قارىشتاپ دامىعىسى كەلەتٸن قازاقستاندا بٸر «كەسەل» بار. كوررۋپتسييا دەيتٸن. بۇعان كەلٸسۋٸڭٸز كەرەك.
وسى ۋاقىتقا دەيٸن قانشا شەنەۋنٸك كوررۋپتسيونەر اتاندى? ەسٸڭٸزدە مە? كٶپ.
ٸرٸسٸ دە, ۇساعى دا ۇستالدى. ۇستالماعاندارى دا بار...
ۇمىت بولعاندارى, ۇمىتىلا باستاعاندارى دا بار.
«ەلدٸڭ دە, ەلباسىنىڭ دا كٶڭٸلٸنەن شىقپادى» دەيدٸ ولاردى. كٸم بٸلگەن. بەلگٸلٸسٸ, نازارباەۆتىڭ ٶزٸ دە ولار تۋرالى جاقسى پٸكٸردە ەمەس. سەنٸمٸن اقتاماعانى ٷشٸن, سەبەبٸ. «ولار ٶز ٶمٸرٸن ٶزدەرٸ قۇرتتى» دەدٸ پرەزيدەنت بٸر سٶزٸندە.
ولار نەگە سەنٸمنەن شىعادى? حالىقتان بۇرىن, ەلباسىنىڭ الدىندا ۇياتقا قالماۋعا ۋەدە بەرگەنٸ قايدا? سٸزدٸڭشە, ولار كٸمنٸڭ الدىندا كٶبٸرەك ۇيالۋعا تيٸس? «ۇياتقا قالماۋعا» ۋەدە بەرگەندەردٸڭ اراسىندا انتقا بەرٸگٸ نەگە از? بۇل دا بٸر ماقالاعا ازىق.
ال ەزٸرگە «سەنٸمٸن اقتاماعاندار» كٸمدەر? سولارعا توقتالايىق.
سەرٸك احمەتوۆ: «ەشتەڭە ايتپايمىن...»
تۋعان جىلى, ايى, كٷنٸ: 1958 جىل, 25 ماۋسىم. 57 جاستا.
2012 جىلدىڭ 24 قىركٷيەگٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ قىزمەتٸنە تاعايىندالدى. 2014 جىلدىڭ 2 سەۋٸرٸندە وتستاۆكاعا كەتتٸ. 2014 جىلدىڭ 3 سەۋٸرٸ مەن 22 قازانى ارالىعىندا – قورعانىس مينيسترٸ بولدى.
ايىبى: كوررۋپتسيياعا قاتىستى دەگەن 6 قىلمىستىق ٸس بويىنشا ايىپتالىپ وتىر. اتاپ ايتساق, احمەتوۆ 2,4 ملن دوللار پارا العان. 1,1 ملرد. تەڭگە بيۋدجەت قارجىسىن قالتاسىنا باسقان. لاۋازىمىن اسىرا پايدالانىپ, وسىنىڭ كەسٸرٸنەن مەملەكەتكە 1 ملرد. تەڭگە زييان كەلتٸرگەن.
قازٸر: ٷي قاماقتا وتىر. احمەتوۆتى تەرگەۋ امالدارى ەلٸ اياقتالعان جوق. ول قازٸرشە ەشتەڭە ايتپاۋعا تىرىسىپ باعۋدا. لەم-ميم دەگەن جوق...
باۋىرجان ەبدٸشەۆ: «كوررۋپتسييانى ەشكٸم جەڭگەن ەمەس»
تۋعان جىلى, ايى, كٷنٸ: 1968 جىل, 3 ماۋسىم, 47 جاستا
2013 جىلدىڭ 29 قاڭتارى مەن 2014 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيٸنگٸ ارالىقتا قاراعاندى وبلىسىن باسقاردى. ونى ورنىنان الاردا پرەزيدەنت بىلاي دەدٸ: «ماعان قاراعاندىلىق كەسٸپكەرلەر حابارلاسىپ, ٶڭٸر باسشىلىعى جەر مەسەلەسٸنە كەلگەندە زاڭدى بەلدەن باسىپ وتىرعانىن ايتتى».
قاراعاندى وبلىسىن باسقارىپ تۇرعان جەرگٸلٸكتٸ تەلەارنانىڭ بٸرٸنە سۇحبات بەرگەن ەبدٸشەۆ بىلاي دەگەن: «كوررۋپتسييانى بٷگٸنگە دەيٸن ەشكٸم جەڭٸپ كٶرگەن ەمەس».
