جەلٸدە ديكيي ارماندى اقتاۋ ناۋقانى باستالدى

جەلٸدە قىلمىس ەلەمٸنٸڭ سەركەسٸ ارمان جۇماگەلديەۆ - ديكيي ارماندى اقتاپ الۋ اكتسيياسى باستالعانداي. تانىمال بلوگەر جاننا يليچەۆا جۇماگەلديەۆ تۋرالى كٷتپەگەن جازبا جارييالادى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

Facebook-تا ارمان جۇماگەلديەۆتٸڭ حاتى جارييالانعان قىزىقتى ماقالا شىققان ەكەن.

"جالپى, مەن ول تۋرالى العاش رەت پاندەمييا كەزٸندە بٸلدٸم, ول سول كەزدە قازاقستان تۇرعىندارىنا قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸ تەگٸن بەرۋگە دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەگەن ەدٸ. كەيٸن ول ٶزٸنٸڭ سەلەمدەمەلەرٸن العان تۇرعىنداردىڭ, سونىڭ ٸشٸندە دەرٸگەرلەردٸڭ العىس ايتقان ۆيدەولارىن جارييالادى. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, سول كەزدە بەتپەردە, دەرٸ-دەرمەك, انتيسەپتيك پەن ٶكپەنٸ جاساندى تىنىس الدىرۋ اپپاراتتارى جەتٸسپەدٸ.

دەگەنمەن, مەن ونى العاش رەت ول «يربيس پەن قاسقىر» Instagram-چەللەندجٸن باستاعان كەزدە بٸلدٸم. ونى كٶپتەگەن ەنشٸلەر, سپورتشىلار, كۆن ويىنشىلارى, قازاق ەزٸلكەشتەرٸ جەنە تٸپتٸ داعىستاندىق جاۋىنگەر حابيب نۋرماگومەدوۆ قولدادى. سول كەزدە بۇل چەللەندج دە بٸراز پٸكٸرتالاس تۋدىرعان ەدٸ. ارمان ونىڭ مەنٸن بىلاي تٷسٸندٸردٸ: «بارىس سيياقتى باتىل ەرٸ سۇر قاسقىرلارداي ۇيىمشىل بولايىق دەگٸم كەلەدٸ. بٸز بٸرگە بولايىق, بٸر-بٸرٸمٸزدٸ قولدايىق». ەرينە, كەيٸننەن قاڭتار وقيعالارى بولدى. سول كەزدە ارمان الماتىداعى ميتينگٸدە جانىپ جاتقان ەكٸمشٸلٸك عيماراتتىڭ فونىندا سٶيلەپ, نارازىلىق بٸلدٸرۋشٸلەردٸ توقتاۋعا شاقىرعان بولاتىن. الماتى تۇرعىندارى بۇل سۇمدىقتى ەشقاشان ۇمىتپايدى. قالا تاعدىر تەلكەگٸنە تاستالعانداي بولدى. كٷشتٸك قۇرىلىمداردى كٷتٸپ شارشاعان حالىق ٶزدەرٸ ەرٸكتٸلەر جاساقتارىن قۇرىپ, مارودەرلەردەن بيزنەسٸن, ٷيلەرٸن قورعاۋعا مەجبٷر بولدى. مارودەرلەر بۇل جاعدايدى پايدالانىپ, ارسىزدىقپەن قالانى تونادى, وسىلايشا نارازىلىق بٸلدٸرۋشٸلەردٸڭ بەدەلٸن تٷسٸردٸ", دەپ جازدى بلوگەر.

يليچەۆا العاشىندا بەيبٸت باستالعان ميتينگ مارودەرلەردٸڭ كەسٸرٸنەن حاوسقا اينالعانىن ايتادى.

"نوۆايا گازەتا" ارمان جۇماگەلديەۆتٸڭ حاتىن جارييالادى, وندا ول قاڭتار وقيعالارىنىڭ كۋەگەرٸ جەنە قاتىسۋشىسى رەتٸندە ٶز كٶزقاراسىن بٸلدٸرگەن. پوستتىڭ بٸرٸنشٸ پٸكٸرٸندە ماقالانىڭ سٸلتەمەسٸ بار, ٶزدەرٸڭٸز وقىپ كٶرٸڭٸزدەر. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانعا كەلۋٸنە سول كٷشتٸك قۇرىلىمدار كەپٸلدٸك بەرٸپ, «جاسىل دەلٸز» ۇيىمداستىرعان. ولاردىڭ كٶمەگٸنسٸز ونىڭ ەلگە كەلۋٸ مٷمكٸن بولماس ەدٸ.

