ەكس-پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇسىندا ايتىلۋعا تىيىم سالىنعان مەسەلە ەشكەرە بولدى. ەڭگٸمە ادام ساۋداسىنا قاتىستى بولماق, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz "گولوس نارودا" باسىلىمىنا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستاندا ادام ساۋداسىنا قاتىستى زاڭناما تەك 2023 جىلدىڭ 5 قىركٷيەگٸندە كٷشٸنە ەندٸ. بۇل ەلدەگٸ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جولىنداعى ٷلكەن قادام بولىپ كٶرٸنگەنٸمەن, مەجٸلٸس دەپۋتاتى مارات باشيموۆتٸڭ ايتۋىنشا, مەسەلەنٸڭ ٶزٸ بۇدان ەلدەقايدا بۇرىن باستاۋ العان. نازارباەۆ دەۋٸرٸندە ەل ٸشٸندە ادام ساۋداسى تۋرالى ايتۋعا تىيىم سالىنىپ, مەملەكەت بۇل مەسەلەنٸ مويىنداۋدان باس تارتقان.
باشيموۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە, بۇرىنعى رەجيم ادام ساۋداسىن جوققا شىعارىپ, بۇل قىلمىستىڭ قوعامدا بار ەكەنٸنە كٶز جۇمىپ كەلگەن. ەلدە جۇمىسشى رەتٸندە پايدالانىلاتىن, جىنىستىق قۇلدىققا تٷسەتٸن ادامداردىڭ سانى ٶسە تٷسسە دە, بۇل جاعدايدى رەتتەۋگە باعىتتالعان قادامدار جاسالمادى. سەكسۋالدىق جەنە ەڭبەك قۇلدىعى – ادام قۇقىقتارىنىڭ ٶرەسكەل بۇزىلىپ, ال قازاقستاندا ادامداردى "نان ٷشٸن" ساتۋعا دەيٸن باردى. قوعامدا بالالاردى قايىرشىلىققا مەجبٷرلەۋ دە وسى جٷيەنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ بولدى.
بۇل قۇلدىقتىڭ ەكونوميكالىق نەگٸزٸ دە بار: اۋىر ەڭبەكتە پايدالانىلاتىن ادامدار ەڭبەك نارىعىندا ارزان رەسۋرس رەتٸندە قاراستىرىلدى. ادامدار تەك ەڭبەك كٷشٸن جوعالتپاعان جاعدايدا عانا باعالاندى. وسىنىڭ سالدارىنان, ادام ساۋداسى ەكونوميكالىق قۇرىلىمنىڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالدى.
باشيموۆتٸڭ ايتۋىنشا, بۇل مەسەلەنٸ رەتتەۋگە كەدەرگٸ بولعان فاكتورلاردىڭ بٸرٸ – ەلدەگٸ جەمقورلىق دەڭگەيٸنٸڭ جوعارىلىعى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمشٸلٸكتەر بۇل جٷيەگە قاتىسىپ, باقىلاۋ جاساۋدى ەلەمەي كەلدٸ. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ەربٸر اۋىل, ەربٸر ايماقتىڭ باسشىلارى ادام ساۋداسىنىڭ بار ەكەنٸن بٸلەدٸ, بٸراق قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعان. بۇل مەسەلەنٸڭ ۇشى تەك قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ٶزدەرٸنە عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە شەكارا باقىلاۋ ورگاندارىنا دا تٸرەلەدٸ. جاعداي سونشالىقتى كٷردەلٸ بولعانى سونشا, تٸپتٸ سەبيلەر دە ساتىلاتىن بولدى. بۇل ەلٸمٸزدەگٸ ادام ساۋداسىنىڭ ناعىز شارىقتاۋ كەزەڭٸ ەدٸ.
جاڭا زاڭ بۇل كٷرەستٸ جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرگەنٸمەن, ونى تولىققاندى شەشۋ ٷشٸن قۇقىقتىق جٷيەنٸ ودان ەرٸ رەفورمالاۋ قاجەت. ەڭ الدىمەن, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ جەنە ەلدەگٸ كوررۋپتسيياعا قارسى باتىل قادامدار جاسالۋى تيٸس. ەلٸمٸزدٸڭ قازٸرگٸ قىلمىستىق زاڭناماسىندا 128-باپ بويىنشا ادام ساۋداسىنا 15 جىلعا دەيٸنگٸ باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعانىمەن, دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جەتكٸلٸكسٸز. ول زاڭدى كٷشەيتۋگە شاقىردى, سەبەبٸ ادام ساۋداسىمەن اينالىساتىن قىلمىسكەرلەر تەك ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردى ەمەس, ادام ٶمٸرٸن دە ساتىپ كەتەدٸ.
ادام ساۋداسى – تەك قىلمىس ەمەس, ول ادامگەرشٸلٸككە قارسى ٶرەسكەل ەرەكەت. قازٸرگٸ قازاقستاننىڭ الدىندا بۇل قىلمىستى تٷبەگەيلٸ جويۋ مٸندەتٸ تۇر. قوعامدىق سانادا ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جەنە كوررۋپتسييامەن كٷرەس مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ قاجەت. قازٸرگٸ قۇقىقتىق شارالار – تەك باستاماسى عانا, ال بۇل كٷرەس بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ بٸرلەسكەن ەرەكەتتەرٸن تالاپ ەتەدٸ.