ايىبى: وعان لاۋازىمىن اسىرا پايدالاندى (قىلمىستىق كودەكستٸڭ 307 بابى) جەنە مەملەكەت قىزمەتتە جٷرگەندە كەسٸپكەرلٸك ٸسكە زاڭسىز ارالاستى (310 باب) دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. اتىشۋلى احمەتوۆتىڭ ٸسٸنە بايلانىستى 23 ادام تەرگەۋگە الىنعان. ولاردىڭ اراسىندا باۋىرجان ەبدٸشەۆ تە بار. تەرگەۋ دەرەكتەرٸنە قاراعاندا وسى 23 ادام مەملەكەتكە 3 ملرد. تەڭگە زييان كەلتٸرگەن.
قازٸر: قاماۋدا وتىرعانىنا 10 ايعا تاقاپ قالدى. جاقىندا ەكس-ەكٸمنٸڭ قاماۋ مەرزٸمٸ 23 شٸلدەگە دەيٸن ۇزارتىلدى. سەبەبٸ, ونىڭ «سەرٸكتەستەرٸ» قىلمىستىق ٸستٸڭ قۇجاتتارىمەن ەلٸ دە تولىق تانىسىپ بولماعانعا ۇقسايدى.
ەرلان ارىن: «ەلباسىدان كەشٸرٸم سۇرايمىن»
تۋعان جىلى, ايى, كٷنٸ: 1961 جىل, 23 قىركٷيەك, 53 جاستا
2012 جىلدىڭ 20 قاڭتارى مەن 2013 جىلدىڭ 20 جەلتوقسانى ارالىعىندا پاۆلودار وبلىسىن باسقاردى. 2014 جىلدىڭ 4 ناۋرىزىندا 23 ملن. تەڭگەنٸ قالتاسىنا باستى دەگەن ايىپپەن قاماۋعا الىندى. بۇل قارجىنى 2013 جىلى «ENRC Kazakhstan» جشس كەرەكۋدٸ كٶركەيتۋ ٷشٸن دەمەۋشٸلٸك ماقساتتا وبلىستىق بيۋدجەتكە بٶلگەن...
ايىبى: ارىنعا تاعىلعان ايىپ تا ٶزگەلەرگە ۇقساس. قىزمەتٸن اسىرا پايدالانعان, ياعني, جەكە باسى ٷشٸن. وعان تاعىلعان 10 ايىپتىڭ 8-ٸ دەلەلدەنگەن جوق. ٶزگە ەكەۋٸندە سوت ارىندى الاياقتىق جولمەن 1,6 ملن. تەڭگەنٸ جىمقىردى, پارا الدى جەنە قىلمىستىق جولمەن الىنعان قارجىنى زاڭداستىردى دەپ ايىپتادى. سوتتىڭ شەشٸمٸمەن ارىن «قۇرمەت» جەنە «پاراسات» وردەنٸنەن ايىرىلدى.
قازٸر: ول 3 جىلعا شارتتى تٷردە سوتتالدى. سوعان بايلانىستى كەرەكۋدەگٸ كوتتەدجٸنەن الىسقا ۇزاپ شىعۋىنا بولمايدى. الداعى 5 جىل بويىنا مەملەكەتتٸك قىزمەتكە ماڭايلاي المايدى.
رەكەتير – رىسقاليەۆ.
2006 جىلدىڭ قازانىندا ول اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ قىزمەتٸنە تاعايىندالدى. ٶڭٸردٸ 6 جىل باسقاردى. 2012 جىلدىڭ 15 تامىزىندا دەنساۋلىعىنا بايلانىستى قىزمەتٸنەن كەتتٸ....
2013 جىلدىڭ 31 قاڭتارىندا ەكونوميكالىق جەنە كوررۋپتسييالىق قىلمىسقا قارسى كٷرەس دەپارتامەنتٸ بەرگەيگە ٸزدەۋ جارييالايدى.
ايىبى: رىسقاليەۆكە قىلمىستىق كودەكستٸڭ 176 بابى بويىنشا «ٶزگەنٸڭ مٷلكٸن تارتىپ الدى جەنە تالان-تاراجعا تٷسٸردٸ» دەگەن ايىپ تاعىلدى. اتىراۋ ٶڭٸرٸندەگٸ ۇيىمداسقان قىلمىستىق قاۋىمداستىقتى (!) قۇرعان دا وسى – بەرگەي. قاۋىمداستىق قۇرامىنا كٸرگەن 3 ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ 2008 جەنە 2011 جىلدىڭ ارالىعىندا دٷنيەنٸ بٷلدٸرگەن. بەرگەي باستاعان وسى «وپگ» ەڭ كەم دەگەننٸڭ ٶزٸندە 82 ملرد. تەڭگە بيۋدجەت قارجىسىن ٷپتەپ كەتكەن. دوللارعا شاققاندا بۇل – 500 ملن-عا جاقىندايدى.