ارمان حاتىندا ەلگە ٶز شارۋالارىمەن كەلگەنٸن ايتادى. الايدا, قاڭتارداعى وقيعالار ورىن العاندا, سول كٷشتٸك قۇرىلىمدار ودان نىسانداردى قورعاۋعا جەنە تەرتٸپ ورناتۋعا كٶمەكتەسۋٸن سۇراعان, سەبەبٸ ٶزدەرٸ بۇل مٸندەتتٸ اتقارا المادى. مۇنى بەرٸمٸز كٶردٸك. سوندىقتان «ريتتس كارلتون», «Esentai Mall», «Esentai Towers» باسشىلىعى كٷزەتشٸلەرٸ ورىندارىن تاستاپ كەتكەندٸكتەن, ال پوليتسييا مەن ەكٸمدٸك ٶكٸلدەرٸ ٸز-تٷسسٸز جوعالىپ كەتكەندٸكتەن, ارمانعا كٶمەككە جٷگٸنگەنٸ تاڭعالارلىق جاعداي ەمەس. ارماننىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ جٸگٸتتەرٸ الماتى ەكٸمدٸگٸنٸڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا التى اۋرۋحانانى قورعاعان. ول كەزدە بارلىق فوتو جەنە ۆيدەوماتەريالدار مەن دەرٸگەرلەردٸڭ ايعاقتارى بار سيياقتى. ايتپاقشى, №12 اۋرۋحانا دەرٸگەرلەرٸ سوتتا ونىڭ سٶزٸن راستادى. سول كەزدە بارلىق الماتىلىقتار ينتەرنەتسٸز قالدى, موبيلدٸ بايلانىس تا تۇراقسىز بولدى. كەيدە بٸر-بٸرٸمٸزبەن سٶيلەسۋگە مٷمكٸندٸك بولعاندا, كٶپشٸلٸگٸ №12 اۋرۋحاناداعى جاعداي تۋرالى ايتقان ەدٸ" دەيدٸ بلوگەر.

كەيٸن ارمان جۇماگەلديەۆتٸ جاپپاي تەرتٸپسٸزدٸكتەردٸ ۇيىمداستىردى دەگەن ايىپپەن قاماۋعا الدى.

"ەرينە, ارماندى پەرٸشتە دەپ ايتۋ قيىن, بٸراق بۇل ايىپتاۋ ٶتە وعاش كٶرٸنەدٸ. قازٸر كٸنەنٸ الماتىداعى جاعدايدى جٸبەرٸپ العاندارعا ەمەس, بارلىعىن ارمانعا ارتىپ جاتقانداي ەسەر قالدىرادى. سوتتى اشىق تٷردە ٶتكٸزۋ نەمەسە بيشٸمباەۆتىڭ ٸسٸ سەكٸلدٸ ونلاين ترانسلياتسييا ۇيىمداستىرسا, جاقسى بولار ەدٸ. سول بۇلدىر دا قورقىنىشتى قاڭتار جايلى شىندىقتى بٸلگٸمٸز كەلەدٸ", دەپ قورىتىندىلادى جاننا يليچەۆا. 

ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن ديكيي ارماننىڭ ۇيىمداسقان قىلمىستىق توبىنان قورلىق كٶرگەن قازاقستاندىق ازاماتتىڭ وقيعاسىن جازعان ەدٸك. 

بۇل تۋرالى ول "جٷيە" YouTube-ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى. جەكە قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋ ماقساتىندا قۇپييا ەڭگٸمەلەسكەن جٸگٸت وقيعا 2 جىل بۇرىن باستالعانىن ايتادى.

"دوسىم ەكەۋٸمٸز كٶلٸك ساتىپ, تٸرلٸك ٸستەپ جٷردٸك. بٸر كٷنٸ قىلمىستىق توپتىڭ بٸر مٷشەسٸ كەلٸپ, ساتىلماي تۇرعان  ٷيٸن بٸزگە ساتقىسى كەلدٸ. بٸراق ول كەزدە بٸزدە اقشا بولمادى. بٸزدە 2-3 كٶلٸك بولدى, الايدا ول كٶلٸك رەتٸندە المايتىنىن, تەك قولما-قول اقشا بەرۋٸمٸزدٸ تالاپ ەتتٸ", - دەيدٸ قۇپييا ازامات. 

