جەتٸسۋ جەرٸندەگٸ زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنەن, جەتٸسۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ۇستازدارى مەن بٸلٸمگەرلەرٸ جەنە باق ٶكٸلدەرٸنەن قۇرالعان جيىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا ەكسپەديتسييا مٷشەلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن تٷسٸرٸلگەن فيلمنٸڭ پرەزەنتاتسيياسىمەن باستالدى.
اتالمىش فيلمدە پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ «بولاشاققا باعدار:رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىن جٷزەگە اسىرۋ باعىتىندا الماتى وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ 18-25 شٸلدە ارالىعىندا جۋرناليست-جازۋشىلار, كومپوزيتور مەن سۋرەتشٸلەردەن قۇرالعان توپ مٷشەلەرٸ بەيجٸڭ مەن شانسي پروۆينتسيياسىنداعى سيان جەنە يۋلين قالالارىندا بولىپ, 1169-1223 جىلدار ارالىعىندا ٶمٸر سٷرگەن ۇلى قولباسشىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋدەگٸ ساپارلارى كٶرسەتٸلدٸ.
– مۇقالي – قازاقتاردىڭ اتا-باباسى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ بٸرتۇتاس, ٸرگەلٸ مەملەكەت بولۋىنا اتسالىسقان ايتۋلى تۇلعا. قۇرمەت تۇتامىز. قازاقستاننان ارنايى دەلەگاتسييا كەلگەندٸگٸن قۇپتايمىز. بۇل ەكٸ ەل اراسىنداعى ەجەلدەن كەلە جاتقان دوستىعىمىزدى نىعايتادى. قازاقستان پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قحر تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ بٸرلەسە ٶمٸرگە ەكەلگەن كٶپتەگەن باستامالارىنىڭ ٷدەسٸنەن دە شىعادى بۇل ساپارلارىڭىز. بٸزگە «بٸر جول, بٸر بەلدەۋ» جوباسى ۇنايدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىمىز سوڭعى جىلدارى تٸپتەن ۇلعايدى. جٸبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋٸ بابالارىمىزدىڭ اسقاق ارماندارىن جٷزەگە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك تۋعىزادى. ٶز باسىما كەلسەك, گٷلدەنگەن الماتى جەنە تاشكەنت قالالارىن كٶرۋدٸ بۇرىننان ارمانداپ جٷر ەدٸم. ەندٸ سونىڭ مٷمكٸندٸگٸ تۋادى دەپ ەسەپتەيمٸن. قارسى بولماساڭىزدار, يۋلين جەنە تالدىقورعان قالالارىن باۋىرلاس قالالار جاساۋ تۋرالى مەموراندۋم ەزٸرلەسەك دەيمٸن, – دەدٸ ول.
ايتا كەتەيٸك, مۇقالي جالايىر – باتىر زامانىندا شىڭعىس حاننىڭ اتىنان قىتايدى بيلەپ, اسپان استى ەلٸنٸڭ 65 پروۆينتسيياسىن باعىندىرعان تاريحي تۇلعا. حانداردىڭ حانى اتانعان تەمۋچيننٸڭ مۇقالي, جەلمە, جەبە, سٷبەدەي سيياقتى تٶرت باتىرى بولعانى بەلگٸلٸ. وسى تٶرت ەسكەري قولباسشىنىڭ بٸرٸنشٸسٸ مۇقالي يمپەريياداعى توعىز تٶرەنٸڭ بٸرٸ اتاندى. شىڭعىس حان بۇل ەلدٸ جاۋلاپ الىپ, تۇرانعا اتتانعاندا «مەنٸڭ اتىمنان ەمٸرٸڭدٸ جٷرگٸزە بەر!» دەپ قاپتاعان قالىڭ قىتايدى بيلەۋدٸ مۇقاليعا سەنٸپ تاپسىرعان. ٶز ٸشٸنەن ٷشكە بٶلٸنٸپ, اققۋ, شورتان ھەم شاياننىڭ كەيپٸنە تٷسكەن قىتايدىڭ باسىن بٸرٸكتٸرگەن دە وسى باتىر بابامىز بولاتىن.
كەزدەسۋ ٷستٸندە ون جەتٸ ادامنان قۇرالعان ەكسپەديتسييا مٷشەلەرٸ دە ٶز وي-پٸكٸرلەرٸن كەڭٸنەن ورتاعا سالدى.
– راسىن ايتساق, ەكسپەديتسييامىزدىڭ تەمٸرقازىق ماقساتى – مۇقالي باھادٷردٸڭ باسىنا بارۋعا اسپان استى ەلٸنە كەلگەننەن اسىقتىق. التى جٷز مىڭنان استام تۇرعىنى بار اۋقىمدى قالا قۇشاق جايا قارسى الدى. كەلبەتتٸ قوناقٷيگە ورنالاسا سالىسىمەن, جول باستاۋشىلارىمىزبەن قالالىق بيلٸك ٷيٸنە دە ات باسىن بۇردىق. يۋلين قالاسىنان كٷتٸپ العان باسشىسى لي شين لين مىرزا نٶكەرلەرٸمەن قۋانا قابىلدادى. قازاق ەلٸ ەلشٸلٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ اپتالىق ساپارىمىزدىڭ ەر كٷنٸن ايتاسىز, ەر ساعاتىنا دەيٸن كٶرٸنٸس تاپتى. مۇقالي بابامىز جانكەشتٸلٸكپەن نەگٸزدەپ كەتكەن ايبىندى ەۋلەتتٸڭ التىن ارايى كەشەگٸ الاش ارىستارىن نۇرلاندىرىپ, بٷگٸنگٸ ازاتتى كٷنٸمٸزگە شاپاق شاشىپ تۇرعاندىعى ايتىپ جەتكٸزگٸسٸز باقىت! قۇيىن ويناعان قۇبا جوندا قۇرىشتاي قۇيىلعان الىپ تۇلعالار – ۇلتتىق مەرتەبەمٸزدٸڭ مەڭگٸلٸك تۇعىرى. ٶشكەنٸمٸزدٸ جاندىرىپ, ٶتكەنٸمٸزدٸ ۇلىقتاۋعا ارنالعان بۇل جولعى ساپارىمىز وسىلايشا, بٸز كٷتكەندەگٸدەن دە شىرايلى شىقتى, – دەدٸ «جەتٸسۋ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, ەكسپەديتسييا قاتىسۋشىسى ەمٸرە ەرٸن.
وقۋلىق قازاق, ورىس, اعىلشىن تٸلٸندە جازىلىپ, وقىرماندارعا ۇسىنىلىپ وتىر.
بالجان جۇمانبەكوۆا