قازٸر: بەرگەي مەن ونىڭ ٸنٸسٸ, بٸر كەزگٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى امانجاننان حابار-وشار جوق. اعالى-ٸنٸلٸ ەكەۋٸن لوندوننان كٶرگەندەر بار-مىس. بٸرەۋلەر بۇلار ەلدەقاشان ٶلٸپ قالعان دەسەدٸ. ولاردىڭ ٶلگەنٸنە ەمەس, شەتەل اسىپ كەتكەنٸنە سەنەتٸندەر كٶپ...
ال رىسقاليەۆ ٸسٸنە قاتىسى بار دەگەن «جەمقورلار بريگاداسىنىڭ» الدى «تٷرمەدەگٸ جاقسى تەرتٸبٸنە بايلانىستى» بوستاندىق الىپ جاتىر. 2-3 جىل وتىردى ما, وتىرمادى ما? 82 ملرد تەڭگەنٸڭ ٶتەۋٸ وسى ولار ٷشٸن.
تالعات ەرمەگيياەۆ: «...مۇنىڭ بەرٸ قايتاتىن اقشا»
تۋعان جىلى, ايى, كٷنٸ: 1969 جىل, 7 مامىر, 46 جاستا
– اقشانى باقىلاپ وتىرسىڭدار ما?
– يە, يە. باقىلاۋ بار.
– اقشانىڭ جۇمسالۋىن قاداعالايتىن كوميسسييا جالداڭدار. سەندەردٸ كەيٸن جاۋاپقا تارتپاس ٷشٸن. مەن دەل سولاي بولعانىن قالامايمىن.
ول ٶسۋ ٷستٸندە ەدٸ. 2011 جىلدىڭ 11 سەۋٸرٸندە سپورت جەنە تۋريزم مينيسترٸ, 2012 جىلدىڭ 24 قاڭتارىندا سپورت جەنە دەنەشىنىقتىرۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى بولدى. 2013 جىلدىڭ 13 قاڭتارىندا «استانا ەكسپو 2017» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ» باسقارما تٶراعاسى قىزمەتٸنە تاعايىندالدى. 2015 جىلدىڭ 11 ماۋسىمىندا ورنىن بوساتتى.
ايىبى: قىلمىستىق كودەكسٸ 176-بابىنىڭ 4-ب تارماعى بويىنشا ايىپ تاعىلىپ وتىر.
بىلايشا ايتقاندا, تالعات تا مەملەكەتتٸڭ مٷلكٸنە قول سالعان, اسا ٸرٸ كٶلەمدە اقشا جىمقىرعان... ەگەر كٸنەسٸ دەلەلدەنەر بولسا, ەرمەگيياەۆ 7 جىلدان 12 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مٷمكٸن.
قازٸر: ٷيقاماقتا وتىر. ونىڭ ەرٸپتەسٸ (ەلدە, سىبايلاسى دەگەنٸمٸز دۇرىس پا?) «استانا ەكسپو-2017» اق قۇرىلىس دەپارتامەنتٸنٸڭ بۇرىنعى ديرەكتورى قاجىمۇرات ٷسەنوۆ تە ٷيقاماقتا. ٷسەنوۆ كٶرمەگە بٶلٸنگەن 214 ملن. تەڭگەنٸ جىمقىردى دەپ ايىپتالۋدا.
تالعات ايتىپ ەدٸ...
اقشانىڭ بەرٸ ەكسپو-عا كەتٸپ جاتىر دەگەن دۇرىس ەمەس. مۇنىڭ بارلىعى قايتاتىن اقشا...
ەلباسى نە دەدٸ?
ٶزٸڭ ٶسٸرگەن, ٶسۋگە مٷمكٸندٸك بەرگەن جاستار ٶز ٶمٸرٸن ٶزدەرٸ بٷلدٸرگەنٸن كٶرٸپ ٶكٸنەسٸڭ.
كوررۋپتسيياعا قارسى كٷرەس جٷرۋدە. تۋعان-تۋىسقان, دوس-جاران, بالالارىما ەسكەرتەمٸن – زاڭنىڭ الدىندا بارلىق ادام بٸردەي. مينيستر دە, ەكٸم دە قۇتىلعان جوق. ٶزگەسٸن ايتپاعاننىڭ ٶزٸندە...
دۋمان بىقاي