ول قوقان-لوقى كٶرسەتكەن جٸگٸتتٸڭ اتىن دا ايتتى. وسىلايشا "ديكيي ارماننىڭ" ادامى - ارمان سارتاەۆ ٷيٸن 42 ميلليون تەڭگەگە ساتىپ الۋدى تالاپ ەتكەن. الايدا ولار مۇنداي اقشا جوق ەكەنٸن ايتقاندا "كٶلٸكتەرٸڭدٸ ساتىپ, ٷيدٸڭ اقشاسىن كەيٸن بەرەسٸڭدەر" دەگەن. 

"بٸز "جوق" دەپ تە ٷلگەرمەي قالدىق. اقشانى دايىنداۋعا بٸزگە بەس اي ۋاقىت بەرٸپ, ٷيدٸ بٸزدٸڭ اتىمىزعا اۋدارىپ تاستادى. ول اي سايىن 1-2 ميلليوننان الىپ جٷردٸ. وسىلايشا 7 ميلليونعا دەيٸن الىپ جٷرٸپ, قالعان 35 ميلليوندى كەيٸن بەرەسٸڭدەر دەدٸ. بٸراق 2,5 ايدان كەيٸن كەلٸپ, "اقشا كەرەك بولىپ جاتىر, قالعان اقشانى تاۋىپ بەرٸڭدەر" دەپ تالاپ قويدى. دوسىمنىڭ اناسىنا بارىپ, جاعدايدى تٷسٸندٸردٸك, ول بٸزدٸ تٷسٸنٸپ, 35 ميلليون تەڭگەنٸ بەردٸ. ارمان سارتاەۆتى شاقىرىپ, اقشاسىن بەرٸپ, قولحات الدىرىپ الدىق. ول ديكيي ارماننىڭ ادامى بولعاندىقتان قورىقتىق. 

ارادا بٸر اپتا ٶتٸپ, ديكيي ارماننىڭ ادامى قايتادان حابارلاستى. مەن ول كەزدە الماتىعا كٶلٸك ساتۋعا كەلگەنمٸن. قالادا تاماقتانىپ, ٷي جاققا كەلە جاتسام, مەنٸ ٷيدٸڭ الدىندا كٷتٸپ تۇر ەكەن. ٷيگە كٸرگەندە ماعان 7 ميلليون تەڭگە بەرەسٸڭ دەدٸ. سەبەبٸ ەيەلٸ ەكەۋٸ جانجالداسىپ قالعان ەكەن, ال ول ەيەلٸنٸڭ ٷيٸ بولعان. ول "بۇل مەنٸڭ ٷيٸم" دەپ 7 ميلليون تەڭگەنٸ تاۋىپ كەل دەگەن ەكەن. مەن ونداي اقشا جوعىن, باستاپقىدا الىپ جٷرگەن 7 ميلليونىن ٷيدٸڭ باعاسىنان الىپ تاستاۋعا كەلٸسكەنٸمٸزدٸ ايتتىم. ول مەنٸ مٷگەدەك قىلىپ قوياتىنىن, اياعىمدى سىندىراتىنىن ايتتى. قوقان-لوقى باستالدى. ول مەنەن اقشانى الماي كەتپەيتٸنٸن تٷسٸندٸم, كەيٸن كٶلٸگٸمدٸ الۋىن ۇسىندىم, بٸراق ول كٶنبەي, بٸرگە شىمكەنتكە بارىپ, كٶلٸكتٸ ساتىپ, اقشا بەرۋٸمدٸ تالاپ ەتتٸ. مەن ول كٶلٸكتٸ تانىسىمنان 13 ميلليونعا ساتىپ العانمىن. قايتادان سول تانىسىما بارىپ, قايتىپ الشى كٶلٸكتٸ دەدٸم. ول 6,8 ميلليون عانا بارىن ايتتى. مەن ول اقشانى الىپ, ارمان سارتاەۆقا بەردٸم. ياعني 7 ميلليوننان ەكٸ رەت بەرگەنمٸن", - دەيدٸ قورلىق كٶرگەن ازامات.

ول وسىمەن شارۋا بٸتتٸ دەپ ويلاعان. الايدا بٸر كٷنٸ كافەدە تاماق ٸشٸپ وتىرعان جەرٸنەن دوسى ەكەۋٸنٸڭ ەلدەكٸمدەر جاعاسىنان ۇستاپ, الىپ شىعىپ كەتكەن.  

