ, تٸپتٸ, تەربيەلٸ ادام رەتٸندە ٶكٸندٸ دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ ول كەزدەسۋ بارىسىندا قىزبالىققا سالىنىپ وتىردى. مەن ونىڭ ەرەكەتتەرٸنەن كٷردەلٸ, جاعىمسىز نەرسەلەر كٶرگٸم كەلمەيدٸ. مۇنىڭ بارلىعىن مەن ٶز ەلٸ ٷشٸن الاڭدايتىن, وعان تەك جاقسىلىقتار مەن گٷلدەنۋ تٸلەيتٸن ازاماتتىڭ شىنايى تالپىنىسى دەپ بٸلەمٸن. سونىمەن قاتار, ونداي نيەتتەگٸ ادام جالعىز ول عانا ەمەس ەكەنٸن ايتقىم كەلەدٸ», - دەلٸنگەن ا. پلاتونوۆتىڭ جاۋابىندا.
دەپۋتاتتىڭ مەلٸمدەمەسٸن قاتە تٷسٸنۋ ەرەكەتتەرٸن بولدىرماۋ ماقساتىندا ونىڭ ورىس تٸلٸندەگٸ نۇسقاسىن دا قوسا ۇسىنىپ وتىرمىز:
«گوسپودين تايجان پرويزۆوديت ۆپەچاتلەنيە چەلوۆەكا نە تولكو يسكرەننەگو ي ەموتسيونالنوگو, نو وبرازوۆاننوگو ي ناچيتاننوگو. ا پوتومۋ نە موجەت نە زنات, چتو ۆسە, چتو ەمۋ يلي تەم, كومۋ ون تاك وتچاياننو پىتاەتسيا نراۆيتسيا, (ۆ سيلۋ رازنىح پريچين), نە پو دۋشە, ۋۆى, چيستايا پراۆدا! وتليچنو زناەت! نە دوپۋسكايۋ مىسلي ي و توم, چتو ون نە يمەەت پرەدستاۆلەنييا و تەح گوسپوداح (پەركينس, كلارك, شارپ ي ت. د.) ي تەح پوكازاننىح ماتەريالاح, و كوتورىح يمەيۋت پراۆو زنات ليۋدي: كاك, چتو ي پوچەمۋ ينوگدا پرويسحوديت ۆ ميرە.
پوچەمۋ ەتو پوروي ي ۆسە چاششە زاكانچيۆاەتسيا رازۆالوم گوسۋدارستۆ ي گيبەليۋ نەۆيننىح گراجدان, حاوسوم ي كروۆيۋ. و توم, كاك ي دليا چەگو يسپولزۋيۋت ميرنىە ميتينگي. نو, ۆيديمو, كومۋ-تو دەيستۆيتەلنو وچەن نە حوچەتسيا, چتوبى ليۋدي زنالي نە تولكو و ۆوزموجنوستي ميرنوگو ستسەنارييا… ي پري ەتوم دليا چەگو-تو وچەن نۋجنو ۆىۆەستي يح نا ۋليتسۋ ي كاك موجنو بولشە. دليا چەگو?
ەسلي پوپراۆكام ۋجە بولشە گودا, ا ۆوزمۋششەنييا ناچاليس ليش سەيچاس, ەسلي ارەندا ۋجە بىلا اج 99 لەت?
كتو پيسال ليستوۆكي ي راسسىلال سووبششەنييا?
كتو مونتيروۆال روليكي, كستاتي, ۆەسما پروفەسسيونالنىە ي پوتومۋ نەدەشەۆىە? دليا كوگو وبنارۋجەننىە بۋتىلكي س كەروسينوم ي ورۋجيە?.. ي داجە ەسلي پرەدستاۆيت, چتو ۋۆاجاەمىي چەلوۆەك يسكرەننە پەرەجيۆاەت ي ني ۆو چتو يز پوكازاننوگو نە ۆەريت, كتو دال ەمۋ گارانتيي, چتو ۋ ناس ەتوت ستسەناريي نەۆوزموجەن, حوتيا ۆ بولشينستۆە ستران ۋداۆالسيا? وتكۋدا تاكايا ۋۆەرەننوست, چتو ترەتيا ستورونا نە ۆوسپولزۋەتسيا سيتۋاتسيەي?
دليا چەگو ليۋدي ۆىشلي نا ۋليتسۋ, ەسلي ەست ۆوزموجنوست دوگوۆاريۆاتسيا زا ستولوم? كومۋ ي دليا چەگو ەتو ۆىگودنو?
گراجدانە يمەيۋت پراۆو زنات ي و نەگاتيۆنىح ستسەناريياح, تەم بولەە نەودنوكراتنو وسۋششەستۆلەننىح. ا تە, كتو ورگانيزۋەت نەسانكتسيونيروۆاننىە ميتينگي, وبيازانى ۆ سووتۆەتستۆيي س زاكونوم نەستي پولنۋيۋ وتۆەتستۆەننوست!
تاك چتو ۆسە «وبۆينەنييا» گوسپودينا تايجانا بولشە سكازالي و نەم, چەم و تەح, كومۋ ون يح شلەت, ي گوۆوريات و توم, چتو ون نە پراۆ. پولاگايۋ, ون ي سام ەتو وسوزناەت, پوتومۋ ي بىل پري ۆسترەچە يزليشنە ۆسپىلچيۆ, و چەم, ۆوزموجنو, بۋدۋچي چەلوۆەكوم پوريادوچنىم, سوجالەەت, تاك كاك ەتو يمەلي چەست نابليۋدات سرازۋ نەسكولكو چەلوۆەك… ا, ۆپروچەم, حوچۋ ۆيدەت ۆ ەگو دەيستۆيياح نە چتو-تو سلوجنوە يلي نەگاتيۆنوە. ۋبەجدەن, چتو ەتو يسكرەننيي, نەپوسرەدستۆەننىي پورىۆ گراجدانينا, كوتورىي پەرەجيۆاەت زا سۆويۋ سترانۋ ي جەلاەت ەي ليش بلاگا ي پروتسۆەتانييا… ي نە ون ودين».
دەرەككٶز: qamshy.kz