Almaty TV تەلەارناسى ۋربانيستيكا، قولايلى قالالىق ورتانى قالىپتاستىرۋ جانە الماتىنىڭ ساۋلەتتىك مۇراسىن ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان جاڭا اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق «ارحيتەكتور» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى شىعارىلىمىن ۇسىنادى. ساراپشىلار مەن ساۋلەتشىلەر قالانى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ قالاي جۇزەگە اساتىنىن، ماماندار قانداي سىنعا ۇشىراپ جاتاتىنىن جانە قالا تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي شەشىمدەر قابىلدانىپ جاتقانىن قاراپايىم ءارى تۇسىنىكتى تىلمەن ءتۇسىندىرىپ بەرەدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
الماتىداعى تاريحي عيماراتتاردى قايتا جاڭارتۋ ماسەلەسى ءاردايىم قوعامدا ەكىۇداي پىكىر تۋدىرىپ جاتادى. ءبىرى قالانىڭ كەلبەتى بۇزىلادى دەپ الاڭداسا، ەندى ءبىرى جاڭارتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلمەسە، ول نىسانداردىڭ ءقاۋىپ كوزىنە اينالاتىنىن العا تارتادى. «ارحيتەكتور» جوباسى سىرت كوزگە ادەمى كورىنەتىن عيماراتتاردىڭ ارتىندا كۇردەلى ينجەنەرلىك ماسەلەلەر تۇرۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى.
باعدارلامانىڭ ەكىنشى شىعارىلىمىندا اۆتورلار قاۋىپسىزدىك، تاريحي كەلبەتتى ساقتاۋ جانە قالا تۇرعىندارىنىڭ مۇددەسى اراسىندا تەپە-تەڭدىك تابۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
باعدارلامانىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى - المالى اۋدانى اكىمدىگى عيماراتىنىڭ قايتا جاڭعىرتىلۋى. بۇل تاريحي نىسان 1976 جىلى سالىنعان جانە شامامەن 50 جىل بويى بىردە-بىر رەت كۇردەلى جوندەۋدەن وتپەگەن. قازىرگى تاڭدا عيمارات تولىق رەكونسترۋكسيادان ءوتىپ جاتىر: سەيسميكالىق كۇشەيتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، ادامعا ءقاۋىپ توندىرەتىن بارلىق ەلەمەنت اۋىستىرىلىپ، ەسكىرگەن ينجەنەرلىك جەلىلەر جاڭارتىلۋدا.
«كونسترۋكسيالاردى نىعايتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە - اعاش ەلەمەنتتەر جەڭىلدەتىلگەن ساندىك بالامالارىمەن اۋىستىرىلىپ جاتىر، سونىمەن قاتار عيماراتتىڭ تاريحي كەلبەتى دە ساقتالىپ قالادى. بۇرىن قۇلاۋ ءقاۋپى بار قاسبەتتىك ساندىك ەلەمەنتتەر تۇپنۇسقاسىمەن دالمە-دال قايتا قالپىنا كەلتىرىلۋدە»، - دەيدى اۆتورلىق قاداعالاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى تالعات تاجىبايەۆ.
الماتى قالاسى قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ باس مامانى ايتبەك بەكبول ۇلى بۇل عيمارات قورعالاتىن تاريحي نىساندار تىزىمىنە كىرمەسە دە، ونىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتى ساقتالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
جاڭا شىعارىلىمدا جۋرناليستەر ناتاليا ساس اتىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىن دا كورسەتتى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، سىرت كوزگە جاقسى كۇيدە كورىنگەنىمەن، عيماراتتىڭ تەحنيكالىق جاعدايى وتە كۇردەلى بولعان.
جوبانىڭ باس ينجەنەرى الما كەنجالينا جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ بارىسىندا كونسترۋكسيالار مەن ينجەنەرلىك جۇيەلەردىڭ قاتتى توزعانى انىقتالعانىن ايتتى.
«زەرتتەۋ ناتيجەلەرى عيماراتتىڭ قاناعاتتانارلىقسىز كۇيدە ەكەنىن جانە جاي جوندەۋدى ەمەس، تەرەڭ رەكونسترۋكسيانى قاجەت ەتەتىنىن كورسەتتى»، - دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەڭ ۇلكەن ءقاۋىپ قاسبەتتە بولعان: ءمارمار جانە قاپتاۋ ەلەمەنتتەرى بۇزىلىپ، ادامدار كوپ جينالاتىن اۋماقتاردا قۇلاۋ ءقاۋپىن تۋدىرعان.
سونىمەن قاتار الماتى قالاسى قۇرىلىس باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى داۋلەت ەلامانوۆ تەاتردىڭ نەگىزگى ساۋلەتتىك بەلگىلەرى ساقتالىپ، قالپىنا كەلتىرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ءمارمار قاپتامالار، گرانيت جابىندارى مەن ليۋسترالار اۋىستىرىلماي، قايتا قالپىنا كەلتىرىلمەك. سونىمەن قاتار بالالار مەن جاستار جوبالارىنا ارنالعان كەڭىستىگى جانە زامانعا ساي ساحناسى بار قوسىمشا كورپۋس سالۋ جۇمىستارى قاتار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
سونداي-اق باعدارلامانىڭ جەكە ءبىر ءبولىمى قالانىڭ باس جوسپارىن تۇزەتۋ ماسەلەسىنە ارنالىپ وتىر. «الماتىباسجوسپار» عزي باسشىسى اسحات ءسادۋوۆ قوعامدىق تىڭداۋلاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قالا تۇرعىندارىنىڭ بارلىق ءوتىنىشى مەن ۇسىنىستارى ەسكەرىلەتىنىن جەتكىزدى.