"مەنٸ قوناقٷيگە اپارىپ, موينىما پىشاق تاقاپ, كٶلٸك ساتاتىن سايتتان ماعان قۇنى 6,2 ميلليون دەپ تۇرعان Toyota Camry-دى كٶرسەتٸپ,"ەكٸ كٷننٸڭ ٸشٸندە كٶلٸك مەنٸڭ استىمدا بولسىن" دەدٸ. مەن نە ٸستەرٸمدٸ بٸلمەي الماتىعا قاشىپ كەتتٸم. ٷيدە جاتقان جەرٸمدە ەكٸ جٸگٸت كەلٸپ, مەنٸ وياتىپ, وتارعا الىپ كەتتٸ. ارمان سارتاەۆ مەنٸڭ نٶمٸرٸمدٸ اڭدۋ ٷشٸن قۇزىرلى ورگاندارعا 500 مىڭ تەڭگە بەرگەن", - دەيدٸ قورلىق كٶرگەن ازامات.

وسىلايشا و باستا تالاپ ەتكەن اقشاسىن 20 ميلليون ەتٸپ قايتارۋ كەرەگٸن ايتقان. قۇپييا ازاماتتىڭ سٶزٸنشە, ديكيي ارماننىڭ ونعا جۋىق ادامى اقشا تالاپ ەتٸپ جٷرگەن. 

"مەن ساعان انا ادام تيٸسپەيتٸندەي ەتٸپ بەرەمٸن" دەپ 3 ميلليون سۇرايدى. ول سٶزدەردٸ ەلەمەسەم مەنٸ ۇرىپ كەتەتٸن", - دەيدٸ قۇپييا ازامات.  

ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىنى رايحان ايازباەۆا حالىقارالىق ٸزدەۋدە جٷرگەن قىلمىسكەر "چينا البان" - شىڭعىس مۇقاشەۆتان ۇلىن اراشالاپ بەرۋدٸ سۇراعان بولاتىن.

كەيبٸر دەرەكتەر بويىنشا, چينا البان - ديكيي ارماننىڭ قىلمىستىق توبىنداعى ادام. 

"مەنٸڭ ۇلىم باقىتجان مۇحامەدجاننان چينا البان ەكٸ جىلدان بەرٸ اقشا بوپسالاپ جٷر. جاقىندا "چينانىڭ" توبىنداعى تٶرت ادام ۇلىمدى كەزدەسۋگە الداپ شاقىرىپ, تاۋعا اپارىپ, ۇرىپ-سوعىپ, نامىسىنا تيەتٸن ۆيدەولار تٷسٸرگەن. ول ۆيدەولاردى ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە جٷكتەيمٸن دەپ اقشا بوپسالادى. بالامنىڭ ابىرويى تٶگٸلمەسٸن دەپ, قورىققانىمىزدان "چيناعا" اپتا سايىن 200 مىڭنان 1 ميلليونعا دەيٸن بەردٸك. قازٸرگٸ تاڭدا ٷيٸمٸزدٸ ساتىپ, دالادا قالدىق", - دەيدٸ رايحان ايازباەۆا.

سونىڭ ٶزٸندە شىڭعىس مۇقاشەۆ تٷركييادا جٷرٸپ قورقىتۋىن توقتاتپاعان.

"اقشا جٸبەرمەيمٸز دەسەك بارلىق ۆيدەونى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە پاراقشا اشىپ, تيكتوك-قا سالعان. الماتى وبلىسى ٸشكٸ ٸستەر دەپارتامەنتٸنٸڭ پوليتسييا مايورى ماقسات يحسانوۆ مىرزانىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸندٸك. ول ۇلىمدى تاۋعا اپارىپ, قيناعان قىلمىسكەرلەردٸ ۇستاۋعا كٶمەكتەستٸ. ۆيدەولار ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە سالىنعاننان كەيٸن ۇلىم "انام كٶرمەسٸنشٸ, ۆيدەولاردى ٶشٸرٸپ تاستاۋعا كٶمەكتەسٸڭٸزشٸ" دەپ ماقسات يحسانوۆتان كٶمەك سۇرايدى. ول مۇقاشەۆقا حابارلاسىپ, ۆيدەولاردى جەلٸدەن الىپ تاستاۋىن سۇرايدى.

ال مۇقاشەۆ تەلەفون ەڭگٸمەسٸن ۆيدەوعا تٷسٸرٸپ, يحسانوۆ قىلمىسكەردٸڭ سٶزٸن سٶيلەپ وتىر دەپ جالا جاۋىپ, جەلٸگە سالىپ جٸبەرگەن. سونىمەن قاتار, ۇلىما تٶرت قىلمىسكەردٸ بوسات دەپ قىسىم كٶرسەتٸپ جاتىر. مۇقاشەۆتٸڭ كەسٸرٸنەن يحسانوۆ ماقسات مىرزا جۇمىسىنان ايىرىلۋ ٷستٸندە. بٸز شاراسىز كٷيدەمٸز", - دەيدٸ رايحان ايازباەۆا.